Veiligheid

Hoe kan je veiligheidscultuur koppelen aan ISO 45001 in jouw bedrijf?

Veiligheidscultuur en veiligheidsmanagement zijn sterk met elkaar verweven. De norm ISO 45001 kan worden bekeken vanuit een veiligheidscultuurbril. In veel paragrafen van de norm zijn immers cultuurelementen betrokken. Deze cultuurelementen uit ISO 45001 worden aangehaald in de tabel in bijlage en in verband gebracht met de veiligheidscultuurladder van Parker en Hudson. Deze veiligheidscultuurladder is een bekende manier om de veiligheidscultuur te beschrijven en in te delen.

Organisatiecultuur en veiligheidscultuur zijn een som van vele elementen die samen één cultuur vormen. De veiligheidscultuur is anders dan bij ISO 45001 niet enkel aantoonbaar via gedocumenteerde informatie zoals een veiligheidsbeleid, veiligheidsinstructies, risico-analyses of diploma’s van veiligheidsfuncties. De veiligheidscultuur is veel complexer dan deze aantoonbare elementen. De veiligheidscultuur zegt meer iets over ‘hoe de organisatie met veiligheid omgaat’, zowel op individueel als op groepsniveau. Voorbeelden van het omgaan met veiligheid, zijn: de houding van medewerkers, de betrokkenheid van de werknemers bij het veiligheidsbeleid en/of de veiligheidsdoelstellingen, de stijl van omgaan met elkaar op veiligheidsgebied, het ambitieniveau op gebied van veiligheid, de opvattingen en waarden, het wederzijds vertrouwen, de openheid, de wil tot leren uit incidenten, het aangeven van ongevallen of juist niet, enz.

Onderstaande figuur geeft deze indeling weer. Deze veiligheidscultuurladder bestaat uit vijf treden:

  • Pathologisch niveau
  • Reactief niveau
  • Calculatief niveau
  • Proactief niveau
  • Generatief niveau




Het pathologische niveau geeft geen of weinig aandacht aan veiligheid. Veiligheid is enkel een last en kost geld. Ongevallen behoren nu éénmaal bij elke activiteit en kunnen niet worden voorkomen. De belangrijkste oorzaak van ongevallen in organisaties die zich in het pathologische niveau bevinden, zijn onvoorzichtigheid van de medewerkers.

Organisaties die zich op het reactieve niveau bevinden, nemen maatregelen na een ongeval. De verantwoordelijkheid voor veiligheid ligt in deze organisaties bij de preventiedienst. Communicatie op veiligheidsgebied gebeurt top-down. Veiligheid bestaat vooral uit het naleven van de door de preventiedienst opgemaakte veiligheidsinstructies.

Bij het calculatieve niveau wordt een veilgheidsmanagementsysteem opgebouwd, waarbij een opvolging van indicatoren centraal staat. Rapporten en grafieken zijn hier belangrijk en deze worden geafficheerd bij het binnnenkomen of in de refters. Ongevallen worden rekenkundig geanalyseerd: x aantal ongevallen aan de ogen, y aantal ongevallen op vrijdagmiddag, z aantal ongevallen bij mensen met minder dan één jaar anciënniteit. Maar een onderzoek naar de onderliggende oorzaken ontbreekt. Ook de kosten van arbeidsongevallen staat centraal: er worden preventieve maatregelen genomen indien de kosten minder zijn dan de baten.

Op het proactieve niveau staat veiligheid hoog op de agenda. Veiligheid maakt integraal deel uit van het beleid en wordt sterk ondersteund door de directie. Kennis van medewerkers, leveranciers en contractoren wordt gebruikt om de eigen situatie te verbeteren. Communicatie gaat zowel bottum-up als top-down.  Ongevallen en incidenten worden gebruikt om te verbeteren.

In de generatieve of vooruitstrevende organisatie is veiligheid ingebed in de organisatie. Veiligheid is geen apart aspect van de bedrijfsvoering, maar maakt er integraal deel van uit.  Iedereen denkt mee om de veiligheid te verbeteren. Veiligheidsdoelstellingen zijn ambitieus, om ze te behalen moeten inspanningen worden geleverd. Communicatie gaat in alle richtingen, ook buiten de interne organisatie. 

Deze vijf cultuurniveaus kunnen worden gerelateerd aan het veiligheidsmanagementsysteem volgens ISO 45001 (zie tabel: Veiligheidscultuur%20gerelateerd%20aan%20ISO%2045001.pdf)



 

Gepubliceerd op 07-12-2017

Jan Dillen
Auditor @ Vincotte / VCA-coördinator
  146