Hoe maak je een risicoanalyse COVID-19?

Het coronavirus is een gevaar dat nog maar enkele maanden in België circuleert, maar het was al snel duidelijk dat het verschillende risico’s op de werkplek met zich meebrengt. Veel preventieadviseurs vragen zich af hoe ze hiermee in de risicoanalyse moeten omgaan. We geven een aanzet voor een pragmatische aanpak.
 

Eerst en vooral moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen het coronavirus als bedrijfseigen risico, en het coronavirus als niet-bedrijfseigen risico.

Bedrijfseigen risico

In bepaalde sectoren en beroepen vormt het coronavirus een risico dat niet alleen de werkomstandigheden verandert, maar ook invloed heeft op de ondernemingsrisico’s. Zorginstellingen (zoals ziekenhuizen en woonzorgcentra) en hulpdiensten (politie, ambulantie) kunnen ernstig worden verstoord in hun werking, precies omwille van het coronavirus. De kans dat deze medewerkers besmet geraken met het coronavirus en zo de werking van hun onderneming ernstig verstoren, is vele malen groter dan bijvoorbeeld in een kantooromgeving.

Voor deze vitale beroepen moet natuurlijk een risicoanalyse worden gemaakt. Er zal moeten worden nagedacht over de risico’s van corona (minder personeel, toegenomen vermoeidheid enz.) en er zullen preventiemaatregelen moeten worden genomen. Preventieve maatregelen moeten hier hand in hand gaan met curatieve maatregelen (wat als een medewerker besmet is?).

Op zich is dit geen onoverkomelijke taak, aangezien deze bedrijven ook vóór corona vatbaar waren voor gelijkaardige risico’s (besmettelijke ziektes, AIDS, hepatitis, …) en heel waarschijnlijk al over risicoanalyses beschikken.

Hierbij nog twee belangrijke opmerkingen:

- De risico-inventarisatie en –evaluatie (RIE) moet gebeuren op drie niveaus:

  • op het niveau van de organisatie in haar geheel
  • op het niveau van de werkposten/functies
  • op het niveau van het individu
- Los van mogelijke nieuwe gevaren en risico’s mag u ook niet vergeten dat de RIE een permanent en dynamisch gegeven is in bedrijven. Met andere woorden: risicoanalyses moeten altijd regelmatig worden aangepast aan veranderende omstandigheden. Als vuistregel wordt vaak gezegd dat risicoanalyses elke 5 jaar moeten worden gereviseerd, maar het spreekt voor zich dat alles afhangt van al dan niet veranderende werkomstandigheden.
Niet-bedrijfseigen risico

In de meeste bedrijven verandert het coronavirus weinig aan de risico’s in de onderneming. Er zijn natuurlijk dingen die veranderen, (er is bijvoorbeeld meer thuiswerk), maar deze hebben weinig of geen invloed op de ondernemingsrisico’s.

Wat moet ik dan wèl doen, als ik geen risicoanalyses hoef te maken?

Eerst even de zaken in perspectief plaatsen: we maken momenteel een wereldwijde pandemie mee. De crisisbeheerder is in dit geval de overheid. Het is de overheid die noodmaatregelen uitvaardigt, en die moeten eenvoudigweg gevolgd worden, of dat nu in de privésfeer of op het werk is. In die zin is er dus simpelweg geen nood aan eigen risicoanalyse en risicobeheersing wanneer corona geen bedrijfseigen risico inhoudt.

Die noodmaatregelen zijn niet altijd leuk om op te volgen en kunnen zelfs in sommige gevallen afbreuk doen aan welzijn op het werk. Zo zijn er mensen die echt niet graag van thuis uit werken, of lokalen waar vensters worden geopend, wat dan onbedoeld kan leiden tot veel lawaai en tocht.

Voor die bedrijven gelden dus wel de voorschriften van  de “Generieke gids om de verspreiding van COVID-19 op het werk tegen te gaan”, aangevuld met de sectorgidsen op dezelfde webpagina. U start dus met het raadplegen van deze gidsen en het selecteren van de toepasselijke informatie hieruit. Die maatregelen moet u pragmatisch doen toepassen.
Daarnaast zijn er ook al checklisten, die vaak door sectorfederaties worden gepubliceerd. Die kunnen helpen om een conformiteitscheck op papier te hebben.

Wat met thuiswerk?

Bij kantoorwerk is in tijden van hoge besmettingscijfers thuiswerken of telewerken de norm geworden. Telewerk kan wel degelijk verstorend zijn voor de bedrijfsprocessen, en dan moet er ook een risicoanalyse gemaakt worden. Deze kan gemaakt worden op het niveau van de organisatie (hoe gaan we ermee om in onze organisatie?) en op het niveau van de verschillende administratieve functies waarop het telewerk van toepassing is.

Tóch een risicoanalyse?

Er zijn bedrijven die toch zo veel mogelijk informatie en risicoanalyses op papier willen hebben, om zeker “geen risico te lopen” of omdat dit gevraagd wordt door een accrediteringsinstelling.

In dat geval moet je als bedrijf consequent zijn. Dat wil zeggen dat je niet alleen de risico’s van een coronabesmetting analyseert, maar ook kijkt naar gelijkaardige gezondheidsrisico’s, zoals griep of zelfs een verkoudheid.

Ten slotte nog een geruststellend woord voor wie zich nog steeds niet op z’n gemak voelt: voor een gezonde werknemer is corona een klein risico.

 

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Eric Van de Plas van IBEVE (Instituut voor Bedrijfsveiligheid) en auteur van senTRAL (zie ook Covid19: hoe organisatie en werking van interne dienst PBW hernemen? )

 

Auteur: Michiel Sermeus

Gepubliceerd op 12-10-2020

  39