Milieu

Wat denken milieucoördinatoren over levenscyclus- of ketenbenadering?

De nieuwe norm ISO 14001:2015 voorziet in een levenscyclusbenadering waarin de keten centraal komt te staan. Bij een rondvraag bij enkele milieucoördinatoren is gepeild naar aan welke onderwerpen zij denken bij de keten- of levenscyclusbenadering. Een tweede vraag aan deze milieucoördinatoren is wanneer de organisatie invloed heeft op de levenscyclus. Een derde vraag is wat het verschil in aanpak is in de keten tussen de milieucoördinator en de preventieadviseur en/of de kwaliteitsverantwoordelijke was.

Ketenbenadering

In de ketenbenadering wordt gekeken naar de volledige levenscyclus van producten of diensten. Vanaf het ontwerp, het gebruik van ruwe materialen, de productie en de verlening van de dienst over het gebruik tot en met de verwerking (end-of-use), wordt met de milieuaspecten rekening gehouden. De keten- of levenscyclusbenadering bekijkt producten en diensten dus van ‘wieg tot graf’. Deze keten- of levenscyclusbenadering gebeurt bij ontwerp, aankoop, transport, uitvoering, verpakking en ook bij de milieuaspectenanalyse.

Welke onderwerpen zijn volgens milieucoördinatoren belangrijk bij de keten- of levenscyclusbenadering?

Volgens milieucoördinatoren is het belangrijkste item bij de levenscyclusbenadering het gebruik van grondstoffen. Vervolgens is ook het transport een belangrijk thema: transport via het kanaal, intermodaal transport, leveranciers dicht bij huis, fietsvergoeding, elektrische fietsen ter beschikking stellen, overleg met de fleet-organisatie, green driving, mobiliteitsbudget of promoten van carpooling werden vermeld. 

Volgende items zijn energie- en waterverbruik, gebruik van groene elektriciteit, WKK’s, LED’s, sensoren of windmolens zijn de thema’s voor energie. Voor waterverbruik worden hergebruik van water en gebruik van hemelwater door de milieucoördinatoren vernoemd. Vervolgens wordt gekeken naar de afvalverwerking. Tot slot zijn er enkele individuele antwoorden die relevant zijn voor het thema zoals informatieverstrekking naar de klant en sturing naar de klant bij de productkeuze, het uitvoeren van een levenscyclusanalyse, follow-me printing, hergebruik van palletten, retourverpakking  of goede onderhoudsplanning.

Verwonderlijk is dat transport zo'n groot belang krijgt en veel concrete maatregelen worden vernoemd, maar ook dat bijvoorbeeld aankoop van niet-grondstoffen zoals investeringsgoederen, gebouwen, machines, enz. niet aan bod komen. Ook onderhoud, werd niet vernoemd.

Wanneer heeft volgens milieucoördinatoren de organisatie impact op de keten?

De grootste impact op de keten is volgens de bevraagde milieucoördinatoren via communicatie met leveranciers en afnemers. Aankoopeisen vallen hieronder. Naast communicatie wordt ook de invloed via sectororganisaties vernoemd. Ook wordt de invloed van de organisatie op het afvalbeheer steeds vermeld, zoals de keuze van de afvalverwerker. 

De keuze van de energieleverancier wordt door de milieucoördinatoren ook aanzien als een grote impact van de organisatie op deze (groene)stroomleverancier. De grootte of het belang van de leverancier of klant wordt ook aangehaald, evenals de inspraak bij de productontwikkeling. Invloed op de eindverbruiker wordt minimaal ingeschat.

Milieucoördinatoren gaan ervan uit dat het aan de eindconsument is, om te beslissen om wel of niet te recycleren. In de keten heeft de organisatie invloed op het ontwerp en ontwikkelingsproces. Het beperken van het gewicht door het gebruik van lichte grondstoffen beperkt het transport. 

Al bij al wordt de impact van de organisatie op de keten, door milieucoördinatoren nogal beperkt geïnterpreteerd. De antwoorden zijn eerder vrijblijvend en eerder ad hoc. In het kader van meer en meer uitbesteding bijvoorbeeld, zowel aan contractoren als transportfirma’s, wordt de impact van de organisatie op deze contractanten niet of weinig aangehaald. Dit niettegenstaande de organisatie hiermee een contractuele relatie is aangegaan en via deze contractuele relatie invloed kan worden uitgeoefend. Invloed van organisaties, al dan niet via sectororganisaties zoals VMx, in de ontwikkeling van reglementering, ervaren milieucoördinatoren niet als ‘impact op de keten’.

Wat is het verschil in aanpak tussen de milieucoördinator en de preventieadviseur of de kwaliteitsverantwoordelijke bij de keten?

Milieucoördinatoren zeggen van zichzelf dat ze (te) veel meer de nadruk leggen op de wetgeving ten opzichte van de preventieadviseur of de kwaliteitsverantwoordelijke. Hieraan gekoppeld is de milieucoördinator meer betrokken bij administratieve taken zoals vergunningen of rapporten. Volgens de milieucoördinatoren is de kwaliteitsverantwoordelijke meer direct actief in de keten: zowel op de vloer en verruimt het contact met leveranciers en afnemers zijn blik. Milieucoördinatoren hebben geen of minder contact met leveranciers of afnemers. De preventieadviseur daarentegen is meer ‘tastbaar’ aanwezig op de vloer en is meer ‘mensgericht’. Communicatie in de keten zoals ‘safety first’, heeft volgens de milieucoördinatoren een grotere impact op de keten dan milieu. ‘Environment first’ is volgens milieucoördinatoren minder aanwezig in de keten van de organisatie.

Wanneer heeft de organisatie invloed op de keten?

De organisatie invloed op de ketenrelaties indien:

  • de organisatie door het gesprek aan te gaan met de ketenorganisatie (belanghebbende/leveranciers/onderaannemer) zijn/haar handelen kan beïnvloeden.
  • de organisatie een contract heeft met de ketenorganisatie, waarvan de voorwaarden ruimte bieden voor het stellen van eisen op milieugebied.
  • de organisatie een groot deel van de omzet van de ketenrelatie (belanghebbende/leverancier/onderaannemer) afneemt.
  • de ketenrelatie (belanghebbende/leveranciers/onderaannemer) vatbaar is voor uw beloftes voor toekomstige opdrachten.
  • de ketenrelatie (belanghebbende/leveranciers/onderaannemer) reputatiewinst ondervindt door met uw organisatie relaties aan te gaan.
  • wanneer de ketenrelatie eventuele reputatieschade zal ondervinden wanneer u de relatie beëindigt.
  • de organisatie invloed heeft op het financiële en operationele beleid van de ketenrelatie (belanghebbende/leveranciers/onderaannemer).
  • de organisatie samenwerkt met andere partijen in de keten om druk uit te oefenen op de organisatie (bijvoorbeeld d.m.v. een keteninitiatief).
  • de organisatie samenwerkt met de overheid om gerelateerde wet- en regelgeving te implementeren of te zorgen dat deze wordt nageleefd. 

Gepubliceerd op 11-10-2017

  104