Covid19: hoe organisatie en werking van interne dienst PBW hernemen?



Vermoedelijk zal de afbouw van de coronamaatregelen en het opstarten van de activiteiten in stappen verlopen en zullen er nog maatregelen blijven doorlopen. Dit zullen huidige maatregelen of maatregelen die in dezelfde lijn liggen zijn. De vraag die rijst: wat kan de interne preventieadviseur doen, waaraan moet er gedacht worden? Met dit document willen deze vragen beantwoorden voor een doorsnee onderneming. Verzorgingsinstellingen, openbare besturen, de procesindustrie… hebben allemaal ongetwijfeld een eigen aanpak en zijn meer vertrouwd met momenten als deze.

Problematiek

Gezien het om “gezondheid” gaat, zal het vooral de arbeidsarts zijn die een hoofdrol zal spelen. Ook de preventieadviseur psychosociale aspecten kan een rol spelen in begeleiding van werknemers en de psychosociale belasting die met dit alles verbonden wordt. De interne preventieadviseur dient vooral zijn taken en opdrachten (al dan niet achterstallige) terug op te nemen.

Opletten voor hoger risico op arbeidsongevallen bij heropstart!
 
Als preventieadviseur arbeidsveiligheid moeten we beducht zijn voor momenten zoals hervatting van de activiteiten. We weten immers dat in abnormale omstandigheden het risico op arbeidsongevallen hoger is. Een lockdown of periode van lage activiteit doorbreekt de routine, sommige dingen worden snel vergeten of afgeleerd. Men zal vaak starten met een onderbezetting van personeel of met werknemers die niet hun gewone taken doen. Ook machines en installaties hebben het moeilijk na een stilstand. Ze moeten terug opwarmen, zich zetten, bijgesteld worden enz. Olie is verhard, aanslag van vuil, stof, vocht, zelfs beginnende roest is niet uitgesloten… Er zal ongetwijfeld druk zijn om snel op te starten en zelfs achterstallig werk in te halen.
Alle aandacht en maatregelen zijn gegaan en zullen nog gaan naar gezondheid. Dit wordt (onbewust) gecompenseerd met een verzwakking van de aandacht (en als we niet opletten van de maatregelen) voor arbeidsveiligheid en ergonomie!). Onze aandacht dient hierop gericht te zijn. Veel nieuwe dingen hoeven hiervoor niet uitgevonden te worden!

MODULE 1: ONDERNEMING

Conformiteitsnazicht: invullen checklist FOD WASO om na te gaan of activiteiten aanvaardbaar kunnen doorgaan.
Telewerken: het in kaart brengen van telewerk dat werd verricht en dat doorloopt?
Het kan belangrijk zijn om een vorm van telewerk te bestendigen. De opgedane ervaring moet benut worden. Formele regeling voor occasioneel of geregeld telewerk uitwerken.
Communicatie m.b.t. veiligheid: Het is wenselijk dat de bedrijfsleider een communicatie doet naar de werknemers bij de opstart (een soort van intentieverklaring). We moeten zorgen dat de aandacht voor veiligheid zeker onder de aandacht wordt gebracht.

Opmerking: het bedrijf heeft zeker bij het begin van de crisis en de lockdown gecommuniceerd naar de werknemers. Belangrijk is dat de lijn wordt doorgetrokken bij de heropstart…


MODULE 2: INSPRAAK & OVERLEG
 

Comité PBW: Het oude Comité herneemt gewoon zijn werking. Als er voldoende aanwezigen zijn. Het Comité blijft op post tot er in het najaar een nieuw comité verkozen wordt. Er werden één of twee vergaderingen uitgesteld. Best is gewoon te wachten tot de eerst volgende geplande vergadering en geen vergaderingen gaan inhalen.

