Milieu

Brussel: het ene plastic zakje is het andere niet…

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest verbiedt sinds 1 september het gebruik van wegwerpzakjes aan de kassa’s van winkels en warenhuizen. Vanaf 1 september van volgend jaar geldt dat verbod ook voor de andere wegwerpzakjes, die u verderop in de winkel vindt. Behalve als het plastic zakje herbruikbaar is, of als de minister van Leefmilieu vrijstelling verleent voor dat type van plastic zakje.
In een ministerieel besluit van 14 september 2017 verduidelijkt minister Fremault de hergebruiksvoorwaarde en voert zij 4 – in de tijd beperkte – vrijstellingen in.
 
 
Algemeen verbod
Het is verboden om plastic wegwerpzakjes te gebruiken in de verkoopruimte van een detailhandelaar in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Dat verbod is op 1 september 2017 ingegaan voor de zogenaamde ‘kassazakjes’.
Het verbod gaat op 1 september 2018 in voor alle andere zakjes.
Kassazakjes zijn volgens het Brusselse afvalbesluit Brudalex: “de zakjes die – tegen betaling of gratis – ter beschikking worden gesteld in de verkooppunten voor het verpakken van de waren van de klanten als ze aan de kassa voorbij komen”.
“Zakjes die worden aangeboden als primaire verpakking voor voedingswaren in bulk worden niet als kassazakjes beschouwd”.
Brudalex bevat geen omschrijving van het begrip ‘primaire verpakking’.
Die omschrijving wordt nu ingevoerd door de minister. Of beter: de minister verwijst daarvoor naar het samenwerkingsakkoord dat tussen de gewesten werd gesloten over de preventie en het beheer van verpakkingsafval. Daar wordt een ‘verkoop- of primaire verpakking’ gedefinieerd als: “alle verpakking die aldus is ontworpen dat zij voor de eindgebruiker of consument op het verkooppunt één verkoopeenheid vormt”. Typische voorbeelden zijn: een bus melk of een tube tandpasta, of – zoals hier – een zak voorverpakte aardappelen.
Eén van de 4 tijdelijke vrijstellingen die Fremault nu invoert, heeft juist betrekking op het algemeen verbod op kassazakjes, dat begin deze maand moest ingaan. De minister laat het gebruik van plastic kassazakjes voor eenmalig gebruik nog toe tot 30 november 2017 áls de kleinhandelaar de zakjes vóór 1 september 2017 heeft betaald.
Niet voor herbruikbare verpakkingen
Het verbod om plastic zakjes te gebruiken in de kleinhandel is niet van toepassing op zakjes die voldoen aan de herbruikbaarheidsvereisten uit Brudalex (bijlage 12). Het gaat dan om zakjes die terzelfder tijd herbruikbaar zijn, terugwinbaar en veilig terugwinbaar. Of zoals het in het besluit staat: “Aan de volgende eisen moet gelijktijdig worden voldaan:
  • de fysieke eigenschappen en kenmerken van de verpakking moeten onder normaal te verwachten gebruiksvoorwaarden een aantal omlopen mogelijk maken [herbruikbaar];
  • gebruikte verpakking moet kunnen worden verwerkt in overeenstemming met de gezondheids- en veiligheidsvoorschriften voor de arbeidskrachten [veilig]; en
  • er moet worden voldaan aan de specifieke eisen ten aanzien van terugwinbare verpakkingen wanneer de verpakking niet langer wordt gebruikt en derhalve afval is geworden [terugwinbaar].”
Omdat er discussie was over het al of niet herbruikbaar zijn van de zakjes, zegt de minister nu dat alleen de zakken met een dikte van 50 micron of meer geacht worden herbruikbaar te zijn.
Tijdelijke vrijstelling
Minister Fremault introduceert ook 4 vrijstellingen op het algemeen verbod op het gebruik van plastic zakjes in de detailhandel. Een eerste vrijstelling betreft de overgangsregeling voor kassazakjes, waarover we het al hadden.
De 3 andere vrijstellingen bevatten een uitfaseringsregeling voor andere plastic zakken voor eenmalig gebruik die bestemd zijn voor het verpakken van groenten en fruit, natte voedingswaren, en waterdieren en -planten. Concreet:
 
Plastic zak voor eenmalig gebruikBestemd voorKenmerkenToegelaten tot
KassazakjeAlle warenBetaald door kleinhandelaar voor 1/9/201730/11/2017
Biogebaseerd en thuis composteerbaarPrimaire verpakking van groenten en fruit in bulkMinimumgehalte aan biogebaseerde stof: 40 % in 201829/02/2020
Biogebaseerd en thuis composteerbaarVoedingswaren die vochtig zijn of vloeistoffen bevatten die kunnen vloeienMinimumgehalte aan biogebaseerde stof:
  • 40 % in 2018
  • 60 % in 2025
31/12/2029
Zeer lichte plastic zakkenPrimaire verpakking van waterplanten of waterdierenMinder dan 15 micron31/12/2029

Een biogebaseerde stof is elke stof van biologische oorsprong – met uitzondering van stoffen die in geologische formaties of fossielen zitten – die geen genetische gemodificeerde organismen (ggo’s) bevat. Het gehalte aan biogebaseerde stoffen is hier het percentage aan biogebaseerde stoffen dat de zak bevat, uitgedrukt in totale koolstoffractie en berekend volgens de ‘NBN EN 16640-norm: ‘Biobased producten – Bepaling van het biobased koolstofgehalte van producten met behulp van de koolstofdateringsmethode’. Let op! In de Nederlandse versie van dit ministerieel besluit wordt naar de verkeerde norm verwezen (NBN EN 16440 i.p.v. 16640).
Zeer lichte plastic zakken zijn tot slot plastic draagtassen met een wanddikte van minder dan 15 micron.
Schematisch
Van toepassing:
  • Brussels Hoofdstedelijk Gewest
  • Vanaf 7 oktober 2017 (MB). Diverse deadlines.
Bron:Ministerieel besluit van 14 september 2017 dat de soorten plastic zakken nader omschrijft die afwijken van het gebruiksverbod van de plastic zakken voor eenmalig gebruik bedoeld in artikel 4.6.2 van het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering [lees: besluit van de Regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest] van 1 december 2016 betreffende het beheer van afvalstoffen, BS 27 september 2017.

Gepubliceerd op 03-10-2017

  70