5 trappen van risicocultuur toegepast op coronapandemie



Hoe organisaties omgaan met de coronapandemie omgaan, kan verschillen. Dit is een cultuurelement. De organisatie kan snel in lockdown gaan, of kan juist omgekeerd. Zo lang mogelijk blijven verder werken. Ook de zienswijze tegenover het coronavirus kan evalueren van een ontkennende fase, over een reactieve fase naar de berekende fase, over de proactieve naar de vooruitstrevende fase.

Cultuurladder (model van Hudson)

De maturiteitsfasen van houding tegenover veiligheid wordt vaak weergegeven in verschillende niveaus. Het model van Hudson geeft dit weer in vijf niveaus of trappen van risicocultuur en risicogedrag: de cultuurladder. Deze cultuurladder is een hulpmiddel om het vrij ongrijpbare begrip cultuur, hier met betrekking tot het omgaan met de corona-pandemie, binnen de organisatie te concretiseren. Elk van de vijf fasen of tredes wordt in functie van de coronapandemie kort beschreven.
Vijf fasen of tredes
Fase 1 De ontkennende of pathologische fase: Kenmerkend voor deze fase is dat corona wordt aanzien als een non-event, iets dat er niet toe doet. Men weigert te erkennen dat corona er is. Er worden geen maatregelen voorzien. De risicobeheersing is gebaseerd op instinct: ‘ik denk dat de coronapandemie vanzelf wel zal overgaan als het goed weer wordt’. Er is geen niet-aanvaardbaar gedrag: we geven nog gerust elkaar een hand of een knuffel.

Fase 2 De reactieve fase: Kenmerkend voor deze fase is dat pas als er iets gebeurt, er een actie plaatsvindt.  En gezien er nog niets is gebeurd op gebied van corona – er zijn nog geen mensen ziek – worden er ook geen acties genomen. Toezicht op aanvaardbaar gedrag (elkaar niet meer de hand schudden, elkaar niet meer kussen) is nodig. Risicoprocedures en -instructies van hoe te handelen zijn de eisen.  De houding is: als we de regels naleven, zal het wel in orde komen. Als er iemand koortsverschijnselen vertoont, wordt hij naar huis gestuurd.

Fase 3 De berekenende fase: Kenmerkend voor deze fase is dat het coronaprobleem niet meer wordt genegeerd. Corona wordt symptomatisch aangepakt.  Geen maatregelen nemen zou toch onverantwoord zijn op basis van een kostenbatenanalyse. Er is weinig echte intrinsieke motivatie voor de coronamaatregelen te laten leven bij de werknemers. Men beperkt zich tot het ophangen van enkele affiches, we moeten toch iets doen.

Fase 4 De proactieve fase: Kenmerkend voor deze fase is dat risico’s, risicomanagement en at-risk gedrag in deze organisatie hoog op de agenda staan. De organisatie investeert actief in maatregelen op gebied van corona en risicogedrag wordt niet aanvaard. Mensen worden aangesproken.  Werknemers worden aanzien als een oplossing in het aanpakken van de pandemie en niet als het probleem. Iedereen, werknemers en leidinggevenden, nemen hun verantwoordelijkheid op gebied corona. De arbeidsarts wordt betrokken bij deze maatregelen.
Fase 5 De vooruitstrevende of excellente fase: Kenmerkend voor deze fase is dat medewerkers meedenken over hoe de aanpak van de bestrijding van het coronavirus verbeterd kan worden. Men neemt de nodige maatregelen gebaseerd op de preventiehiërarchie. Verschillende stakeholders worden actief betrokken: arbeidsgeneesheer, leveranciers, contractoren en (onder)aannemers. Niet-aanvaardbaar risicogedrag, daar wordt gewoon niet over nagedacht, en het kiezen van preventiemaatregelen, wordt aanzien als teamwerk waarbij ook werknemers participeren. Iedereen is zich bewust van het belang van de aanpak van de coronapandemie en hun rol die ze daarbij moeten opnemen. De aanpak van corona is geïntegreerd in alle processen in de organisatie. Dit alles wordt heel serieus genomen. Opleiding en ontwikkeling zijn belangrijk in het continu verbeteren op gebied van risico’s.
Lees meer over veiligheidscultuur op senTRAL.  


Auteur: Jan Dillen

Gepubliceerd op 17-04-2020

  224