Milieu

EU moet uitfasering hfk’s herbekijken

De Europese Unie ratificeert de wijzigingen die in Kigali werden aangebracht aan het protocol van Montreal op de ozonlaag afbrekende stoffen. Met die wijziging proberen de internationale partners om de klimaatopwarming te temperen door hfk’s te bannen. Voor de Unie betekent dit dat zij haar voorschriften op het verminderen van de uitstoot van fluorkoolwaterstoffen (hfk’s) moet aanvullen.
Tegen de opwarming van de aarde
De 197 staten die het protocol van Montreal bij het verdrag van Wenen ter bescherming van de ozonlaag hebben ondertekend, zijn in oktober van vorig jaar in de Rwandese hoofdstad Kigali overeengekomen om het gebruik en de productie van fluorkoolwaterstoffen (hfk’s) wereldwijd terug te dringen.
Hfk’s zijn een alternatief voor ozonlaag afbrekende chloorfluorkoolstoffen (cfk’s) en chloorfluorkoolwaterstoffen (hcfk’s), maar blijken allesbehalve onschuldig te zijn. Hoewel ze de ozonlaag niet afbreken, blijken hfk’s uitzonderlijk krachtige broeikasgassen te zijn. Om de verwachte opwarming van de aarde te kunnen beperken, is het van groot belang om die hfk’s aan banden te leggen.
Op aandringen van Europa kwamen de internationale partners tot een compromis: de zogenaamde ‘wijziging van Kigali’. Alle verdragsstaten zullen het gebruik van hfk’s met 80 tot 85% verminderen. In ruil mogen de inspanningen die de betrokken landen leveren voor de reductie van de hcfk’s, voor een deel mee in rekening gebracht worden.
De meer ontwikkelde landen nemen het voortouw en starten op 1 januari 2019, volgens het volgende reductieschema:
Minder ontwikkelde landen stappen later in, starten met een bevriezing op het niveau van 2024 of 2028, en mogen hun reductie-inspanningen voor hcfk’s zwaarder doorrekenen.
Update nodig voor F-gassenverordening
De Europese Unie startte al in 2015 met het uitfaseren van gefluoreerde broeikasgassen en kondigde daarvoor de F-gassenverordening af. F-gassen zijn gefluoreerde broeikasgassen en omvatten naast hfk’s (fluorkoolwaterstoffen), ook pfk’s (perfluorkoolwaterstoffen) en SF6 (zwavelhexafluoride). De hfk’s hebben wel het grootste aandeel in de uitstoot van F-gassen.
Het quotasysteem uit de Europese F-gassenverordening verplichtte al tot een eerste reductie in 2016 (t.o.v. van 2009-2012) en mikt al op een reductie met 79% tegen 2030. De Unie is dus strenger dan ‘Kigali’. Bovendien bevat de F-gassenverordening ook voorschriften op het gebruik en het verwijderen van hfk’s, en op de uitbating en lekdichtheid van de hfk-inrichtingen.
De F-gassenverordening voldoet dus aan de ‘Kigali-regels’, maar zij bevat enkel afspraken tot 2030 en moet dus aangevuld worden met afspraken voor ná 2030 om in overeenstemming te blijven met de internationale voorschriften. De Europese Commissie wacht echter de voorziene evaluatie van 2022 af.
1 januari 2019?
Het Afrikaanse Mali was de eerste staat die de ‘wijziging van Kigali’ aannam. Dat gebeurde op 31 maart 2017. Sindsdien hebben nog 5 andere verdragsstaten ‘Kigali’ geratificeerd. De Europese Unie wordt nu de 7e partner.
De ‘wijziging van Kigali’ treedt op internationaal vlak in werking op de 90e dag nadat 20 partners de wijziging geratificeerd hebben, en ten vroegste op 1 januari 2019.
Vanaf 1 januari 2033 gelden er handelsbeperkingen ten aanzien van landen die géén partner zijn bij de wijziging van Kigali. Op voorwaarde dat de wijziging tegen dan door ten minste 70 partners werd geratificeerd.
Naast de Unie moeten ook de afzonderlijke EU-lidstaten de wijziging van Kigali bekrachtigen. In eigen land is dat een gemengde, federaal-gewestelijke bevoegdheid. De Vlaamse regering heeft overigens al een voorontwerp van instemmingsdecreet klaar.
Hfk’s?
Fluorkoolwaterstoffen zijn koolwaterstoffen waarin enkele waterstofatomen vervangen werden door een fluoratoom. Binnen Europa worden hfk’s vooral gebruikt in koelmiddelen, airco’s en verwarming (74%). Andere toepassingen zijn: aerosolen (6%), schuim (3%), brandblusapparaten (2%), en halfgeleiders en overige toepassingen (15%).
Hfk’s behoren tot de krachtigste broeikasgassen ter wereld. Hun aardopwarmingsvermogen of GWP is duizenden malen hoger dan dat van koolstofdioxide (CO2). Het meest extreme voorbeeld is dat van HFK-23, dat een aardopwarmingsvermogen heeft dat 14.800 maal hoger is dan dat van CO2!
Van toepassing:
  • Europese Unie.
  • Vanaf 18 juli 2017 (retroactief; art. 3).
Bron:Besluit (EU) 2017/1541 van de Raad van 17 juli 2017 betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van de wijziging van Kigali van het Protocol van Montreal betreffende stoffen die de ozonlaag afbreken, Pb.L. 14 september 2017, afl. 236.

Gepubliceerd op 19-09-2017

  74