Wordt er wel een extra Comitévergadering belegd, hou de agenda dan kort en behandel alleen de actuele punten.
Punten zoals bespreking jaarverslag (stond bij veel ondernemingen in maart/april geagendeerd) mag gerust later aan bod komen.
Wellicht moet er ook een nieuwe planning worden gemaakt voor bedrijfsbezoeken, uitvoering acties jaaractieplan… Maar ook hier is het best niet te veel willen inhalen. Wat kan wegvallen, laat je best wegvallen.
Sociale verkiezingen: Deze werden opgeschort na dag X+35. Wachten op nieuwe richtlijnen van de overheid. Er zal in het najaar een  nieuwe dag Y voor de verkiezingen moeten gepland worden en vervolgens vanaf dag X+40 een nieuwe planning. Deze kan ook mee de vergaderingen van het comité bepalen.


MODULE 3: INTERNE & EXTERNE PBW

Maandverslag: Het hernemen van de rapportering (maandverslag) is van belang. Best wordt er van heel de afgelopen periode één periodiek verslag gemaakt met de vermeldingen van de crisis, en wat er gedaan werd inzake PBW. Je doet er goed aan het eerst volgend verslag te maken tegen de eerst volgende Comitévergadering.
Taken interne preventieadviseur: Zodra het kan, hernemen we de taken en opdrachten van de IPA. Misschien zal de eerste weken nog een aangepaste werking nodig zijn. Telewerk, betrokkenheid bij opstart…
Rondgangen: Het allerbelangrijkste voor de preventieadviseur is om ter beschikking te zijn. Best de eerste dagen, als het kan, op de werkvloer rondgangen maken zodat men ziet dat je op post bent. Meteen kan je poolshoogte nemen en een vinger aan de pols houden… Indien het kan zou een gezamenlijke bedrijfsrondgang met de arbeidsarts een goede maatregel zijn!


MODULE 4: OVERHEID

Vragen, onduidelijkheden: Best geen vragen beginnen stellen aan de FOD WASO (voor uitstel, afwijking, verduidelijking…). Wel uitkijken naar richtlijnen die op hun website www.werk.belgie.be verschijnen.


MODULE 5: ANDERE INSTANTIES

Diverse organisaties: Filter de informatievloed  van diverse organisaties. Blijf bij de bron (overheid, externe dienst PBW, sociaal secretariaat…)


MODULE 6: WERKNEMERS

Onthaal, opleiding, toolboxmeetings: Belangrijk is om de normale procedures van onthaal, opleiding en toolboxmeetings niet te verwaarlozen of over te slaan. Verminderde bezetting, nieuwe taken, aangepaste werking… vergt de nodige aandacht en tijd om in te werken.
De leidinggevenden dienen maximaal inspanning te leveren voor veilige opstart, opleiding van werknemers die andere taken moeten doen. Zie intentienota van de bedrijfsleider module 1.
Coronamaatregelen: De coronamaatregelen die gelden of blijven gelden moeten herhaald worden… Zorg voor eenduidige, haalbare richtlijnen en doelgerichte maatregelen. Kordaat invoeren en handhaven door leidinggevenden. Hierbij kan medewerking van het Comité wel nodig zijn – extra agendapunt?)


MODULE 7: WERKEN MET DERDEN

Veilig werken: Ook hier mag de planning, overleg, uitwisseling van informatie veilig werken niet verwaarloosd worden…
Idem voor de stagiairs, jobstudenten, uitzendkrachten…
Maatregelen voor bezoekers aan receptie (ontsmettingsproducten…)


MODULE 8: GEZONDHEIDSTOEZICHT

Arbeidsarts: Werkhervattingsonderzoek na onderbreking van 30 dagen voor onderworpen werknemers? Wat met werknemers die ziek zijn geweest? Hier heeft de arbeidsarts een belangrijke rol te spelen.
Misschien dient men te denken aan een andere vorm  van “medisch onderzoek”. Bijvoorbeeld medische vragenlijst?
Het lijkt mij belangrijk dat er in ieder geval een contactmoment is tussen werknemer en arbeidsarts.
Een bedrijfsrondgang kan een goede maatregel zijn (best samen met de preventieadviseur). Dit zou veel meer effect hebben dan berichten op portal, affiches enz…
Zoniet moet de mogelijkheid van spontane consultatie door de werknemer extra bekend worden gemaakt door de werkgever via mail of uithangbord.


