Hoe gebruik je de ‘generieke gids COVID-19’ om veilig weer aan het werk te gaan?

“FFP2-maskers worden begrijpelijkerwijze voorbehouden voor de gezondheidszorg. Maar wat voor de sectoren waar deze maskers standaard beschermingsmiddelen zijn, zoals in de bouw- of houtsector? Zijn er goede alternatieven - of combinaties van bestaande maskers - gekend?”
"Mogen medewerkers samen in dezelfde bestelwagen rijden? En zo ja, onder welke voorwaarden kan dit? Zijn plexiglas of een mondmasker goede alternatieven?” 
"Wat moet ik als werkgever doen als de naleving van social distancing de activiteiten in die mate belemmert dat het economisch niet meer haalbaar is?”

“FFP2-maskers worden begrijpelijkerwijze voorbehouden voor de gezondheidszorg. Maar wat voor de sectoren waar deze maskers standaard beschermingsmiddelen zijn, zoals in de bouw- of houtsector? Zijn er goede alternatieven - of combinaties van bestaande maskers - gekend?”
"Mogen medewerkers samen in dezelfde bestelwagen rijden? En zo ja, onder welke voorwaarden kan dit? Zijn plexiglas of een mondmasker goede alternatieven?”
"Wat moet ik als werkgever doen als de naleving van social distancing de activiteiten in die mate belemmert dat het economisch niet meer haalbaar is?”
De graduele afbouw van de huidige lockdown-maatregelen blijft veel vragen oproepen bij werkgevers en werknemers. Op 23 april jl. presenteerde de federale overheid een generieke gids COVID-19. Bedrijven kunnen met deze gids aan de slag om de maatregelen voor een heropstart van hun activiteiten vlot uit te werken. Hoe kwam deze gids tot stand? Welke topics kregen extra aandacht, en welke niet? Hoe moet de concrete opvolging van de vermelde richtlijnen gebeuren? We vroegen tekst en uitleg aan Kris De Meester, eerste adviseur bij het VBO en coauteur van de gids.
 
 

Deze generieke gids kwam tot stand via een samenwerking van de sociale partners in de Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk, de Economic Risk Management Group, de FOD WASO en de beleidscel van minister van Werk Nathalie Muylle. Elke betrokken partij reikte vanuit de eigen expertise de nodige bouwstenen aan, zodat bedrijven de nodige acties kunnen ondernemen om hun werknemers zo veilig mogelijk te laten werken in de post-lockdownperiode. Veilig werken betekent enerzijds het besmettingsrisico zo laag mogelijk houden, en anderzijds zoveel mogelijk besmettingen vermijden.

De verschillende bedrijfssectoren in ons land kunnen de krijtlijnen van deze generieke gids zelf verder inkleuren, rekening houdend met de sectorspecifieke context. Ook op bedrijfsniveau zijn eigen klemtonen en actiepunten mogelijk.

- Welke partners waren betrokken bij de voorbereiding en totstandkoming van de gids?

Kris De Meester: “De totstandkoming van deze uitgebreide gids is het resultaat van teamwerk. Dankzij een evenwichtige samenstelling van de werkgroep werd een breed draagvlak gecreëerd voor praktische richtlijnen waarmee sectoren en bedrijven aan de slag kunnen bij de afbouw van de lockdown-maatregelen.”

 “Vanuit werkgeverskant namen het VBO, Agoria, Essenscia, UNIZO en unisoc (de werkgeverskoepel van de social profit) deel aan het overleg, terwijl de werknemers vertegenwoordigd werden door de drie nationale vakbonden (ACV, ABVV en ACLVB). Daarnaast bestond het team uit enkele medewerkers van de Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk, een medewerker van de juridische afdeling van de FOD WASO, een medewerker van de inspectie toezicht op het werk, en twee experts van het kabinet van de minister van Werk. De voorbereidende vergaderingen verliepen steeds in een goede en constructieve sfeer, zonder de klemtoon op echte onderhandelingen.”

“Als coauteur van de generieke gids was ik vanuit het VBO eerder al in actie geschoten om een eigen gids voor onze bedrijven samen te stellen. Hiervoor had ik een team van gerenommeerde preventieadviseurs samengesteld. Zij koppelen een uitstekende technische vakkennis aan een strategische en beleidsmatige visie. Officieel leverde die ‘spiegelgroep’ dus geen bijdrage aan de gids, maar achter de schermen was deze groep zeer belangrijk om bepaalde zaken af te toetsen. Hierdoor konden we bijvoorbeeld ook extra fotomateriaal uit bedrijven krijgen dat we als illustraties in de gids verwerkten. Samen met kabinetsmedewerkers van de minister van Werk werkte ik hard om al deze grafische elementen, scenario’s en plattegronden in het document te verwerken.”

- Hoe kan de gids concreet ingezet worden op de werkvloer?

KDM: “Dit kan op verschillende manieren. Enerzijds is hij nuttig voor sectoren en bedrijven die hun activiteiten (gedeeltelijk) moesten stopzetten, en die nu nood hebben aan een degelijke leidraad om het werk te hervatten. Anderzijds kan het document ook als inspiratiebron dienen voor sectoren en werkgevers die hun activiteiten niet onderbroken hebben en zelf al de nodige preventiemaatregelen genomen hebben.”

“Ik verwacht trouwens dat de inhoud van onze gids verder aangevuld zal worden op basis van nieuwe richtlijnen van de Nationale Veiligheidsraad en nieuwe wetenschappelijke inzichten. De gids is dus zeker geen statisch document, maar zal verder geactualiseerd worden.”

