COVID-19: hoe gevaarlijk zijn besmette oppervlakken?

 Tussen alle fake news en halve waarheden die intussen over COVID-19 door het internet en de sociale media dwalen, is het niet gemakkelijk altijd de weg te vinden naar de meest betrouwbare bronnen. In deze bijdrage buigen we ons over de overleving van het COVID-19-virus op oppervlakken, en de aangewezen schoonmaaktechnieken om het daar tijdig te elimineren.
 

Tussen de overvloed aan informatie op het internet trokken twee prepublicaties (‘preprintss) onze aandacht:

Prepublicatie in het Amerikaanse tijdschrift Jama, uitgevoerd in Singapore op 4 maart 2020

-  Prepublicatie in het New England Journal of Medicine (NEJM), uitgevoerd door onderzoekers van de Centers for Disease Control and prevention (CDC), de Universiteit van Californië in Los Angeles en de Princeton-universiteit, op 11 maart 2020

Een prepublicatie is een wetenschappelijke publicatie waarvan de contouren uitdrukkelijk vermeld zijn. Het zijn voorbereidende werkverslagen die nog niet door peers beoordeeld werden. Ze mogen niet worden beschouwd als richtlijnen voor de klinische praktijk of als een gedragscode op het vlak van gezondheid. De media mogen ze ook niet als vaststaande waarheden voorstellen.

Wat zeggen deze prepublicaties?

Het nieuwe coronavirus blijft tot drie dagen detecteerbaar op kunststof of roestvrij staal, en tot 24 uur op karton. Opgelet: hiermee is niet gezegd dat de resterende hoeveelheid virus voldoende is om besmettelijk te blijven. Toch moet het voorzorgsbeginsel worden toegepast.

Let vooral op voor voorwerpen die door een groot aantal personen worden aangeraakt, zoals liftknoppen, metalen leuningen op het openbaar vervoer of deurgrepen. Aangezien contact met deze voorwerpen niet kan worden vermeden, is het belangrijk de handen te wassen, het aangezicht niet aan te raken en altijd in een zakdoek of de elleboog te niezen.

Detectie van COVID-19 op oppervlakken (let op: het feit dat het virus op een oppervlak gedetecteerd wordt, betekent niet dat dit virus nog besmettelijk is!):

(bron: RTBf)
 
Wat met smartphones en toetsenborden van computers?

Hoewel reinigen nooit kwaad kan, is het niet zinvol deze voorwerpen te ontsmetten aangezien ze eigendom zijn van één persoon.

Reiniging en ontsmetting

Wat COVID-19 betreft, lijkt het erop dat reiniging met geschikte ontsmettingsproducten werkt. De klassieke reinigingsmiddelen zijn niet werkzaam tegen het virus, alleen de door het zorgpersoneel gebruikte ontsmettingsmiddelen zijn dat wel.

Het eerste punt om te onthouden is echter dat u de oppervlakken altijd moet reinigen voordat u ze ontsmet. 

De reiniging bestaat in het stofvrij maken en ontvetten van de oppervlakken om ze te ontdoen van voedsel voor micro-organismen en van stoffen die de werking van de ontsmettingsmiddelen kunnen verstoren. Het afstoffen moet de vorming van inhaleerbare aerosolen tot een minimum beperken. Gebruik hiervoor stofzuigers met een HEPA-filter (High Efficiency Particulate Air, deeltjesfilter met hoog rendement) en vochtige doeken. De ontvetting gebeurt met in de handel verkrijgbare reinigingsmiddelen. Door de lokalen dagelijks schoon te maken, vermijdt u de ophoping van stof en vet.

De ontsmetting gebeurt in functie van het gebruikte product. De werkzaamheid van een actieve stof is afhankelijk van vele parameters, zoals de contacttijd, de temperatuur en de concentratie.

Viruciden worden gedefinieerd in de norm EN 14476. De nieuwe versie van de norm EN 14476/2013 vermeldt de claim “beperkte virucide werking” die omhulde virussen, het adenovirus en het menselijke norovirus dekt. Hieronder stellen wij drie erkende viruciden voor: perazijnzuur, glutaraldehyde en natriumhypochloriet (bleekwater). 