MODULE 9: PSYCHOSOCIALE ASPECTEN

Preventieadviseur psychosociale aspecten: Ook hier zou een contactmoment op zijn plaats zijn, maar zal wellicht minder haalbaar zijn. 
Zoniet moeten de werknemers gewezen worden op de contactgegevens van de preventieadviseur psychosociale en de vertrouwenspersoon (mail of uithangbord).


MODULE 10: MELDING, REGISTRATIE, AANGIFTE ARBEIDSONGEVALLEN

Extra aandacht voor ongevallen. Opstartmomenten zijn momenten met een verhoogd risico’s!
Vandaar hoger en vermelde aandachtspunten en het belang van stelselmatige opstart zonder verwaarlozing van de gebruikelijke procedures en preventiemaatregelen.


MODULE 11: PBM'S

VIK’s: correct handen wassen, gebruik alcoholgel, dragen mondmasker…
De ad-hoc maatregelen en instructies dienen geactualiseerd te worden. Wat niet meer geldt, moet verwijderd worden en worden vervangen door aangepaste of de normale instructies…
Stock: Is er van alle PBM’s nog voldoende stock? Bijbestellen indien nodig.
PBM’s bescherming van de ademhaling: Extra aandacht voor PBM’s ter bescherming van de ademhaling. Controleren of ze nog in goede staat zijn, ontsmetten…
PBM’s bescherming van de handen: Zijn er wegwerphandschoenen nodig?


MODULE 12: ARBEIDSPLAATSEN, INSTALLATIES, SOCIALE LOKALEN (REFTER, SANITAIR, …)

Schoonmaken: Belangrijk is dat het schoonmaakprogramma hervat of bestendigd wordt. Best is dat dit eerst gebeurt vóór de werkzaamheden van start gaan.
Sociale lokalen: Aandacht voor de sociale lokalen. Besmettingsrisico in refter: tegenover elkaar en onmiddellijk naast elkaar zitten verhinderen door weghalen van stoelen of verbodsstickers.
Extra hygiëne, verluchting, ontsmetting… Afstand tussen personen!
Reiniging en ontsmetting: Als er nog  geen papieren wegwerphanddoekjes zijn, is het nu het ogenblik om die in te voeren! Idem goede vloeibare zeep… Reiniging en ontsmetting van telefoons, toetsenborden, deurklinken enz.


MODULE 13: BRAND / EXPLOSIE

Nazicht of de branddetectie en melding (en eventuele andere installaties) nog OK zijn…


MODULE 14: ARBEIDSMIDDELEN

Procedures: Gebruikelijke opstartprocedures.

Bij veranderingen, verplaatsingen, aanpassingen van arbeidsmiddelen is het herzien van het indienststellingsverslag nuttig.


MODULE 15: CONTROLES

Keuringen: Voor hijswerktuigen (3-maandelijks) wordt het keuringsprogramma best hervat met de eerst volgende keuringsperiode. Geplande controles (jaarlijks) die niet zijn kunnen doorgaan, dienen zo snel als mogelijk uitgevoerd te worden. Een overschrijding van de periode is geen drama maar mag geen excuus zijn om opmerkingen op voorgaande keuringen niet aan te pakken. Met andere woorden: installaties die niet in orde zijn dient men zo snel mogelijk in orde te stellen en te laten controleren.
Interne controle: Belangrijk is dat ook het onderhouds- en intern controleprogramma wordt hervat. Als het kan, zou hieraan prioriteit moeten gegeven worden en zou dit voorafgaand moeten gebeuren aan de opstart van de activiteiten.


