EU-OSHA publiceert praktische tips voor gezond thuiswerk


 Wat zijn de voor- en nadelen van telewerk? Welke praktische tips kunnen werknemers toepassen voor gezond thuiswerk? Ook het Europese Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk (EU-OSHA) heeft nu een publicatie gemaakt waarin het tips en aanbevelingen voor thuiswerk opsomt.
 

De COVID-19-crisis en de lockdown-maatregelen hebben telewerk in het bedrijfsleven voorgoed uit de experimentele fase geduwd. Werkgevers en werknemers ontdekken de vele voordelen van deze werkvorm, maar zijn ook beducht voor de valkuilen en risico’s ervan. Een gezonde mix van werkvloer en ‘home office’ lijkt de ideale oplossing te worden. Of anders gezegd: geconnecteerd blijven met collega’s, in combinatie met een hogere productiviteit en goede werk-privébalans, krijgt de wind in de zeilen.

In heel wat bedrijven en organisaties lijkt de weerstand bij directies en management tegen telewerk dus sterk af te nemen. Tegelijk hebben zij samen met interne preventieadviseurs en externe preventiediensten de verantwoordelijkheid om werknemers goed te begeleiden bij de interne implementatie van telewerk. Preventie, communicatie en opvolging vormen hierbij sleutelfactoren.

Voor- en nadelen van telewerken
De voordelen van telewerken lijken evident, maar EU-OSHA waarschuwt: deze voordelen kunnen in nadelen veranderen als ze verkeerd gestuurd of toegepast worden, met een negatieve impact op het welzijn en de gezondheid van werknemers tot gevolg.
 

Voordelen voor de werknemer

  • betere werk-privébalans
  • lagere drempel om door te werken bij lichte gezondheidsklachten (zoals een verkoudheid)
  • geen woon-werkverplaatsingstijd, -kosten en -stress
  • hogere productiviteit dankzij flexibele werkschema’s en betere focus
  • meer autonomie

Nadelen voor de werknemer

  • uitdaging om werktijd en vrije tijd voldoende gescheiden te houden (bijvoorbeeld werken tijdens het weekend)
  • lange(re) werkdagen als werkschema’s onvoldoende gerespecteerd worden
  • risico op sociale isolatie en eenzaamheid, door minder toegang tot formele en informele overlegmomenten op de werkvloer
  • kans op wijzigende werkrelaties (collega’s, management)
  • te weinig (technische) ondersteuning bij eventuele praktische problemen met werkmateriaal
  • hogere kans op musculoskeletale aandoeningen (MSA) door onaangepast werkmateriaal
  • mogelijk lagere kans op promotie dan collega’s die op kantoor werken

Voordelen voor de werkgever

  • toenemende flexibiliteit op het vlak van businessactiviteiten en -diensten
  • aantrekkelijkere werkgever voor nieuwe en bestaande werknemers
  • kostenbesparingen op het vlak van kantoorruimte, vervoer en aanverwante kosten
  • minder ziektemeldingen bij werknemers (die doorwerken bij lichte gezondheidsklachten)
  • minder woon-werkongevallen

Nadelen voor de werkgever

  • hiërarchische aansturing van werknemers moet geherdefinieerd worden
  • mogelijke afname van werknemersbetrokkenheid en groepsgevoel
  • moeilijkere interne communicatie
  • hogere kans op musculoskeletale aandoeningen bij werknemers bij onvoldoende risicoanalyses
Praktische tips voor thuiswerk

EU-OSHA lijst ook praktische tips op.

Een aangepaste thuiswerkruimte bevat de volgende elementen:

