Milieu

Duurzame welvaartsindex in Vlaanderen

Er is een geactualiseerd MIRA-rapport verschenen over het verloop van de ‘ISEW’-welvaartsindex voor Vlaanderen, dat ook het potentieel en het effectieve gebruik van de index voor de beleidsvoering in verschillende landen en regio’s uittekent.

Steeds meer overheden overwegen het gebruik van alternatieve welvaartsindicatoren voor de opvolging van hun beleid. ‘ISEW’ of ‘Index voor Duurzame Economische Welvaart’ is een alternatieve indexmethode die werd ontwikkeld als antwoord op de kritiek op het gebruik van het bruto binnenlands product (BBP) als welvaartsindicator.

In tegenstelling tot het klassieke BBP tracht ISEW sociale en milieuaspecten mee te nemen in de meting van de economische welvaart. Deze index bekijkt hoe een economie bijdraagt tot het welzijn van de bevolking, op macroniveau op basis van een afweging tussen de baten en de kosten van economische activiteiten. De baten zijn weergegeven in de uitgaven van de huishoudens, maar daar worden extra waarden aan toegevoegd: onbetaalde huishoudelijke arbeid, welvaartsverliezen door inkomensongelijkheid, welvaartsverhogende overheidsuitgaven zoals gezondheidszorg. ISEW rekent ook kosten van economische activiteiten door die betrekking hebben op het verlies van ecosysteemdiensten, zoals de degradatie van het milieu (water, lucht, klimaat en aantasting van de ozonlaag) en de uitputting van natuurlijk kapitaal.


Evolutie van de economische welvaart in Vlaanderen

Tussen 1990 en 2012 nam het BBP per capita voor Vlaanderen toe met 28%. De ISEW per capita voor Vlaanderen nam in dezelfde periode minder snel toe, namelijk met 16%.

Index -duurzame -welvaart -kl

De groei van de ISEW tussen 1990 en 2002 werd afgebroken door een sterke daling tussen 2002 en 2008 (15% in totaal of 2,1% op jaarbasis). In 2009 steeg de ISEW per capita opvallend sterk (+11%) en dit terwijl het BBP/capita voor Vlaanderen in dat jaar daalde (-4%). In 2010 daalde de ISEW/capita opnieuw (-11 %), de twee volgende jaren stabiliseerde de ISEW/capita en daalde het BBP/capita verder.

De sterke daling van de ISEW tussen 2002 en 2008 werd veroorzaakt door een toename van de inkomensongelijkheid in Vlaanderen. De toename van de milieukosten op lange termijn droeg ook bij tot de daling van de ISEW/capita voor Vlaanderen, zij het in mindere mate. Opvallend is dat de ISEW omgekeerd evenredig liep met het gebruik van niet-hernieuwbare energiebronnen. In 2009 steeg de ISEW/capita sterk als gevolg van de economische crisis die het gebruik van de klassieke  energiebronnen sterk verminderde. In 2010 daalde de ISEW/capita sterk door de toename van het energiegebruik.

Inzichten voor een effectiever beleid

Het MIRA-rapport stelt dat de economische, sociale en milieu-indicatoren van ISEW veel informatie aan beleidsmakers verschaffen. De ISEW kan inzicht bieden in de bredere effecten van het gevoerde beleid en helpen om een effectiever beleid uit te stippelen dat het algemene welzijn op een duurzame manier verhoogt.

Een beleid dat inzet op milieukwaliteit kan de ISEW positief beïnvloeden, ondanks een negatief effect op korte termijn op de bestedingen van huishoudens. Een daling van bijvoorbeeld de uitstoot van broeikasgassen en een efficiënter gebruik van niet-hernieuwbare hulpbronnen zal zich uiten in een daling van de kosten van luchtvervuiling of van klimaatverandering en een lagere totale vervangingskost voor het gebruik van niet-hernieuwbare energiebronnen. Deze gedaalde kosten kunnen een tijdelijke daling van de bestedingen van huishoudens compenseren. Door kosten en baten van beleidsmaatregelen ten opzichte van elkaar af te wegen hanteert de ISEW een andere invalshoek bij beleidsanalyse in vergelijking met het BBP. Wanneer er enkel naar het BBP wordt gekeken, zal zo’n beleid negatief scoren door de daling van de totale consumptie.

MIRA - ISEW 

Het rapport (pdf)

Gepubliceerd op 17-07-2014

  224