Gaat telewerk ook na de COVID-19-crisis blijven?

Toen de federale regering in maart 2020 strenge lockdownmaatregelen afkondigde naar aanleiding van de COVID-19-crisis, werd telewerk plots de norm in vele bedrijven en organisaties. Na verloop van tijd werden sommige maatregelen versoepeld, maar deze werkvorm is ondertussen wel een blijver geworden. Zal dat blijven duren wanneer de pandemie voorbij is?

Werkgevers en werknemers ontdekten massaal de voordelen van telewerk. Tegelijk werd echter duidelijk dat een helder telewerkbeleid, het creëren van een vertrouwenscultuur en de begeleiding en opleiding van leidinggevenden en medewerkers cruciaal waren en blijven.

Het aantal thuiswerkende werknemers is in België flink toegenomen. Naar aanleiding van de Nationale Telewerkdag op 22 september l.l. voerden Vias Institute en de FOD Mobiliteit een grootschalig onderzoek uit bij 1.500 Belgen om te peilen naar de impact van telewerk op hun werk- en privé-situatie, en de bijhorende plus- en verbeterpunten.

Telewerk in cijfers
In 2019 deed 22% van de Belgen aan telewerk, en begin 2020, voor de coronacrisis uitbrak, was dat al gestegen was tot 33%. Na de coronacrisis liep dit op tot 45%, wat dus een verdubbeling is ten opzichte van vorig jaar. 

Opvallend is ook dat meer Belgen ontdekt hebben dat hun jobtaken realiseerbaar zijn via telewerk: waar dit in 2019 nog 45% bedroeg, is dit in vandaag 54%.

Eén op vijf telewerkers (22%) werkt fulltime thuis, wat een aanzienlijke stijging is ten opzichte van 2019 (3%). Eén op drie werknemers werkt momenteel drie à vier dagen van thuis.

Wat vinden de telewerkers zelf?

Dat telewerk een blijver wordt, blijkt ook uit het resultaat dat bijna de helft van de Belgen (44%) na de COVID-19-crisis van plan is om op deze manier te blijven werken. Zes op de tien telewerkers (62%) wil na de crisis evenveel of zelfs meer gaan telewerken. 38% van de telewerkende werknemers wil het aantal telewerkdagen verminderen van zodra de gezondheidscrisis achter de rug is.

De argumenten pro telewerk zijn de tijdwinst door het wegvallen van het woon-werktraject (42%), minder stress of vermoeidheid als gevolg hiervan (31%),en een betere werk-privébalans (11%).

Argumenten die tegen (de uitbreiding van) telewerk pleiten, zijn het verlies aan sociaal contact (44%), een dunnere grens tussen werk en privé (16%) en niet-compatibele jobs (14%).

Werknemers met inwonende kinderen ervaren telewerken als veel moeilijker wanneer de kinderen thuis zijn (33% van de respondenten), wat in het voorjaar van 2020 heel erg duidelijk werd toen de scholen verplicht moesten sluiten.

Niet alle thuiswerkende Belgen hebben thuis een werkplek die aan ergonomische vereisten voldoet: 27% van hen geeft aan niet over een goede werkplek te beschikken, en 39% heeft zelfs geen bureaustoel.

87% van de telewerkers bevestigt geen extra verplaatsingen uit te voeren op de dagen dat ze telewerken, wat een positieve impact heeft op de Belgische verkeerscongestieproblemen.

Wat is het standpunt van de werkgevers?

Uit een bevraging van SD Worx bij meer dan 500 Vlaamse, Waalse en Brusselse werkgevers blijkt dat 90% van hen voorziet om in de toekomst telewerk te blijven aanbieden. Ruim 80% van hen ervaart telewerk als positief, met een hogere werknemerstevredenheid, welzijn en autonomie als belangrijkste pluspunten. Belangrijke aandachtspunten zijn het samenwerken in teams en leidinggeven op afstand.

Ook op het vlak van een waterdicht telewerkbeleid en het opbouwen van een brede vertrouwenscultuur is er ruimte voor verbetering. Het SD Worx-onderzoek bevestigt dat bij zes op tien werkgevers een duidelijk beleid ontbreekt, met heldere afspraken rond bereikbaarheid en verplichtingen.

Checklist voor telewerkbeleid
Het opstellen van een telewerkbeleid in een onderneming moet via sociaal overleg gebeuren. Bij onderhandelingen is een praktische checklist handig om een collectieve arbeidsovereenkomst op te stellen of telewerk uit te breiden voor functies die er nog geen toegang toe hebben. De volgende vragen kunnen hierbij aan bod komen:
  • hoe werden de functies en/of activiteiten bepaald die geschikt zijn voor telewerk? via sociaal overleg, of besliste u daar als werkgever autonoom over?
  • hebt u als werkgever de nodige uitrusting (voor telewerk) ter beschikking gesteld voor uw personeel? (laptop, software, ergonomisch kantoormeubilair, telefoon, e-mail, Skype…)
  • ontvingen de werknemers voldoende informatie en ondersteuning bij het gebruik van de communicatie-/informaticatools die ze nodig hebben voor telewerk?
  • voorziet u voldoende technische ondersteuning bij eventuele vragen van medewerkers?
  • komt u (gedeeltelijk) tussen in de kosten voor telewerk zoals verwarming, elektriciteit, internetconnectie, telefoon,…? (deze tegemoetkoming kan forfaitair zijn, bv. x euro per dag, of een percentage van de totale kosten)
  • wordt in uw onderneming of organisatie de werktijd geregistreerd, en zo ja, hoe? zo nee, welke maatregelen beperken de overuren?
  • hebt u – al dan niet in overleg met de werknemers – een tijdsinterval vastgelegd waarin zij bereikbaar moeten zijn?
  • hebben uw werknemers het recht om gedeconnecteerd te zijn? (concreet kan dit bijvoorbeeld via een intern advies aan het personeel om geen e-mails te versturen binnen bepaalde tijdslots, of dat niemand gepenaliseerd wordt voor het niet-beantwoorden van een mail of telefoon buiten de reguliere werkuren)
  • gaf de preventieadviseur adviezen over ergonomie en welzijn?
  • werden in uw onderneming of organisatie maatregelen ingevoerd om psychosociale risico’s te voorkomen?
  • werd de dekking van arbeidsongevallen uitgebreid, en zo ja, werd deze uitbreiding aan de werknemers gecommuniceerd?

Zorg regelmatig voor een interne bevraging van uw personeel, om op die manier te polsen naar hun ervaring met telewerk op het vlak van werkorganisatie, autonomie, welzijn, sociale cohesie, privacy, enzovoort. Welke aspecten verlopen goed? Waar liggen verbeterpunten? Met de verzamelde feedback kunt u vervolgens aan de slag om uw telewerkbeleid bij te sturen waar nodig.

Auteur: Geert Van Cauwenberge

Gepubliceerd op 21-10-2020

  60