Corona op het werk: mythes en waarheden (vervolg)

 Op 25 maart namen we een nieuwe podcast op met de arbeidsartsen Edelhart Kempeneers en Philippe Farr van Attentia. De antwoorden over de coronamaatregelen en de impact van COVID-19 leest u in onze FAQ. Hier getuigt Edelhart Kempeneers over de ervaringen van bedrijven en organisaties in de eerste twee weken van deze uitzonderlijke crisis.
 
  • Dr. Kempeneers, de afgelopen twee weken waren wellicht zeer hectisch voor gezondheidswerkers en voor uzelf als bedrijfsarts. Waar lag uw focus tijdens de voorbije weken?

Het klopt dat de voorbije weken zeer hectisch waren. Onze klanten – bedrijven en hun preventieadviseurs – hadden vooral nood aan snelle en pragmatische antwoorden op hun vragen, zodat de richtlijnen vanuit de overheid correct gekaderd konden worden om werknemers verder te helpen. Daarnaast vroegen onze klanten ook correct en objectief advies dat niet gekleurd was door emoties.
Deze adviezen werden en worden via allerlei kanalen gevraagd en gegeven, dus niet enkel via telefoon of e-mail, maar ook via sociale media. Ook de podcast van Wolters Kluwer was hier een zeer dankbaar kanaal om antwoorden te bieden op veelvoorkomende vragen. Ik denk hierbij ook aan webinars die we organiseerden, met meer dan 2400 werknemers die deelnamen en rechtstreeks hun vragen konden stellen.
De meeste externe preventiediensten hebben nu ook mailboxen en telefonische noodnummers voorzien om werkgevers en werknemers met raad en daad bij te staan.

- Hoe is de rol van de preventieadviseur veranderd tijdens deze crisisperiode? Wat zou zijn of haar focus nu moeten zijn?

De rol van de preventieadviseur is geëvolueerd naar een soort interface tussen overheid, externe preventiedienst en de eigen werkgever. Op die manier kan hij of zij concrete en pragmatische adviezen geven in deze snel evoluerende materie. Voorbeelden hiervan zijn tips over welke ontsmettingsmiddelen gebruikt moeten worden, hoe de werkomgeving aangepast moeten worden om de maatregelen op het vlak van social distancing maximaal te garanderen en – volgens mij zeer belangrijk – werknemers zoveel mogelijk geruststellen. Op sociale media is immers heel wat foutieve informatie (fake news) te lezen, wat de angst bij werknemers voedt. Dit vergroot het risico dat die werknemers uit schrik niet meer naar het werk komen. De interne preventieadviseur heeft hier dus een zeer belangrijke en centrale rol te spelen.
- U hebt het over de verspreiding van foutieve informatie. Kunt u daarom beknopt de belangrijkste preventieve maatregelen herhalen?
Die maatregelen zijn vooral gericht op het vertragen van de epidemische verspreiding van het virus. Daarom is telewerken een zeer goede preventieve maatregel, omdat dit een aanpak aan de bron is. Via telewerk verwijdert men immers potentiële besmettingsbronnen uit de werkomgeving. Als deze werkvorm om praktische redenen niet mogelijk is, dan moet men de nodige arbeidshygiënische maatregelen nemen.
Dat begint bij de werknemer zelf: regelmatig de handen wassen met water en zeep, de nodige afstand respecteren van minimaal anderhalve meter, hoesten en niezen in de mouw en bij ziektesymptomen zeker thuisblijven.
Daarnaast kan ook de werkgever de nodige stappen ondernemen om de werkplek zo optimaal mogelijk in te richten.
 

- Wat hebben we volgens u de voorbije weken geleerd?