MODULE 16: MATERIALEN (GRONDSTOFFEN / TUSSEN- & EINDPRODUCTEN)
 

Afvalstoffen: verwijdering van afvalstoffen die blijven liggen zijn. Loopt de ophaling van het afval al terug? Eventueel afspraken met afvalverwijderaar…
Ontsmettingsmateriaal: Ook aandacht voor het reinigingsmateriaal, wegwerphanddoekjes, zakdoekjes, gebruikte mondmaskers. Dit materiaal mag niet blijven rondslingeren of tussen ander afval (papier) terecht komen. Verwijdering in plastiek zakken als gewoon afval volstaat.
Materialen / installaties: ALLE installaties waarbij aerosolvormende druppels worden gevormd, moeten voorafgaand aan ingebruikname voldoende worden gespoeld om de mogelijkse legionellavormende groei teniet te doen, zowel het warm- als koudewatercircuit.
Ook leidingen van koffieautomaten, drinkfonteinen enz dienen doorspoeld te worden. Zie gebruikelijke werkwijze na een verlofperiode.


MODULE 17: CHEMISCHE & BIOLOGISCHE AGENTIA

Ontsmettingsproducten: Aandacht voor de gebruikte ontsmettingsproducten. Zijn de gebruikte ontsmettingsproducten opgenomen in de inventaris van chemische agentia? SDS ter beschikking. Etiketten aanwezig, ook op de deelverpakkingen als men ze verdeelt in kleinere recipiënten? Eventueel instructiekaart - zeker als men ze zelf nog dient te verdunnen tot een gebruiksklaar ontsmettingsproduct…
Legionella: Legionellabeheersplan opvolgen, bestaande procedures toepassen.
Gezien het water een tijd heeft stilgestaan in de leidingen kan er legionellagroei in het water ontstaan zijn.


MODULE 18: FYSISCHE AGENTIA


/

MODULE 19: ONDERZOEK NAAR SCHADEGEVALLEN - ONGEVALLEN - BESMETTINGSGEVALLEN
 

Arbeidsongeval bij telewerk: procedure op punt stellen voor werknemers die verder aan telewerk doen.
Bijvoorbeeld betrokkene dient onmiddellijk te melden aan werkgever,  medisch attest eerste vaststelling laten invullen door behandelend geneesheer en ongevalrelaas in te vullen.

Handig voor de preventieadviseur is dat de betrokkene ook een paar foto’s neemt en zelf voorstellen doet voor preventie).


MODULE 20: RISICOANALYSE WELZIJN OP HET WERK

Bestaande RIE: De bestaande RIE actualiseren en de risicovelden met telewerk aanvullen.

