De sociale QR-code: de oplossing in de strijd tegen het COVID-19-virus op de werkvloer?

 De piste van een COVID-19 tracing-app voor smartphones stuitte in België op praktische en privacy-bezwaren.  Binnenkort gaan ‘sociale tracers’ aan de slag om alle contacten van besmette personen terug te vinden. Maar er is nog een derde alternatief, dat speciaal voor gebruik in bedrijven werd ontwikkeld: een ‘sociale QR-code’. Hoe werkt dat, en is het een oplossing om het coronavirus in uw bedrijf te helpen beheersen?
 

Corona-apps die sociale tracing willen faciliteren maken vaak gebruik van heridentificeerbare data. Dit roept de nodige privacy-vragen op. Aan de andere kant van het spectrum staan sociale tracers, die telefonisch de contactmomenten en -personen van besmette individuen in kaart trachten te brengen. Critici kijken sceptisch naar deze tijds- en arbeidsintensieve methode.

Samen met Vinçotte ontwikkelde het softwarebedrijf Esoptra daarom een QR-codesysteem dat zonder enige registratie van persoonsgegevens en zonder privacyrisico de verspreiding van het coronavirus in bedrijven en organisaties efficiënt wil tegengaan. Combineert deze toepassing het beste van twee werelden?

Externe diensten en UAntwerpen doen mee

Volgens Paul Carpentier van Esoptra is het QR-codesysteem Savitas (Scoped Anonymous Viral Infection Tracing At Scale) een totaal vrijwillige sociale innovatie, waarbij net voldoende technologie gebruikt wordt om het tracingproces mogelijk te maken, en ‘physical distancing’ een nieuw sociaal patroon is.

Niet alleen bedrijven maar ook externe diensten voor preventie en bescherming op het werk zoals Mensura, Attentia en Vias zullen hierrond ‘best practices’ opbouwen. De Universiteit Antwerpen levert academische ondersteuning aan het initiatief.

Edelhart Kempeneers, preventieadviseur-arbeidsarts en medisch directeur bij Attentia, licht dit verder toe: “De opkomst van track & trace-systemen en -apps is een van de redenen waarom we vanuit Attentia dit systeem mee promoten. De klassieke systemen bieden immers nog geen waterdichte garanties dat ze bestand zijn tegen bijvoorbeeld hacking, en ook op het vlak van GDPR zijn er nog veel vraagtekens. Met ‘Savitas’ komt er een goede oplossing op de markt, waarbij de bescherming van de gezondheid en veiligheid op de werkplek gecombineerd wordt met strikte privacyregels en een vrijwillige deelname.”

“Maar het democratische principe van vrijwillige deelname is meteen ook de achilleshiel van dit systeem. Het succes van Savitas hangt in zeer grote mate af van de betrokkenheid van de werknemers. Ik maak hier de vergelijking met het gebruik van de gps-navigatieapplicatie Waze: hoe meer deelnemers, des te succesvoller en doelgerichter de toepassing wordt. Attentia ondersteunt Savitas door bedrijven te informeren hoe het systeem praktisch opgezet moet worden, en hoe werkgevers de interne communicatie het best aanpakken. We gaan het zelf ook intern toepassen.”

Hoe werkt het?

Savitas is een relatief eenvoudig systeem. In bedrijven worden QR-codes bevestigd op plaatsen waar afstand houden een uitdaging is voor werknemers, zoals bijvoorbeeld aan de koffieautomaat, een waterfontein, in de toiletten of aan de kassa van het bedrijfsrestaurant. Enkel daar worden deze codes geplaatst. In het geheugen van smartphones (en dus niet in de cloud, in apps of databanken) wordt bijgehouden welke QR-code op welk moment gescand wordt. Deze gegevens blijven dus lokaal, wat een privacyvriendelijke toepassing oplevert. Bedrijven of organisaties krijgen geen gegevens te zien.

Werknemers kunnen zelf kiezen om deze codes te scannen met hun smartphone. Uit een enquête van Esoptra blijkt dat 90% van de respondenten dit systeem wil toepassen op voorwaarde dat strikte anonimiteit gewaarborgd is.

Als een medewerker ziek wordt, dan kan hij of zij het logboek van die scans (de “whereabouts”) opladen en ter beschikking stellen van de gemeenschap, zodat andere mensen verwittigd worden dat ze in eventueel in contact kwamen met de betrokken medewerker vóór hij of zij ziektesymptomen had. Deze gegevens worden opgeladen na het ontvangen van een medische autorisatie.

Op het moment dat andere werknemers een QR-code scannen, zal hun telefoon een lijst downloaden van de recentste ‘besmette’ ontmoetingen. De eigen telefoon zal dus vergelijken of de eigen (niet vrijgegeven) records overeenkomen met de aangegeven, potentieel besmettelijke records. De persoon in kwestie zal vervolgens een waarschuwing krijgen dat hij of zij in contact is gekomen met een persoon die mogelijk besmet was. Dit is geen diagnose, maar wel een aansporing om een arts te raadplegen, zich te laten onderzoeken en zich eventueel te isoleren.

Esoptra is momenteel in contact met heel wat bedrijven die interesse tonen. In de loop van de komende dagen worden de eerste QR-codes verdeeld.

Meerwaarde voor bedrijven

Edelhart Kempeneers: “Op bedrijfsniveau kan deze toepassing nu al een meerwaarde bieden. Met een goede interne communicatie kan dit via de arbeidsarts opgevolgd worden: werknemers met een bevestigde besmetting zouden bij de (arbeids)arts een autorisatiecode kunnen halen en ingeven, waarna collega’s die in contact kwamen met de besmette persoon, daarna de arts kunnen contacteren. Het breder uitrollen naar bijvoorbeeld huisartsen lijkt me momenteel niet realistisch. Alle huisartsen zouden in een bepaalde regio van een bedrijf op de hoogte moeten zijn, wat in de praktijk moeilijk realiseerbaar is. Een dergelijke uitrol zal dus pas haalbaar zijn mits de nodige ondersteuning vanuit de overheid.”

“Maar preventieadviseurs kunnen hier wel  een nuttige rol spelen. Zij kijken immers naar het bredere plaatje qua gezondheid en veiligheid op het werk. Ze kunnen dit QR-codesysteem inpassen in een groter actieplan, en bijvoorbeeld bepalen op welke plaatsen QR-codes geplaatst moeten worden.”

“Deze toepassing past alleszins in een breder geheel van preventiemaatregelen. Physical distancing en telewerken blijven de norm. Vanuit Attentia zien we een grote interesse bij bedrijven die bekommerd zijn om preventie, op alle niveaus. Zeker in productiebedrijven, waar telewerken niet altijd mogelijk is, kan het gebruik van Savitas een interessante piste zijn. Ook werkposten waar physical distancing niet of moeilijk haalbaar is, komen in aanmerking.”


Auteur: Geert Van Cauwenberge

Gepubliceerd op 04-05-2020

  203