Steeds meer bestuurlijke boetes voor milieumisdrijven

 De bestuurlijke aanpak van milieumisdrijven steeg van 10% in 2009 naar meer dan 48% in 2018. Tot nog toe werden er bijna 13.000 bestuurlijke boetes opgelegd voor milieuschendingen, goed voor een totaal bedrag van 13 miljoen euro.
 

Het milieuhandhavingsdecreet van 2019 voorziet voor milieumisdrijven - naast de strafrechtelijke behandeling - ook in een bestuurlijke behandeling. Naast milieumisdrijven zijn er ook nog milieu-inbreuken. De verslagen van vaststelling van milieu-inbreuken worden rechtstreeks bezorgd aan de gewestelijke beboetingsafdeling. Hier gaat het enkel over milieumisdrijven die worden vastgesteld in een proces-verbaal.

Hoe gaat dit in zijn werk?

De verbalisant stuurt het proces-verbaal naar het parket, dat beslist of het het proces-verbaal strafrechtelijk behandelt, dan wel overmaakt aan de beboetingsafdeling van het departement Omgeving. Die beboetingsafdeling brengt de vermoedelijke overtreder hiervan op de hoogte. De vermoedelijke overtreder krijgt hierbij de mogelijkheid om een kopie van het dossier op te vragen, zijn schriftelijk verweer in te dienen en/of zijn standpunt mondeling toe te lichten op een hoorzitting. De afdeling kan ook navraag doen bij de verbalisant of er herstel uitgevoerd is.

Op basis van alle elementen neemt de gewestelijke beboetingsafdeling een beslissing over de boete. Het toekennen van de boetebevoegdheid aan een centraal, gespecialiseerd en administratief orgaan leidt tot eenzelfde boete voor precies dezelfde overtreding in heel Vlaanderen.

Behandelde dossiers

(bron: departement Omgeving)

Uit deze grafiek blijkt dat het aantal processen-verbaal, die door de verschillende parketten worden bezorgd aan de beboetingsafdeling, sinds tien jaar steeg van 10% in 2009 naar 48% in 2018. Het gaat om processen-verbaal voor milieumisdrijven opgemaakt door de lokale politie, lokale milieuambtenaren of gewestelijke milieu- en natuurinspecteurs.

De gewestelijke beboetingsafdeling behandelt een grote waaier aan milieudossiers, zowel naar aard als complexiteit. Het kan gaan om processen-verbaal voor zwerfvuil, illegaal afvaltransport of gedumpt afval, illegale ontbossing, illegale jacht- of visvangst, illegale lozingen in het water of in de lucht, bodemverontreiniging, geluidsoverschrijdingen of mestdelicten.

Bestuurlijke transacties

Duidelijke vastgestelde misdrijven die geen zware aantasting van het leefmilieu inhouden, kunnen sinds 2012 op een snelle manier worden afgehandeld met een ‘bestuurlijke transactie’. Dat is een soort minnelijke schikking waarbij aan de overtreder een voorstel tot betaling van een geldsom gedaan wordt.

Dit instrument wordt onder meer ingezet voor sluikstorten, afvalverbranding in de tuin, het niet melden van een klasse 3 exploitatie, geluidsoverschrijdingen, het niet respecteren van toegankelijkheidsregels van bossen of natuurreservaten, of vissen zonder een regelmatig visverlof.

Bij betaling wordt de procedure afgesloten, bij niet-betaling wordt de zwaardere procedure tot het opleggen van een bestuurlijke geldboete verdergezet.

2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
7
322
665
579
905
893
948

Betaalde bestuurlijke transacties vanaf 2012 (invoering instrument) – bron: departement Omgeving

Boetebedragen

Om de hoogte van de boete te bepalen wordt per milieuthema een uniform kader met objectieve criteria gehanteerd. Er wordt rekening gehouden met de ernst van de feiten, de frequentie en de omstandigheden.

Voor de laatste twee jaar geeft dit volgende gemiddelde boetes:

  • emissies (bodem, grondwater, lucht, water en geluid): gemiddeld 2.440 euro boete
  • vergunningen (afkoppeling, koelinstallaties, asbest): gemiddeld 2.490 euro boete
  • afval: gemiddeld 375 euro boete
  • bij ernstige milieuschendingen die vaak bij herhaling worden vastgesteld en met grote milieu-impact, kan de boete hoog oplopen en kan ook een voordeelontneming opgelegd worden: dat is een sanctie ter waarde van het financieel voordeel dat uit het milieumisdrijf werd verkregen. Enkele recente voorbeelden van hoge boetes:
    • 4.140 euro + 34.128 euro voor een bedrijf dat geen bodemsaneringsproject opstartte om een vervuilde site te reinigen; naast de geldboete van 4.140 euro werd er nog een voordeelontneming van 34.128 euro opgelegd, wat overeenkwam met de uitgespaarde kosten door niet te voldoen aan die verplichting; de overtreder werd door het betalen van de geldboete en de voordeelontneming ook niet vrijgesteld van regularisatie!
    • 22.243 euro boete voor een bedrijf waar schendingen inzake de waterzuiveringsinstallatie gepleegd werden waardoor er vervuild water geloosd werd
    • 12.606 euro + 382.573 euro voor een bedrijf dat de milieuvergunningsvoorwaarden rond grondwaterwinning schond: naast de geldboete werd er ook een voordeelontneming van 382.573 euro opgelegd
    • 37.378 euro boete voor een bedrijf waarbij schendingen inzake koelinstallaties werden gepleegd waardoor er koelmiddel met een hoog ‘Global Warming Potential’ lekte
Beroep

De overtreder kan tegen deze opgelegde boete in beroep gaan bij het Handhavingscollege. Dit verwerpt het beroep, verklaart het onontvankelijk, of vernietigt de beslissing van de beboetingsafdeling. In geval van vernietiging van de beslissing wordt vastgesteld dat het college de boete vermindert.

Ook bestuurlijke beboeting voor ruimtelijke ordening

Sinds 1 maart 2018 kunnen de Vlaamse parketten nu ook processen-verbaal voor misdrijven op het vlak van ruimtelijke ordening doorsturen naar de gewestelijke beboetingsafdeling van het Departement Omgeving.

Gepubliceerd op 28-06-2019

  26