“Onze generieke gids dient trouwens ook als inspiratie voor de sectorgidsen. Per sector leeft immers de bekommernis of bepaalde maatregelen echt nodig zijn en zo ja, of deze haalbaar zijn. In een aantal sectoren zoals chemie, petrochemie en staal verlopen bepaalde preventiemaatregelen op het vlak van veiligheid en gezondheid trouwens altijd op bedrijfsniveau. In deze sectoren kan er overkoepelend dus weinig meerwaarde gecreëerd worden bovenop acties die werkgevers al ondernemen. Voor bedrijven in andere sectoren kan onze gids wel een nuttige leidraad zijn. In dat geval kunnen de sectoren de afbeeldingen in onze gids vervangen door sectorspecifieke afbeeldingen.”

-Kunt u enkele opvallende topics – al dan niet in het document vermeld – toelichten?

KDM: “In onderling overleg beslisten we om het thema temperatuurmeting bij werknemers niet op te nemen in onze gids, en dus ook niet actief te promoten. Werkgevers die uitgerust zijn om een dergelijke temperatuurmeting uit te voeren en die denken dat dit een nuttige maatregel is, mogen dit gerust doen. Maar omdat er zowel van medisch als juridisch standpunt enkele kanttekeningen te plaatsen zijn bij dit actiepunt, verkozen we om het onderwerp voorlopig niet aan te kaarten.”

“Hetzelfde geldt voor het gebruik van beschermende handschoenen. Deze blijven uiteraard nodig voor beroepen waar professionele risico’s op de loer liggen, maar het gebruik van handschoenen mag geen excuus worden om de algemene basisrichtlijnen op het vlak van arbeidshygiëne te verwaarlozen. Het gebruik van zeep, desinfectiemiddelen en handgel moet dus prioriteit krijgen. Met onze gids hebben we niet de ambitie om dit bij te sturen en de adviezen van virologen of andere specialisten anders in te kleuren.”

“Het gebruik van mondmaskers komt wel aan bod in onze leidraad. Maskers kunnen en moeten een extra maatregel zijn als alle andere preventiemaatregelen uitgeput zijn. Ik denk hierbij aan het respecteren van ‘physical distancing’, wanneer alle collectieve en organisatorische maatregelen op de werkvloer genomen zijn en als het aantal werknemers in tijd en aantal maximaal gelimiteerd is. We beschouwen maskers trouwens niet als een persoonlijk beschermingsmiddel, maar eerder als een maatregel om een populatie te beschermen tegen virusbesmetting.”

“In de marge hiervan raden we het massale gebruik van mondmaskers op de werkvloer trouwens af, omdat bij werkgevers en vakbonden de vrees bestaat dat hierdoor de aandacht voor essentiële preventiemaatregelen zoals afstand behouden en handhygiëne zou kunnen verslappen. Met andere woorden: het gebruik van mondmaskers kan organisatorisch een gemakkelijkheidsoplossing worden.”

“Welk type maskers in aanmerking komt voor gebruik op de werkplek, blijft momenteel een onbeantwoorde vraag. Sommige types zoals FFP2 en FFP3 mogen zelfs niet verkocht worden, omdat ze voorbehouden blijven voor werknemers die risico’s lopen door de aard van hun werk. Ik denk hierbij aan zorgpersoneel of mensen die werken met biologische of chemische agentia. Op het vlak van niet-professionele maskers lijkt de federale overheid momenteel carte blanche te geven aan iedereen om zelf een masker te vervaardigen. Op de website van het NBN kan men een officieel referentiedocument met uniforme standaardregels aanvragen.”

-Hoe schat u zelf de naleving en handhaving van de richtlijnen in?

KDM: “De graduele versoepeling van de lockdown-maatregelen is mee ingegeven door de vaststelling op basis van inspectiecontroles, dat in bedrijven wel de nodige discipline heerst om preventiemaatregelen na te leven. Buiten de werksfeer lijkt het respecteren van de maatregelen voor sommige mensen moeilijker te zijn. Contactberoepen zoals kappers bijvoorbeeld vormen uiteraard wel nog een risicogroep, maar zij mogen nog niet heropstarten.”

“Als een bedrijf alle regels van de gids correct toepast, dan wordt het aantal directe contacten dagelijks tot een absoluut minimum beperkt. Werkgevers, werknemers en handelaars beseffen dat het vanuit maatschappelijk oogpunt zeer belangrijk is om de spelregels goed op te volgen, zodat we samen niet opnieuw in een lockdown-scenario terechtkomen. Ik wil hierbij benadrukken dat elk bedrijf vanuit de eigen situatie zowel een situatieanalyse (volksgezondheid) als een risicoanalyse (veiligheid, gezondheid, welzijn op het werk) moet maken om de maatregelen in elkaar te laten passen. Onze generieke gids biedt dus geen kant-en-klare oplossingen. Als voorbeeld neem ik het gebruik van liften in een bedrijfsgebouw: onze richtlijn om het gebruik van liften zoveel mogelijk te beperken, kan door elke werkgever individueel ingekleurd worden. Want wat bijvoorbeeld met werknemers die minder mobiel zijn? En wat met het aantal personen per lift, dat afhankelijk is van de liftgrootte?”

“In een bedrijfscontext kan het licht zowel op groen, oranje én rood staan. Elke case is situationeel en vereist een eigen aanpak.”

 

Deze gids is ook in het Frans, Engels en Duits beschikbaar. (pdf)

Hier  vindt u ook de links naar de sectorgidsen.

 

Auteur: Geert Van Cauwenberge

Gepubliceerd op 04-05-2020

  93