De impact van het watertekort op bedrijven

 Na twee droge zomers en een relatief droge winter blijven de overheden oproepen om spaarzaam met water om te gaan. Gisteren stelde de Antwerpse gouverneur al een tijdelijk oppompverbod in voor negen stroomgebieden van de provincie. De klimaatverandering lijkt bovendien de kans op onvoorspelbare neerslaghoeveelheden te vergroten. In de toekomst kunnen we dergelijke droogtes naar alle waarschijnlijkheid frequenter verwachten. Voka heeft nu de impact van waterschaarste op de economische activiteit van bedrijven bekeken.
 

De organisatie somt vijf belangrijke effecten van de droogte op waarmee bedrijven meer en meer geconfronteerd (zullen) worden.

  • Omzetverlies. Water is heel vaak een grondstof in de productie, denk aan de voedingsindustrie, maar ook belangrijk als element in de keten; denk aan stoom of koelwater. In Vlaanderen vertegenwoordigen de waterintensieve bedrijven in Vlaanderen 33% van de toegevoegde waarde en 22% van de jobs. Waterschaarste betekent dus vaak geen of minder productie. Voka verwijst naar energiecentrales langs de Donau die vorig jaar effectief moesten sluiten omdat ze te weinig koelwater hadden. En als het waterpeil van rivieren en kanalen te laag zakt komt de aanvoer van andere grondstoffen of producten in het gedrang. Zo leed BASF in Duitsland vorig jaar 250 miljoen euro schade door de lage waterstand van de Rijn.
  • Hogere prijzen. Voka ziet nu reeds prijsstijgingen van 8% tot 15% voor zand of grind afkomstig van zee en rivieren, waarmee bouwondernemingen worden geconfronteerd. In de landbouw kan een kleine hoeveelheid meer of minder neerslag, en de daaruitvolgende oogst, tot forse prijsschommelingen leiden. Als de oogsten door droogte tegenvallen zullen de prijzen voor heel wat grondstoffen stijgen.
  • Hogere lonen. Groenten en aardappelen kunnen door droogte gemiddeld 30% duurder worden, wat de index met 0,45% zou doen stijgen en via de automatische koppeling ook de lonen evenredig zou verhogen. Op een afgeronde jaarlijkse loonmassa van 153 miljard euro in de private sector in België komt dat neer op een extra loonfactuur van 688 miljoen euro, rekent Voka.
  • Kwaliteitsverlies van water. Droogteperiodes hebben een impact op de kwaliteit van het water, bijvoorbeeld door verzilting. De polders van West-Vlaanderen, het kanaal Gent-Terneuzen, de haven van Antwerpen en de Schelde hebben hier al mee te kampen. Dat maakt het duurder om water van de juiste kwaliteit te krijgen.
  • Strengere lozingsnormen. Afvalwater dat in rivieren met een te laag debiet wordt geloosd, moet voldoen aan strengere lozingsnormen, in het bijzonder wat de concentratie aan zouten betreft. Dat maakt de waterzuivering duurder.
Duurzaam waterbeleid

We hebben in België 1.000 tot 1.700 kubieke meter water per persoon beschikbaar, wat de op drie na laagste voorraad van de OESO is, stelt Voka vast. De nood aan een duurzaam waterbeleid kan dus nog moeilijk gerelativeerd worden.

Voka ziet vier cruciale bouwstenen voor zo’n duurzaam waterbeleid, en verwijst daarbij zowel naar overheid als bedrijfsleven.

1. Een overkoepelende visie: iedereen zal zijn steentje moeten bijdragen om zuiniger en efficiënter met water om te springen. Bij schaarste moet een afwegingskader bepalen wie voorrang krijgt om water te gebruiken, maar dat kan slechts een laatste remedie zijn en moet voldoende onderbouwd zijn. Bedrijven kunnen niet zomaar afgeschakeld worden, omwille van de grote economische impact en veiligheidsrisico’s. “Via proeftuinen en demonstratieprojecten moeten we innovatieve technologieën voor waterbeheersing ontwikkelen,” besluit Voka.

2. Circulair watergebruik stimuleren: er zijn vandaag nog teveel wettelijke hinderpalen, procedures, problemen met heffingen om afvalwater opnieuw te gebruiken. Er is nood aan een flexibel wetgevend kader dat projecten voor hergebruik van water aanmoedigt.

3. Pak alle bronnen aan en focus het beleid op kosteneffectiviteit: ook de landbouwers en de rioolbeheerders zullen nog meer dan vandaag hun steentje moeten bijdragen om onze waterkwaliteit verder te verbeteren. Alle vervuilingsbronnen moeten duidelijk in beeld gebracht worden.

4. Realiseer meer samenwerking in de waterketen: de diverse spelers in de (afval)waterketen moeten meer samenwerken om efficiëntiewinsten te realiseren.

Voka publiceert nu “Water, ons vloeibaar goud”, waarin deze strategieën worden uitgediept aan de hand van concrete voorbeelden.
 

Gepubliceerd op 03-07-2019

  25