Hoe voorkom en behandel je huiduitslag door mondmaskerdracht?

Nu mondmaskers dagelijkse realiteit zijn geworden op heel veel werkvloeren, manifesteren zich ook onvoorziene effecten. Het Amerikaanse overheidsagentschap voor veiligheid en gezondheid CDC heeft een interessante blogpost gepubliceerd over huidirritaties ten gevolge van het langdurig dragen van een mondmasker, en wat je eraan kan doen.
 

In sommige beroepen zoals verpleegkundige of eerstehulpverlener is het normaal om af en toe een mondmasker te dragen om zich te beschermen tegen infectieziektes die zich via de lucht verspreiden. Deze mondmaskerdracht is echter meestal kort en onregelmatig.

Nu we omwille van het coronavirus bijna allemaal verplicht zijn om op bepaalde momenten een mondmasker te dragen, wordt het belangrijk om ook op onze huid te letten. Langdurig een mondkapje dragen verhoogt de kans op huiduitslag en ongemak. Het is namelijk gebleken dat ook wegwerpmaskers die voor een lange aansluitende periode gedragen worden, kunnen leiden tot huiduitslag en huidirritatie.

Hoe ontstaat huiduitslag?

Hoe nauwer een masker moet aansluiten op het gezicht, des te hoger de kans op een geïrriteerde huid. Filtrerende maskers of stofmaskers die zijn uitgerust met een partikelfilter (de zogenaamde FFP-maskers) kunnen door langdurig gebruik een echte kwelling worden voor de gebruiker en de huid.

Deze huiduitslag ontstaat door drie oorzaken:
  • druk: om te voorkomen dat besmette luchtpartikels kunnen worden ingeademd, moet een mondmasker nauw genoeg aansluiten op het aangezicht en dus druk uitoefenen
  • wrijving ontstaat vanzelf door het maken van normale bewegingen tijdens het werk (bewegingen van hoofd of aangezicht), gewoon al bij ademen en spreken
  • vocht kan zich opstapelen binnenin het mondmasker, bijvoorbeeld door zweten of door het uitademen

Deze drie oorzaken, die vaak samen optreden, leiden tot een hele reeks huidklachten: irritatie, ongemak, schade aan de huid en dermatitis.

Huidirritatie voorkomen

Nu we weten hoe een geïrriteerde huid onder een mondmasker ontstaat, kunnen we kijken naar preventie en naar de curatieve aanpak.

Alles begint bij de keuze van een mondmasker. Elk aangezicht is anders, en daarom worden mondmaskers best voorzien van verschillende modellen in verschillende maten. Wees ook niet bang om maskers van verschillende fabrikanten/leveranciers te gebruiken. Het gaat erom dat het mondmasker enerzijds genoeg bescherming biedt, maar anderzijds ook voldoende comfortabel aanvoelt zodat druk op en wrijving met de huid zo veel als mogelijk vermeden worden. CDC geeft hierbij nog een goede tip: laat gebruikers eerst 5 minuten het masker dragen, zodat ze kunnen bepalen of het comfortabel zit. Pas dan kan je een pastest doen (zie hieronder).
Probeer bij de aankoop van mondkapjes ook na te denken over het draagcomfort. Zo kunnen maskers met hoofdband huidirritatie achter de oren voorkomen, terwijl gelaatsbescherming met oorveren de huid achter de oren juist heel erg kan irriteren.

In de tweede plaats zal je mondmaskerdragers moeten opleiden in het correct gebruik van het masker. Je zal hen moeten leren hoe ze zelf een pastest en een afdichtingstest uitvoeren, maar ook hoe ze het masker moeten op- en afzetten. De gebruiksaanwijzing van fabrikant/leverancier kan hier ondersteunend werken. Een aanrader hiervoor is een Engelstalig filmpje op de website van CDC  over het correct op- en afzetten (“donning and doffing”) van FFP-stofmaskers en halfmaskers, en ook uitgebreid ingaat op de pas- en afdichtingstest.

De gebruikershandleiding van het mondmasker moet zorgvuldig bekeken worden. Hierin zit immers vaak informatie m.b.t. bescherming van de huid. Producenten van mondmaskers kunnen bijvoorbeeld specificeren dat gebruikers absoluut geen dikke crèmes of zalven (zoals vaseline) op hun gezicht mogen smeren, omdat het mondmasker dan te veel gaat schuiven (wrijving!) en op die manier niet meer afdoende beschermt.
Sommige fabrikanten zullen specificeren welke huidbeschermers net wèl gebruikt mogen/moeten worden om huidschade door wrijving en vocht te voorkomen.

Op een algemener niveau moet je er als werkgever voor waken dat mondmaskerdragers goed voor zichzelf zorgen, bijvoorbeeld door voldoende gezonde voeding en voldoende hydratatie aan te bieden. Gezonde medewerkers hebben meer kans op een gezonde huid dan ongezonde.

Informeer je medewerkers ook over een gezonde verzorging van de huid op het aangezicht. Medewerkers die vochtregulerende producten (moisturizers) gebruiken, moeten dit voldoende lang op voorhand smeren, zodat de huid het product heeft kunnen absorberen voordat het mondmasker op moet. In theorie kan elk residu dat achterblijft op het aangezicht (van make-up, lotions, crèmes of zalven) interfereren met de pasvorm en afdichting van het mondmasker, waardoor medewerkers kunnen worden blootgesteld aan de pathogenen waartegen ze zich net willen beschermen.

Huidirritatie behandelen

Ondanks alle voorzorgsmaatregelen en goede bedoelingen kunnen maskers toch zorgen voor geïrriteerde of beschadigde huid.

Behandeling van geïrriteerde huid gebeurt meestal door het aanbrengen van crèmes of zalven. Denk er echter aan om niet zo maar wat te laten smeren (denk aan de hoger vermelde interferentie). Geen enkele huidbehandeling mag de gezondheid en veiligheid van mondmaskerdragers in het gedrang brengen.

In het geval van huidschade (niet-intacte, gescheurde huid) is het opletten voor het ontstaan van infecties. Natuurlijk is het beter om de mondmaskerdrager dan even te ontlasten van mondmaskerdracht, maar dit is niet altijd mogelijk. Toch blijft ook hier de gezondheid en veiligheid van de medewerker cruciaal.

Als de huidschade het gevolg is van allergische dermatitis, moet men kijken naar eventuele allergenen in het mondmasker zelf. Het is best om latex in mondmaskers te vermijden, en bij de aankoop kan de voorkeur gegeven worden aan maskers die biocompatibel zijn, dus niet schadelijk voor levend weefsel.

Als de huidschade veroorzaakt is door een te strakke afdichting, kan worden uitgekeken naar andere types van ademhalingsbescherming. Zo kan geopteerd worden voor herbruikbare halfmaskers of voor maskers die de huid rond neus en mond ongemoeid laten. Op die manier kan de huid zich herstellen, terwijl de (onvervangbare) medewerker gewoon zijn werk kan blijven doen.


Auteur: Michiel Sermeus

Gepubliceerd op 28-08-2020

  18