Milieu

De Vlaamse Klimaattop is nog maar net begonnen

Het eerste luik van de ‘Vlaamse klimaattop’ afgelopen dinsdag leverde weinig verrassende inzichten of initiatieven op. Maar de aangekondigde denkpistes waren wel degelijk een trendbreuk met het Vlaamse verleden. Zo werd piste van de kilometerheffing voor personenwagens op tafel gelegd, en werd onze ruimtelijke wanorde een prioriteit bij de voorgestelde remedies.

De klimaattop van de Vlaamse regering volgt op het klimaatakkoord van Parijs. Tegen november verwacht de regering concrete engagementen van onder meer de transportsector, de landbouw en de industrie. Het evenement verzamelde ministers, bedrijfsleiders, milieuactivisten, wetenschappers, vakbondsmensen en parlementsleden.

Klimaattop -BourgeoisRuimtelijke ordening als hefboom

Minister-president Geert Bourgeois legde de nadruk op de ruimtelijke ordening en wil een einde maken aan de verkavelingsdrang, een belangrijke oorzaak van de verkeersdruk en de bijhorende uitstoot. “We moeten naar een verdichting van onze kernen gaan. De ‘verlinting’ van Vlaanderen is een erfenis uit het verleden die we niet in één-twee-drie veranderen, maar tegen 2050 moeten we dichter bij elkaar gaan wonen.”

Architect en KU Leuven-professor Leo Van Broeck kwam uitleggen hoe een betere ruimtelijke ordening een noodzakelijke sleutel is om de klimaatuitdaging van Vlaanderen aan te pakken.

Vanaf volgend jaar zijn we de koers al kwijt

Het voortgangsrapport van de Vlaamse overheid, dat de verwachte uitstoot in Vlaanderen in kaart brengt, voorspelt een ontoereikende reductie vanaf 2017. Omdat er met gemiddelden wordt gewerkt, haalt Vlaanderen in 2020 wellicht nog wel de afspraak met de andere deelstaten en met Europa. Maar de afgesproken -40% tegen 2030 zullen we nooit halen zonder bijsturingen. “2030 zal heel moeilijk zijn en bijzonder veel inspanning vragen,” erkende minister Bourgeois.

Klimaattop -prognose -Vlareg

Op basis van het huidige beleid zakt de uitstoot nog even heel licht, maar het traject naar 2020 en vooral 2030 wordt daarna veel steiler. Vanaf 2017 komt Vlaanderen op achterstand t.o.v. wat nodig is om de doelen te halen. Het Akkoord van Parijs zal voor Vlaanderen 30% tot 37% reductie van broeikasgasuitstoot vereisen. Maar de huidige koers komt volgens de meest recente extrapolaties uit op -12%, dus bijna de helft te veel uitstoot dan wat is afgesproken.

Mobiliteit

Verkeer en gebouwenverwarming zijn samen goed voor 60% van de broeikasgassen in de sectoren buiten de emissiehandel (“non-ETS”). Op de klimaattop was te horen dat de grootste hinderpaal om onze 2030 doelstelling te halen in de transportsector zit. De uitstoot van de landbouw blijft redelijk stabiel en die van gebouwenverwarming daalt zelfs. De uitstoot van transport daarentegen zal de volgende vijftien jaar nog met bijna 10% toenemen.

De mobiliteit werd op de klimaattop dan ook als tweede prioriteit naar voor geschoven. Minister Schauvliege noemde een kilometerheffing voor personenwagens “een optie”, maar ook de Vlaamse regering kan nog moeilijk het probleem van de salariswagens negeren, zelfs al is dat een federale fiscale bevoegdheid. Vroeg of laat zijn er geen andere opties meer over dan de salariswagens te ontmoedigen en de autofiscaliteit nog verder te vergroenen.

Overheidsinvesteringen

De regering kondigde aan dat ze 300 miljoen euro uittrekt in de periode 2016-2019 om te investeren in zaken die ze zelf rechtstreeks in de hand heeft, zoals het eigen gebouwenpatrimonium en milieuvriendelijkere sociale woningen.

Joke Schauvliege: "Alle mogelijke maatregelen liggen op tafel. Het gaat niet enkel om meer subsidies, maar ook om het stimuleren van mensen om groenere keuzes te maken. De Vlaamse regering deelt de visie van de Bond Beter Leefmilieu om fossiele brandstoffen overbodig te maken. Maar we moeten er de tijd voor nemen. Op lange termijn willen we dat bereiken, omdat het ons economisch minder kwetsbaar zal maken. Maar wie zegt dat we dat op één jaar kunnen doen, vertelt zaken die niet juist zijn."

Minister President Geert Bourgeois gaf toe dat het huidige klimaatbeleid niet langer volstaat. Die aanpak is erop gericht om met veelal losstaande maatregelen de vervuiling stapsgewijs terug te brengen. “De trein staat op het juiste spoor, maar hij bolt helaas nog veel te traag. De CO2-uitstoot vermindert, maar veel te langzaam.” Om die versnelling te realiseren is volgens de minister-president een mentaliteitswijziging nodig.

Systeeminnovatie

De denkpiste ‘systeeminnovatie’ kwam op de klimaattop vooral van het middenveld en de diverse experten zoals BBL-beleidscoördinator Mathias Bienstman: “Nuluitstoot is niet haalbaar door fossiele brandstoffen steeds efficiënter te gebruiken. Om het gebruik van steenkool, olie of gas te bannen is er een flinke sprong nodig. Dat heet systeeminnovatie.” Kris Peeters (“de andere”, die van de mobiliteit) kwam pleiten voor een shift naar een mobiliteitssysteem waarin niet meer de auto maar ‘meer mobilitijd’ centraal staat.

Wordt vervolgd

Dit evenement was slechts de officiële ‘kick-off’ van de Vlaamse klimaattop. Het meeste werk moet nog komen. Voor het zomerreces zullen de Vlaamse ministers een rondetafel organiseren en een klimaatactieplan uitwerken. In het najaar vindt dan een tweede klimaattop plaats om het klimaatpact te bezegelen met extra beleid op korte termijn, een klimaatbeleidsplan voor de periode 2021 tot 2030, en een klimaatvisie voor 2050.

website Klimaattop

Bekijk de Vlaamse klimaattop op video

Gepubliceerd op 20-04-2016

  169