FOD WASO publiceert checklist preventie COVID-19

 De voorbije dagen verschenen in de pers de eerste resultaten van controles die de arbeidsinspectie uitvoerde bij Belgische bedrijven naar aanleiding van de coronacrisis. Tussen 23 en 25 maart ontving de arbeidsinspectie 176 klachten over preventiemaatregelen tegen het COVID-19-virus. Op drie dagen tijd werden 245 bedrijven telefonisch gecontroleerd aan de hand van een checklist die de arbeidsinspectie had opgesteld. Er kregen ook 96 bedrijven bezoek van een inspecteur, waarbij in totaal 84 inbreuken vastgesteld werden. Slechts 12 bedrijven bleken in orde.
 
 

Omdat deze cijfers de nodige nuancering vragen, vroegen we tekst en uitleg aan Luc Van Hamme, Afdelingshoofd van de afdeling van het regionaal toezicht op het welzijn op het werk (FOD WASO).

“De checklist preventie COVID-19 is een controlelijst voor zelfcontrole, gebaseerd op de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie, de richtlijnen van de Nationale Veiligheidsraad en de principes van de Welzijnswet en de Codex Welzijn op het werk. De arbeidsinspectie gebruikt deze controlelijst bij elk fysiek bedrijfsbezoek en bij telefonische controles. Deze lijst kan trouwens ook gebruikt worden bij niet-coronagerelateerde situaties om arbeidsrisico’s te evalueren, samen met de bevoegde interne of externe preventiediensten. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan een basis voor risico-inventarisatie, of preventief als een bedrijf onderaannemers naar een werf stuurt waarbij de teamverantwoordelijke de checklist kan gebruiken om te verifiëren of de werkomstandigheden aanvaardbaar zijn. Ten slotte kan de lijst ook als LMRA (‘last minute risk analysis’) van pas komen. Momenteel gebruiken we deze checklist op drie verschillende manieren: (1) als bedrijven nood hebben aan een controlelijst en arbeidsrisico’s op de werkvloer willen evalueren, (2) als inspectie-instrument bij controles in bedrijven en (3) bij controles op afstand.”

COVID-19 controles

“In het kader van de federale preventiemaatregelen tegen COVID-19 voerden onze diensten tussen 23 en 25 maart effectief 245 controles bij bedrijven uit. Tegelijk gingen onze inspecteurs ter plaatse bij 96 bedrijven, voornamelijk op bouwwerven. De inbreuken die we vaststelden hadden vooral betrekking op de potentiële blootstelling van werknemers aan biologische agentia (met name het COVID-19-virus), het niet-respecteren van de spelregels van social distancing, en vooral op werven een gebrek aan sanitaire voorzieningen.”
“Het voorlopige inbreukpercentage van 87,5 procent (84 inbreuken op 96 controles) zoals dat in de media verscheen, verdient enige nuance omdat onze inspecteurs in realiteit niet steeds zware inbreuken vaststelden. Het overgrote deel van de ondernemingen houdt zich zeer goed aan de spelregels, maar vooral op kleinere werven moeten we regelmatig bijsturen. Bovendien is het zo dat bij een eerste vaststelling van inbreuken een waarschuwing volgt, om elke overtreder de kans te geven de nodige correctiemaatregelen toe te passen.”
“In het algemeen blijft ‘social distancing’ een van de voornaamste werkpunten. Tegelijk is het voor onze inspecteurs niet altijd eenvoudig om overtredingen op dit vlak vast te stellen. We treden wel streng op wanneer een bedrijf praktische en relatief eenvoudig toe te passen oplossingen niet realiseert, zoals bijvoorbeeld het plaatsen van tussenschotten aan een werkband.”

Begrip en respect

“Een positieve vaststelling is ook dat onze inspecteurs met respect behandeld worden en in goede omstandigheden hun controlewerkzaamheden kunnen uitvoeren. We merken dus geen agressieve reacties vanwege werknemers. Dit bewijst dat de federale preventiemaatregelen objectief en fair zijn. De meeste bedrijven beseffen de ernst van de huidige crisissituatie en de mogelijke gevaren van een te laks intern veiligheidsbeleid.”
“Vanuit de FOD WASO beperken we onze controles tot werven en bedrijfsgebouwen (en dus gebaseerd op bepalingen in de Welzijnswet). Controles van woon-werkverkeer (en van ander transport) zijn en blijven een politionele bevoegdheid. Politieagenten zijn trouwens geen vragende partij om controles in bedrijven uit te voeren, vanwege teveel andere taken. De politie stuurt klachten vanuit bedrijven naar ons.”

Positieve effecten van de crisis

“Het gebruik van de checklist preventie COVID-19 laat onze inspecteurs toe om op een gestructureerde manier bedrijven te controleren en te adviseren. We maken directies en werknemers attent op preventieve en curatieve acties die ze kunnen nemen, in overleg met interne en externe preventiediensten. Omwille van de uitzonderlijke en onverwachte situatie gebeurt de inzameling van de controlegegevens trouwens manueel, en is niet gelinkt aan onze informaticasystemen. Het is dus niet onze bedoeling om hier later zware datarapportering op los te laten.”
“De coronacrisis die momenteel woedt kan op termijn ook positieve effecten hebben voor de veiligheidscultuur in bedrijven en organisaties. Bij onze inspecteurs groeit immers het besef om bij controles niet enkel meer te focussen op klassieke werkpunten (zoals bijvoorbeeld valbeveiliging), maar ook aandacht te besteden aan onder andere sociale voorzieningen voor werknemers. Tegelijk zullen directies in het ‘post-coronatijdperk’ meer en frequenter aandacht besteden aan de opvolging van hun business continuity plan, zowel op het vlak van business als van veiligheid. Hoe kunnen bedrijven in (onverwachte) crisissituaties in alle veiligheid hun kerntaken blijven uitvoeren? Dat wordt een cruciale vraag voor de toekomst. Ik denk hierbij onder meer aan essentiële dienstverleners, die momenteel volop actief blijven, maar toch tegelijk de veiligheid van hun personeel moeten garanderen.”

Gepubliceerd op 30-03-2020

  1026