Milieu

De Vlaamse luchtkwaliteit blijft problematisch

 De Minaraad organiseerde op 14 maart een congres over de Vlaamse luchtkwaliteit. Er is een groeiende aandacht voor de effecten van luchtvervuiling, met name van stikstofdioxides, fijn stof en PAK’s, op de gezondheid. De wetenschappelijke inzichten hierover zijn de laatste tien jaar sterk vooruitgegaan, en de VMM heeft recent haar meetmodellen en luchtkwaliteitskaarten aangepast. De EU werkt intussen aan een herziening van de RDE-verordeningen 2016/427 en 2016/646.
 

Diverse lokale onderzoeken zoals ‘Airbezen’ en ‘Curieuzeneuzen’ hebben de laatste jaren herhaaldelijk bevestigd dat de luchtkwaliteit in Vlaanderen op veel plaatsen niet aan de Europese normen beantwoordt, en bijna overal de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie overschrijdt. Dit voorjaar wordt een nieuw ‘Curieuzeneuzen’-onderzoek opgezet voor heel Vlaanderen, met 20.000 meetpunten voor stikstofdioxide.

De VMM meet

In die context organiseerde de Minaraad een congres, waar de VMM een update presenteerdevan haar meetgegevens en de trends van de laatste jaren. Daaruit blijkt dat de gemeten concentraties van fijn stof wel dalen, maar ook dat vooral het ultrafijn stof zeer problematisch blijft: 97% van de Vlaamse bevolking woont in een regio met een te hoge PM2,5‐jaarwaarde. Ook voor PM10 zijn de gemeten waarden nog veel te hoog.


(bron: VMM)

VMM bevestigde dat de huishoudens de grootste bron van fijn stof en PAK’s (benzo(a)pyreen) zijn in Vlaanderen. Dat is op rekening te schrijven van houtverbranding via open haarden, houtkachels maar ook allesbranders (die al jaren verboden zijn). Enkel wat PM2,5 betreft zou houtverbranding op jaarbasis zelfs 43% van de emissies veroorzaken.

VMM drong aan op een strengere wetgeving voor houtkachels en hun onderhoud. Er zitten al wel enkele maatregelen in de pijplijn:

  • de Vlaamse overheid heeft heel weinig informatie over de toestellen waarmee verwarmd wordt, daarom zou dat mee opgenomen worden in de woningpas (‘Gebouwenpas’), zodat leveranciers verplicht worden om te melden wanneer en welk soort kachel wordt aangekocht
  • een premie om oude kachels te verwarmen is ook een piste, waarop kritiek vanuit de zaal kwam dat dergelijke subsidies beter naar collectieve vormen van verwarming zouden gaan, zoals stadsnetten
  • er is momenteel ook een derde ‘Green Deal’ in voorbereiding: het ontwerp van de Green Deal huishoudelijke houtverwarming staat sinds vorige week online voor een publieke consultatie 

De industrie is slechts verantwoordelijk voor 17% van het fijn stof, het verkeer voor 23%.

Maar dat zijn globale cijfers, die niets zeggen over de grote lokale verschillen. Wie dicht bij een verkeersweg woont zal meer fijn stof van verkeersbronnen inademen dan van houtverbranding. Overigens zijn de inschattingen van de verkeersemissies een stuk moeilijker geworden omdat het Agentschap Wegen en Verkeer al een tijd de verkeerstellingen heeft stopgezet, vertelde de woordvoerder van VMM. In de eerste lage-emissiezone van Vlaanderen, de zone binnen de Antwerpse ring, zijn er het voorbije jaar wel minder voertuigen geteld met oudere euronormen – maar dat was dan ook de bedoeling van de LEZ… 

En voor wat de NO2-emissies betreft blijft het verkeer de belangrijkste bron, die ondanks de dalende trend relatief blijft toenemen in het geheel van de stikstofoxides.

Overzicht van de situatie van de luchtpolluenten in Vlaanderen t.o.v. de Europese normen en de norm van de WHO. (bron: VMM)

Europese verkeersemissies

Ook op Europees niveau zijn er aanpassingen voor strengere luchtkwaliteitsnormen in de maak. Na Dieselgate werkt de EU aan een herziening van de RDE-verordeningen 2016/427 en 2016/646 (‘Real Driving Emissions’). Constructeurs van wagens en vrachtwagens zullen kunnen bewijzen dat hun conformiteitsfactor (CF) bij uitstoot lager is dan 2.1 (sept 2017-2019) of 1.5 (jan. 2020-2021). De lidstaten zullen fiscale voordelen mogen geven aan wie een auto koopt met een lagere CF.

In april start ook een publieke consultatie over de twee richtlijnen over luchtkwaliteit (2008/50 en 2004/107).

Interessant in dit verband is ook een recente oefening die VITO maakte op vraag van de Antwerpse actiegroep Ademloos. Die vroeg om het verschil in luchtkwaliteit te berekenen: hoe zuiver zou de lucht zijn als er geen dieselwagens meer zouden rijden in Antwerpen?

Het resultaat van deze berekening was dat de stikstofdioxide zou dalen met 48% en het dieselroet met 45%. (Uiteenzetting VITO hier.)  Intussen hebben al meerdere steden een volledige dieselban ingevoerd, andere hebben plannen om dieselvoertuigen gefaseerd te verbieden.

 

Gepubliceerd op 15-03-2018

  166