In de veronderstelling dat de werkgever een permanente RIE (risicoanalyse welzijn op het werk heeft – zoals wettelijk zou moeten) is het nodig dat deze RIE actueel wordt gehouden. Telkens de omstandigheden veranderen, dient de risicoanalyse dus aangepast te worden of telkens er meer kennis komt over bepaalde risico’s (voortschrijdend inzicht).
De coronacrisis wijzigt de omstandigheden. Voor velen komt telewerk erbij of veranderen de werkmethodes (ontsmettingsprocedures, dragen van mondmaskers, andere werkwijze, bijkomende taken…). Men dient dus waarschijnlijk geen nieuwe risicoanalyses te maken, maar wel de bestaande aan te passen aan de gewijzigde omstandigheden.
Telewerk: Vooral voor de bedienden die telewerk doen, dient dit aspect meegenomen te worden. Maar in de praktijk zal dat weinig nieuwe risico’s opleveren. Dat moet iedere preventieadviseur zelf nagaan en beoordelen. Is men bijvoorbeeld van mening dat door het telewerk er andere of grotere psychosociale risico’s ontstaan, dan zal men dit moeten toevoegen aan de risicoanalyse van de betreffende functies.
Werkposten: Van toepassing voor werkposten als kassapersoneel, loketbediende, onthaalmedewerkers, leerkrachten, poetsdienst… Vooral bij de poetsdienst komt toch ook het chemisch risico door het veelvuldig gebruik van ontsmettingsproducten…
Verzorging: In specifieke sectoren zoals verzorging is er wel een aanzienlijke verandering door verplicht dragen van bijkomende beschermingsmiddelen (bijvoorbeeld in de verzorging). Dit brengt een bijkomende belasting en risico’s mee voor sommigen. Want men kende dit al bij de verzorging van patiënten met besmettelijke ziekten (MSRA, Hepatitis B, Aids…). Dus bijwerken van de risicoanalyse. Maar op zich is dat geen nieuw gegeven. Men doet dit best ook niet hals over kop. Men bekijkt best hoe de situatie evolueert en wat het “nieuwe normaal” zal zijn na enige tijd…
Besmetting door coronavirus en ziekte (biologische agentia): Wat naar mijn mening niet veel verandert aan de risicoanalyse (bij een doorsnee werkgever – wel bij verzorgingsinstellingen…) is het gevaar van het coronavirus en het risico om de ziekte Covid-19 te krijgen. Het gaat immers niet om een bedrijfseigen risico. Indien men dit toch wenst op te nemen, doet men dit net als voor griep en andere gelijkaardige luchtweginfecties. Wel dient men aandacht te hebben voor de bedrijfseigen biologische infectierisico’s zoals legionella, tetanus, leptospirose, salmonella,…. en de diverse zoönosen. Natuurlijk voor de werkgevers bij wie deze risico’s aanwezig zijn. Het risico voor besmetting met SARS-CoV-2 en het ontstaan van de ziekte Covid-19 is geen bedrijfseigen risico (met uitzondering van verzorgingsinstellingen, hulpdiensten enz.) en dient dus niet expliciet opgenomen te worden in een doorsnee onderneming. Doch, samen met andere infectierisico’s zoals griep… kan het wel nuttig zijn.
Coronavirussen staan in KB biologische agentia ingedeeld in groep 2. SARS-CoV-2 wordt best (voorlopig) ingedeeld in groep 3 (eventueel 4)? Dit zal veranderen als er een vaccin of infectieonderdrukkende geneesmiddelen ter beschikking komen.
Bij de biologische risico’s dient de werkgever vooral aandacht te hebben voor ondernemingseigen infectierisico’s (legionella, tetanus, rattenziekte, lyme, zoönosen, voedselvergiftiging…) – in functie van de sector of de activiteiten.


MODULE 21: PLANNING & UITVOEREN VAN PREVENTIEBELEID
 

Jaaractieplan: Het lopende jaaractieplan dient waarschijnlijk aangepast te worden. Prioriteiten stellen. Eventuele nieuwe punten of niet meer dit jaar realiseerbare punten kunnen weerhouden worden voor het nieuwe JAP 2021.

Eventuele nieuwe aspecten kunnen best opgenomen worden in de herziening van het GPP.
Planmatige, structurele aanpak blijft belangrijk, geen paniekvoetbal!


MODULE 22: EVALUATIE BELEID - INDICATOREN - JAARVERSLAG

/

MODULE 23: EHBO
 

Hulpverleners: Zijn de nodige hulpverleners op post?
Opleiding hulpverleners: aandacht voor behandeling mogelijk besmet persoon, verspreiden van fiche voor hulpverleners van het Rode Kruis of externe dienst PBW.
Werknemers met ziektesymptomen: De aandacht voor werknemers met ziektesymptomen moet hoog blijven. Onmiddellijk handelen…
EHBO-koffers: EHBO-koffers dienen nagekeken en  aangevuld te worden. Bepaalde producten kunnen uitgeput of verdwenen zijn…. Uitbreiden met materiaal zoals mondmaskers, alcoholgel, ontsmettingsproduct voor ontsmetting oppervlakken waarmee besmet persoon in contact is geweest. Zorg dat er voor elke hulpverlener of voor elke EHBO-koffer een beademingsmasker met filter aanwezig is, te gebruiken bij reanimatie.
EHBO-register: Activeer het registreren in het EHBO-register, ook van interventies inzake ziektesymptomen.


MODULE 24: NOODPLANNING
 

Interventieploeg: Is de interventieploeg op post?
Procedures en noodcentrales: Werken de procedures en noodcentrales nog?
Evacuatievoorzieningen: Zijn de evacuatievoorzieningen nog intact en functioneren ze nog? Eventueel nieuwe planning evacuatieoefening. Opfrissing procedures als dat nodig is.

Auteur: Eric Van de Plas

Gepubliceerd op 21-04-2020

  267