Milieu

Van 198 naar 40 plastic draagtasjes per persoon per jaar

In 2010 verbruikte elk van de meer dan 500 miljoen inwoners van de Europese Unie gemiddeld 198 plastic draagtasjes. Elk jaar zouden er meer dan 8 miljard plastic zakjes terechtkomen in het milieu als zwerfafval. Meer dan 90% van dat afval bestaat uit lichte zakjes, die maar één keer gebruikt werden. Zo’n licht plastic draagtasje wordt ongeveer 20 minuten gebruikt, maar het blijft daarna nog honderden jaren rondslingeren vooraleer het volledig is afgebroken. De Europese Unie wil dat veranderen en past daarom de Verpakkingsrichtlijn aan.
De lidstaten moeten het verbruik van plastic tasjes op hun grondgebied terugbrengen tot maximum 40 per persoon, per jaar. Alleen al voor ons land betekent dat nog altijd zo’n 448 miljoen nieuwe plastic zakjes per jaar (11.190.845 inwoners op 1 januari 2015 x 40)…
De lidstaten mogen de handelaars ook verbieden om nog langer plastic zakjes aan te bieden op hun verkooppunten.
Alleen voor lichte tasjes
De Europese beperking is alleen van toepassing op plastic draagtasjes die aan de consumenten worden verstrekt op de plaats van verkoop, en die een wanddikte hebben van minder dan 50 micron. Dat is minder dan 0,05 millimeter.
Het zijn immers vooral die lichte draagtasjes die onmiddellijk bij het afval terechtkomen. Zwaardere plastic tassen worden door de band meerdere keren gebruikt.
Maximum 40 draagtasjes, of iets gelijkaardigs…
De lidstaten kunnen kiezen uit 2 types maatregelen. Ze mogen die ook combineren.
Europa vraagt alleen dat de nationale maatregelen evenredig zouden zijn, en niet-discriminerend.
In de eerste groep zitten de maatregelen die tot doel hebben om het jaarlijkse verbruik te reduceren tot:
  • maximum 90 lichte plastic draagtassen per persoon, per jaar, tegen uiterlijk 31 december 2019; en
  • maximum 40 lichte plastic draagtassen per persoon, per jaar tegen uiterlijk 31 december 2025;
  • of soortgelijke streefcijfers uitgedrukt in gewicht. Over welke gewichtscijfers men hier spreekt, is nog niet duidelijk.
Hóe de lidstaten die reductie zullen realiseren, mogen zij zelf bepalen.
Zij mogen de zakjes betalend maken, mogen er belastingen op heffen, mogen volstaan met voorlichtingscampagnes, enz.
De lidstaten mogen de niet-composteerbare en niet-duurzame draagtassen ook harder aanpakken dan de herbruikbare zwaardere tassen. Of om het in het EU-jargon te zeggen: “De maatregelen kunnen verschillend zijn afhankelijk van het effect op het milieu van de terugwinning of verwijdering (…), en de composteringskenmerken, de duurzaamheid of het specifieke beoogde gebruik ervan”.
Boodschappentas mee of betalen…
De lidstaten mogen ook opteren voor een tweede groep van maatregelen. Die groep bestaat uit ‘instrumenten’ die ervoor zorgen dat er uiterlijk op 31 december 2018géén gratis lichte plastic draagtassen meer worden aangeboden op de plaats van verkoop van goederen of producten.
Tenzij er “even doeltreffende instrumenten worden toegepast”. De richtlijn zegt niet welk soort ‘doeltreffende instrumenten’ hier bedoeld worden.
Niet voor zeer lichte plastic draagtasjes?
De lidstaten mogen zelf kiezen of zij de reductiemaatregelen of het verbod ook zullen toepassen op zéér lichte plastic draagtasjes.
Zeer lichte plastic draagtassen zijn plastic zakjes van minder dan 15 micron, die om hygiënische redenen vereist zijn, of die als primaire verpakking voor losse levensmiddelen worden verstrekt als dit helpt om voedselverspilling te voorkomen.
Grote vrijheid voor lidstaten
De EU-lidstaten krijgen in deze wijziging van de Verpakkingsrichtlijn een grote vrijheid. Dat is omdat er momenteel al heel grote verschillen bestaan tussen de EU-lidstaten onderling op het vlak van plastics. Waar een EU-burger in 2010 gemiddeld 198 plastic draagtassen verbruikte, bedroeg dat gemiddelde, 466 plastic zakjes per persoon per jaar in Polen, Portugal en Slovakije, tegen 4 plastic zakjes per persoon per jaar in Denemarken en Finland. Ons land zit met zo’n 100 zakjes per Belg per jaar in de middenmoot.
Het Europese Comité van de Regio’s (CvdR), waarin de lokale besturen vertegenwoordigd zijn die de bergen plastic afval moeten inzamelen en verwerken, vroeg om een totaalverbod op plastic draagtasjes, maar zover is het niet gekomen.
Frankrijk is er de voorbije jaren wel in geslaagd om het aantal draagtasjes drastisch te verminderen door de zakjes verplicht betalend te maken aan de kassa. Ook in Duitsland, Hongarije, Nederland en inmiddels ook Portugal moet er voor de zakjes betaald worden.
Denemarken, Ierland en Bulgarije hebben al een belasting ingevoerd op plastic zakjes.
Andere landen denken eerder aan een verbod op de verkooppunten.
Zoveel landen, zoveel zinnen…
Bron:Richtlijn (EU) 2015/720 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2015 tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende de vermindering van het verbruik van lichte plastic draagtassen (Verpakkingsrichtlijn), Pb.L. 6 mei 2015, afl. 115.

Gepubliceerd op 12-05-2015

  168