  • een afgescheiden kantoor of werkruimte waar de werknemer gefocust kan werken en minimaal afgeleid wordt door externe prikkels - een afzonderlijke werkplek trekt ook een grens tussen werk en privéleven: het thuiskantoor verlaten betekent stoppen met werken
  • aangepaste kamertemperatuur (ca. 20°C), vochtigheidsgraad (40% à 70%) en ventilatie
  • voldoende verlichting (bij voorkeur 500 lux), en liefst daglicht
  • aangepaste internet- en telefoonverbindingen (inclusief voldoende kabel- en elektriciteitsvoorzieningen)
Praktische tips voor kantoormateriaal
  • Een in hoogte verstelbaar bureau is ideaal.
  • Een klassieke tafel moet groot genoeg zijn voor de plaatsing van alle computermateriaal. De tafel moet ook diep genoeg zijn, zodat de werknemer er zijn armen kan opleggen (tenzij hij een stoel met armleuningen gebruikt).
  • Een verstelbare bureaustoel met wieltjes (met instelbare hoogte en een rugleuning met lendensteun) verdient de voorkeur. Bij gebruik van een klassieke stoel is het belangrijk dat deze stoel een goede lendensteun heeft. Let er ook op dat de stoel de correcte hoogte heeft ten opzichte van de tafel: als u zit, hou dan uw armen in een hoek van 90° graden; wanneer de ellebogen de tafel raken, is uw zithouding goed
  • Een laptop op tafel is verre van ideaal voor de nek, schouders en rug, omdat het scherm dan te laag geplaatst is. Plaats uw laptop op een drager (docking station, doos…), zodat de bovenrand van het scherm op ooghoogte staat.
  • Nog beter is werken met twee schermen (een laptopscherm en een apart groter scherm). In dat geval kunt u het grote scherm voor u plaatsen (op ooghoogte) en de laptop opzij. Het delen van programma’s over twee schermen is zeer eenvoudig in te stellen.
  • De correcte afstand tot het computerscherm kunt u als volgt checken: ga zitten aan uw bureau en strek uw arm uit; als u het scherm raakt, is de afstand correct.
  • Vermijd het gebruik van een touchpad, omdat dit pijn kan veroorzaken aan polsen en ellebogen. Gebruik liever een apart (draadloos) toetsenbord en muis.
  • Gebruik communicatietools om collega’s te informeren over uw werkstatus tijdens de werkdag (‘bezet’, ‘beschikbaar’, ‘afwezig’…) zodat u die werkdag optimaal kunt inplannen.
  • Bied als werkgever uw werknemers de mogelijkheid om kantoormateriaal van de werkplek mee naar huis te nemen, zodat zij met hun vertrouwde materiaal aan de slag kunnen.
Voorbeelden van eenvoudige oefeningen die u tijdens uw werktijd kunt uitvoeren
  • Staand of wandelend bellen met collega’s, leveranciers of klanten.
  • Lunch niet aan uw bureau.
  • Maak een korte wandeling tijdens lunch- en andere pauzes.
  • Doe elke 30 minuten korte stretchoefeningen aan uw bureau.
  • Sta elke 30 minuten recht en neem een korte pauze.
  • Doe elke dag minstens 10 minuten matige tot intense fysieke inspanning.
  • Gebruik een app die uw zitgedrag berekent en analyseert, en stuur bij indien nodig.
  • Maak gebruik van een in de hoogte verstelbare werktafel, zodat u zowel staand als zittend kunt werken.
  • Voeg meer korte of micro-pauzes toe aan uw werkdag.
  • Stel een tijdsslot in voor zittend werk, bijvoorbeeld maximaal 2 opeenvolgende uren en maximaal 5 uren per werkdag.

Stress en mentalegezondheidsproblemen

Intensief telewerk kan een voedingsbodem zijn voor stress, met name door lange werkuren, een te flexibele werkorganisatie (waarbij de grens tussen werk en vrije tijd vervaagt) en sociale isolatie. Aan de hand van de volgende tips kunnen werknemers hun werk-privébalans verbeteren:

  • start en eindig de werkdag met dagelijkse routinehandelingen (bijvoorbeeld een wandeling of andere korte sportactiviteit zonder computer- of tv-scherm)
  • start en eindig uw werkdag steeds op hetzelfde tijdstip
  • maak afspraken met collega’s en leidinggevende op welke tijdstippen tijdens de werkdag u bereikbaar bent. Spreek ook af om maximaal niet bereikbaar te zijn na de werkuren (behalve bij noodgevallen)
  • maak een dag- en weekplanning en hou u hier gedisciplineerd aan (om overuren of weekendwerk te vermijden)
  • disconnecteer door uw pc op te bergen of uw smartphone uit te schakelen
  • maak met uw gezinsleden duidelijke afspraken over werkuren

Tips om sociale isolatie aan te pakken

Sociale isolatie kan een negatieve impact hebben op het welzijn en de gezondheid. Met heldere afspraken tussen telewerker en collega’s/leidinggevende kan hierop geanticipeerd worden:

  • voorzie als werkgever voldoende (moderne) communicatietools (e-mail, chat, gedeelde documenten, videoconferencing, gedeelde agenda’s, enz.) en bijhorende technische ondersteuning
  • met deze tools kan elke telewerker optimaal in contact blijven met collega’s op de werkvloer en geïnformeerd blijven over de laatste ontwikkelingen in het team en organisatie
  • plan recurrente virtuele vergaderingen in met de leidinggevende, collega’s en klanten om werkrelaties optimaal te onderhouden
  • besteed ook aandacht aan informele contactmomenten (via bijvoorbeeld virtuele koffiepauzes, whatsapp-chats, discussiefora, enzovoort)
  • als leidinggevende draagt u er zorg voor dat u regelmatig informeel contact houdt met telewerkende collega’s, om te polsen hoe ze zich voelen en om tijdig mogelijke stress-signalen op te sporen
(foto: Unsplash - Michael Soledad)

Auteur: Geert Van Cauwenberge

Gepubliceerd op 18-06-2020

  18