Greenpeace krijgt gelijk in eis voor luchtkwaliteitsplan

De rechter legt de Vlaamse regering een dwangsom op als zij niet binnen het jaar een verbeterd luchtkwaliteitsplan voorlegt. Greenpeace had minister Schauvliege in gebreke gesteld.


Minister Schauvliege werkt al vele maanden aan een luchtkwaliteitsplan, dat vooral inzet op maatregelen voor transport, MCP-stookinstallaties, houtverbranding en monitoring. Vóór 1 april 2019 moet België trouwens een nationaal reductieprogramma afleveren aan de Europese Commissie in uitvoering van de Europese NEC-richtlijn (2016/2284) zal België. Het Vlaamse deel van dit programma wordt als een globaal luchtplan uitgewerkt: dat wordt niet alleen een beleid voor het behalen van de NEC-reductiedoelstellingen maar ook voor de verbetering van de luchtkwaliteit op korte, middellange (2030) en lange termijn (2050).
Eis gegrond op twee punten

Maar Greenpeace vindt dit allemaal te weinig en te laat, en liet op 11 september een ingebrekestelling afleveren bij de Vlaamse minister van Leefmilieu. Volgens de organisatie toont de regering een gebrek aan daadkracht om de luchtkwaliteit te verbeteren, terwijl ze er ook niet in slaagt om ze adequaat te meten.

De Brusselse Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg heeft de vordering van Greenpeace nu deels gegrond verklaard. Dat wil zeggen dat het luchtkwaliteitsplan van het Vlaams Gewest binnen één jaar na het vonnis klaar moet zijn. Doet de regering dat niet, dan moet ze aan Greenpeace een dwangsom betalen van 1000 euro per dag vertraging, met een maximum van 5 miljoen euro.

De rechtbank argumenteert dat de jaargrenswaarden voor NO2 (stikstofdioxide) in 2016 in alle zones en agglomeraties van het Vlaams Gewest overschreden zijn, en dat de maatregelen die Vlaanderen heeft genomen onvoldoende zijn deze overschrijdingen te vermijden. Ze zullen de luchtverontreiniging ook niet binnen een zo kort mogelijke periode terugdringen onder de jaargrenswaarde, zoals verplicht door de Europese Luchtkwaliteitsrichtlijn. Omdat Vlaanderen nog steeds resultaten van verouderde meetstations aan de Europese Commissie rapporteerde, terwijl nieuwe computermodellen van de Vlaamse Milieumaatschappij hebben aangetoond dat de echte cijfers veel slechter zijn, verplicht de rechtbank minister Schauvliege om de nieuwe cijfers naar Europa te sturen. Binnen de drie maanden moet zij de resultaten van bijkomende metingen naar de luchtkwaliteit meedelen aan de Europese Commissie.

Vijf andere eisen van Greenpeace werden door de rechtbank afgewezen, waaronder de invoering van een kilometerheffing.

Vlaamse regering wacht op parlement

Minister Schauvliege reageerde in eerste instantie met het argument dat de cijfers van de nieuwe metingen nu al online staan, en bijgevolg ook voor de Europese Commissie beschikbaar zijn. Zij verwijst naar een nieuw luchtkwaliteitsplan dat de Vlaamse regering intussen heeft goedgekeurd en binnenkort gestemd wordt in het Vlaams parlement. Dat zou nog voor het einde van dit jaar gebeuren.

Greenpeace neemt geen genoegen met dat antwoord. Woordvoerder Joeri Thijs: “De rechtbank heeft gezegd dat Vlaanderen met concrete actiepunten moet komen. Die staan onvoldoende in het ‘Luchtplan 2030’. De minister beseft niet hoe ernstig dit vonnis is."

Hoewel dit de eerste veroordeling door een rechtbank is, is de vraag naar een strenger luchtkwaliteitsplan niets nieuws. Reeds in 2012 moest Vlaanderen van de Europese Commissie een luchtkwaliteitsplan opstellen, dat er voor moest zorgen dat de normen tegen 2015 wel gerespecteerd zouden worden. Toen dat mislukte kreeg het Vlaams gewest opnieuw de opdracht van Europa om binnen de twee jaar een beter plan te maken; dat was toen met deadline 31 december 2017. Twee jaar geleden antwoordde minister Schauvliege hierover op een parlementaire vraag dat het plan pas in september 2018 definitief zou kunnen zijn.

Gepubliceerd op 11-10-2018

  106