Elektriciteit

Aanbevelingen Hoge Gezondheidsraad over LED-verlichting

De Hoge Gezondheidsraad heeft een aantal aanbevelingen - gericht ter attentie van de fabrikanten van de verlichting en de overheid - op papier gezet inzake de blootstelling aan verlichtingssystemen met LED-technologie. Hoewel de aanbevelingen niet rechtstreeks betrekking hebben op de arbeidsplaats, is het misschien niet slecht om even stil te staan bij de mogelijke verstorende eigenschappen van ledverlichting.

Verlichting waarbij de technologie gebruikt wordt van licht emitterende diodes (Light Emitting Diodes of LEDs) is op dit ogenblik in constante opmars wegens de voordelen ervan tegenover andere verlichtingstechnologieën, namelijk een veel hoger energierendement en een lange levensduur. De leds kennen een zeer brede toepassing en zullen binnenkort met voorsprong de wijdst verspreide verlichtingstechnologie zijn. Leds vinden we terug in de openbare verlichting, in de verlichting op het werk, thuis, in autolichten en ook in allerlei soorten beeldschermen: niet-kathodische TV (plat scherm), computers, tablets en smartphones.

Twee eigenschappen van ledverlichting kunnen de gezondheid van de gebruikers beïnvloeden. In de eerste plaats zorgt de sterke lichtintensiteit van ledlampen samen met een rechtstreekse lichtinval voor een toename van het risico op zogeheten ‘fotobiologische’ effecten in het netvlies en de blootgestelde huid. Anderzijds wijkt het spectrum van het licht, net als bij elke andere kunstmatige lichtbron, af van dat van natuurlijk (zon)licht.

In het geval van ledlampen vertaalt het verschil zich in een groter aandeel van blauw licht. Het gevolg is een aanzienlijk grotere invloed op de biologische klok naast het verhoogde risico op fotobiologische effecten. Ten slotte zou de hoogfrequent fluctuerende lichtintensiteit (stroboscopisch effect) van leds gevolgen kunnen hebben voor het welzijn en het welbevinden van eraan blootgestelde personen.

Aanbevelingen van de Hoge Gezondheidsraad:
1. De industrie zou inspanningen moeten doen om de hoeveelheid aan blauw ledlicht zoveel mogelijk te beperken, in het bijzonder in schermen en nachtlampen of slaapkamerverlichting.
2. Enkel ledlampen die tot de risicocategorie 0 en 1 behoren (zie Norm EN 62471 van de Internationale Verlichtingscommissie) zouden voor het grote publiek in de handel verkrijgbaar mogen zijn.
3. Elke ledlamp zou moeten voorzien zijn van een etikettering met informatie over het aanbevolen gebruik, de risicogroepen en de eventuele contra-indicaties (bv. bureaulamp, nachtlamp of kinderkamer).
4. Het grote publiek moet beter geïnformeerd worden, specifiek over: 

  • risico’s van gebruik van ledverlichting: rechtstreekse en nabije verlichting, vooral bij langdurig gebruik, voor kinderen jonger dan 8 jaar, personen geopereerd aan cataract of zonder ooglens en personen die lijden aan maculadegeneratie, fotodermatosen, of die lichtgevoelige medicatie of schoonheidsmiddelen gebruiken (bepaalde geneesmiddelen, crèmes of zalven);
  • risico’s van gebruik van apparaten met een ledscherm: gebruik bij kinderen (onder de 8 jaar), langdurig gebruik van nabij tijdens de avond of 's nachts;

Verder wordt ook opgeroepen tot verder onderzoek, en dan vooral naar

  • de risico's van ledverlichting voor de ogen en de huid in samenhang met het type verlichting, blootstellingspatroon en kenmerken van de persoon (gezond of met een aandoening die een risico inhoudt);
  • de fluctuaties (stroboscopisch effect) van de lichtintensiteit van de huidige ledlampen en hun eventuele impact op de gezondheid;
  • de verouderingseffecten van de spectrum bepalende fosforen in ledlampen.

U kan de aanbevelingen betreffende de blootstelling van de bevolking aan verlichtingssystemen met LED-technologie terugvinden op de website van de federale overheidsdienst volksgezondheid, veiligheid van de voedselketen en leefmilieu.

NVDR: Ondertussen heeft het Laboratorium voor Lichttechnologie een nieuwsbericht uitgegeven betreffende deze aanbevelingen van de Hoge Gezondheidsraad. In dat bericht wordt het volgende meegegeven: "Vanwege de bondigheid van de tekst en door de keuze van de titel, kunnen deze aanbevelingen door niet-deskundigen foutief geïnterpreteerd worden." Het laboratorium geeft als aanbeveling aan de Hoge Gezondheidsraad om een nieuwe versie uit te brengen waarin de titel, de verwoording en een aantal aanbevelingen minder aanleiding geven tot verkeerde interpretaties: "Rekening houdend met het feit dat meer dan 99% van de ledverlichting een kleurtemperatuur heeft tussen 2700 en 4000 Kelvin en tot risicogroep RG0 hoort, is het advies van de hoge gezondheidsraad over een toename van het risico op fotobiologische effecten en een grotere invloed op de biologische klok een incorrecte veralgemening. Deze veralgemening heeft tot gevolg dat niet-specialisten ten onrechte denken dat ledverlichting de gezondheid meer kan schaden dan andere verlichting." U kan de commentaar van het laboratorium lezen op de website lichttechnologie.be.
 

Gepubliceerd op 10-06-2016

  332