De principes van het dynamisch risicobeheersingssysteem voor preventieadviseurs blijven nog steeds gelden. Dit is het voordurend herevalueren van risico’s op basis van nieuwe informatie. Het tijdsbestek voor dergelijke herevaluatie wordt meestal in maanden of jaren uitgedrukt. Momenteel zien we een belangrijke verschuiving naar termijnen in dagen.
Op het moment van onze vorige podcast had de federale regering net de maatregel afgekondigd waarbij samenscholingen van meer dan 1000 personen verboden werden. Ik gaf toen aan dat risicoanalyses nodig waren bij kleinere groepen. Een dag later werd deze maatregel al verstrengd, met een verbod op alle samenscholingen. Het is dus de kunst om snel en kordaat te handelen op basis van dergelijke nieuwe en onverwachte informatie.
Ik merk dat sommige bedrijven dit heel goed doen – zeker bedrijven die al een pandemieplan hadden –, maar andere ondernemingen hebben hier meer moeite mee. Dat is een belangrijke lesson learned van de afgelopen weken: bedrijven die al goed voorbereid waren en die zich snel kunnen aanpassen aan crisissituaties, kunnen momenteel het efficiëntst functioneren.
 

- Waarop moeten preventieadviseurs zich de komende maanden voorbereiden? Of moeten zij vooral aan de slag met informatie die ze ad hoc ontvangen?

Preventieadviseurs zullen effectief aan de slag moeten gaan met de objectieve informatie die de wetenschappelijke cel van de federale overheid communiceert. Het zal belangrijk blijven om – op basis van die gegevens – zo snel mogelijk te schakelen binnen de onderneming of organisatie.
In elk geval moeten we een verdere stijging verwachten van het aantal zieken en doden. Zelfs met de huidige adequate overheidsmaatregelen kan de verspreiding van het coronavirus weliswaar vertraagd worden, maar niet gestopt worden. De curve zal langzaam maar zeker afbuigen, maar toch blijven stijgen. Dit zal bij een aantal mensen een paniekreactie veroorzaken. De komende weken en maanden zou dit tot een toenemend aantal werknemers kunnen leiden die weigeren om (opnieuw) aan de slag te gaan.
Het is ook mogelijk dat de federale overheid rampenfase 3 zal afroepen – wat nog een niveau hoger is dan het huidige niveau – omdat teveel mensen zich niet houden aan de huidige lock down-maatregelen. Fase 3 houdt ook in dat bepaalde risicogroepen – zoals bijvoorbeeld oudere personen of mensen met een medische voorgeschiedenis – preventief in quarantaine geplaatst moeten worden. En hierbij is ook eventueel een rol voor de arbeidsarts weggelegd.
Ik verwacht alleszins dat de huidige federale maatregelen, die voorzien zijn tot 5 april as., verlengd worden. Een verlenging tot eind april, of zelfs tot eind mei, zou me niet verrassen. Bovendien is het ook mogelijk dat de huidige maatregelen nog verstrengd worden.
Als preventieadviseur heb je alleszins een belangrijke taak om het sociaal netwerk in de onderneming draaiende te houden. Ik denk hierbij aan contacten tussen werknemers onderling en tussen werknemers en directie, onder andere via online teamvergaderingen en – out-of-the-box denkend – virtuele yogasessies. Ik raad elke preventieadviseur aan om hier creatief mee om te springen.
 

- Ziet u tot nu toe positieve effecten van de huidige coronacrisis? En zal dit de werkomgeving in de toekomst verder vormgeven?

Zeker en vast. Als bedrijfsarts merk ik dat heel wat bedrijven uit noodzaak heel innovatief geworden zijn, met bijvoorbeeld online vergaderingen, telewerk en glijdende werkuren. De huidige crisis doet ons beseffen dat onnodige professionele verplaatsingen niet langer noodzakelijk zijn. Pendeltijden nemen drastisch af, wat zeker positief is. Ogenschijnlijk evidente zaken worden in vraag gesteld. Teammeetings verlopen een pak efficiënter, en ook communicatie via chat verloopt meestal heel vlot. Dit zijn dus zeker verbeteringen om mee te nemen naar de toekomst.
Daarnaast beseffen werknemers steeds meer dat een goede veiligheidscultuur in de onderneming zeer belangrijk is. Ook de huidige arbeidshygiënische maatregelen zullen volgens mij nog lang nazinderen.
 

- Hartelijk dank voor dit interview. Zorg goed voor uzelf en de anderen! 

U kunt de volledige podcast hier beluisteren
Op 3 april a.s. is er een senTRAL-webinar over de corona-aanpak, eveneens door Edelhart Kempeneers. Abonnees ontvangen een mail om in te schrijven.

Gepubliceerd op 27-03-2020

  51