- Perazijnzuur (Toxicologische fiche INRS)

Dit zijn min of meer geconcentreerde oplossingen van perazijnzuur, verkregen door waterstofperoxide en azijnzuur met elkaar te laten reageren. Deze oplossingen bieden een breed werkingsspectrum.
Zuiver perazijnzuur is oxiderend en ontvlambaar. Het moet in een koele en goed geventileerde ruimte worden opgeslagen. Het bederft sneller in aanwezigheid van metallische onzuiverheden. De waterige oplossingen tasten de meeste metalen aan en reageren heftig (ontploffingsgevaar) met organische stoffen en chloridezouten. Om hevige reacties te vermijden, is het belangrijk dat deze stof in gedistilleerd water wordt verdund.
Dit zuur is op korte termijn giftig bij eenmalige blootstelling via de luchtwegen, de huid en de spijsvertering. 

- Glutaraldehyde (toxicologische fiche INRS)

Glutaraldehyde heeft een breed werkingsspectrum.
Dit product is onstabiel bij temperaturen hoger dan 50 °C en een pH hoger dan 8,5. Het is onverenigbaar met sterke zuren, sterke basen en krachtige oxideermiddelen. Het is niet agressief op veelgebruikte materialen (roestvrij staal, kunststoffen,...).
Het is een bijtend product dat bij spatten ernstige brandwonden en oogletsels kan veroorzaken. Het is op korte termijn giftig bij eenmalige blootstelling door inademing en inslikken. Bovendien veroorzaakt het allergisch eczeem op de handen, hoofdpijn en irritatie of allergische verschijnselen van de luchtwegen.

- Natriumhypochloriet (Toxicologische fiche INRS)

Bleekwater heeft een zeer breed werkingsspectrum.
Chloor en zijn derivaten zijn sterk oxiderend en bijtend. Bovendien mogen ze niet worden gemengd met:
  • zure reinigings- of ontkalkingsmiddelen, omdat dergelijke mengsels de neiging hebben te spatten en zij zeer toxisch chloorgas afgeven;
  • alkalische reinigingsmiddelen, omdat die de biocide werkzaamheid doen afnemen;
  • ammoniak, omdat dit mengsel chloramine afgeeft.

De werkzaamheid van natriumhypochloriet neemt ook af onder invloed van warmte en licht en in aanwezigheid van organische materialen. Daarom moet u:

  • bleekwater op een donkere plaats bewaren
  • het verdunnen om het langer te kunnen bewaren (de werkzaamheid van de geconcentreerde oplossing vermindert 3 maanden na de productie)
  • koud water gebruiken voor de verdunningen

Hoge concentraties zijn uiterst gevaarlijk, aan de verdunningen die meestal worden gebruikt zijn weinig risico's verbonden.
Welk product u ook gebruikt, het is belangrijk dat u de risico’s beoordeelt, en dat u de personen die de interventies uitvoerend e passende beschermende maatregelen biedt.

Aanbeveling van de WHO

"We weten niet met zekerheid hoelang het virus dat verantwoordelijk is voor COVID-19 op oppervlakken overleeft, maar het lijkt zich te gedragen zoals andere coronavirussen. De studies (en de voorlopige informatie over COVID-19) laten vermoeden dat coronavirussen enkele uren tot meerdere dagen kunnen overleven op oppervlakken. Dit kan afhankelijk zijn van verschillende parameters (bv. het type oppervlak, de omgevingstemperatuur of de luchtvochtigheid).  

Indien u denkt dat een oppervlak mogelijk besmet is, reinig het dan met een gewoon ontsmettingsmiddel om het virus te doden en u en de anderen te beschermen. Was de handen met een alcohol-watermengsel of met water en zeep.Vermijd de ogen, mond of neus aan te raken." (WHO)

 

Gepubliceerd op 30-03-2020

  509