Hoesten door de airco: wat te doen?


 Airconditioningsystemen worden door werknemers zowel beschouwd als een zegen als een vloek. Hoe comfortabel is het niet om zowel op een hete zomerdag als een kille wintermorgen je werk te kunnen verrichten in perfecte klimatologische omstandigheden? Aan de andere kant zijn er nogal wat werknemers die door ditzelfde systeem klachten ondervinden, zoals een persisterende prikkelhoest. Te droge lucht wordt vaak beschouwd als de oorzaak, maar dit is zeker niet de enige factor die meespeelt. In dit artikel ga ik dieper in op de precieze oorzaken van de klachten, en de mogelijke remedies hiervoor.

Klachten
Een uitgebreid medisch wetenschappelijk onderzoek, dat in 2004 in de “International Journal of Epidemiology” verscheen, heeft aangetoond dat er statistisch meer gezondheidsklachten zijn bij werknemers in geklimatiseerde gebouwen. Deze klachten zijn behoorlijk uiteenlopend.

Aspecifieke klachten zijn vaak hoofdpijn, een algemene vermoeidheid, duizeligheid en zelfs koorts. Maar meestal worden geprikkelde ogen gemeld en klachten van de bovenste luchtwegen zoals (prikkel)hoest, niezen en kortademigheid. De vaakst gemelde klacht is een droge prikkelhoest.

Oorzaken
De belangrijkste oorzaken van hinder door de airco zijn in drie grote groepen onder te verdelen: irriterend, allergisch en toxisch.

- Een aspecifieke irritatie van de luchtwegen is de vaakst voorkomende oorzaak van de klachten. Bij een luchtvochtigheid onder de 40% is de lucht te droog. Dit leidt bij een meerderheid van werknemers tot een prikkelhoest. Ook te grote temperatuurverschillen met de buitenlucht kunnen leiden tot een aspecifieke prikkeling van de luchtwegen. Een derde oorzaak van irritatie zijn vluchtige organische stoffen (VOS): deze chemische stoffen worden doorgaans in de lucht verspreid als gevolg van de gebruikte schoonmaakmiddelen. In zeldzame gevallen zijn deze VOS te wijten aan emissies van productieprocessen in andere afdelingen van het gebouw.

- Allergische factoren kunnen ook meespelen bij hoestklachten. Pollen worden meer verspreid door airconditioningsystemen, en kunnen dus leiden tot meer klachten bij hooikoortslijders. Bij een luchtvochtigheid van 50% of meer kan ook huisstofmijt meer gedijen in de systemen, en deze worden dan ook nog eens in de lucht verspreid. Ook andere allergenen zoals huidschilfers van honden of katten, kunnen door airconditioningsystemen in de lucht verspreid worden.

- Een derde groep van oorzakelijke factoren zijn van toxische aard. Bij een luchtvochtigheid van meer dan 60% kunnen bacteriën of schimmels zich vermenigvuldigen in de filters of de buizen van de airco’s. In bepaalde omstandigheden kunnen deze leiden tot een hypersensitiviteitspneumonitis, ook wel “airconditioner’s lung” genoemd. Maar dit gebeurt heel zelden. Wat je wel vaker ziet, is dat zulke beestjes door de luchtverplaatsing gemakkelijker in het gebouw verspreid worden. Zo ook verkoudheidsvirussen of het griepvirus, wat besmettingen faciliteert.

Meten is weten
In eerste instantie is het belangrijk om de gemelde klachten in kaart te brengen. Wanneer veel mensen gelijkaardige klachten melden, kan een slecht functionerende airco systeem aan de basis liggen van zo’n ‘sick building syndroom’.

Metingen van de luchtkwaliteit, waaronder de luchtvochtigheidsgraad, kunnen vervolgens de oorzaak helpen objectiveren.

Remedies

- Het best is uiteraard een aanpak bij de bron. Is het airconditioningssysteem misschien verkeerd afgesteld? Idealiter ligt de luchtvochtigheidsgraad tussen 40% en 60%.

- De temperatuur met de buitenlucht mag ook niet te veel verschillen: maximaal ligt dat verschil best tussen 4°C en 6°C.

- Wanneer vluchtige organische stoffen de oorzaak lijken te zijn, is het zinvol om de onderhoudsproducten eens grondig onder de loep te nemen, en te kijken of deze niet vervangen kunnen worden door minder irriterende alternatieven.

- De filters worden best regelmatig gereinigd of vervangen: minstens eenmaal per jaar, maar afhankelijk van onder meer het aantal werknemers in het gebouw en de kwaliteit van de buitenlucht, kan een hogere frequentie soms aangewezen zijn.

- Soms zijn bovenstaande maatregelen onvoldoende, en is een aanpak bij de werknemer zelf nodig.

Airconditioningssystemen creëren een luchtverplaatsing, en hebben de neiging om lucht te verdrogen. Men verliest dus meer vocht in de uitgeademde lucht en door condensatie van vocht op de huid. Dit kan men compenseren door meer water te drinken. Meer water drinken is doorgaans een goede richtlijn; de meesten onder ons zijn sowieso constant in een staat van milde dehydratatie.

- Een airco die rechtstreeks op een werkpost naar de werknemer blaast, geeft verhoogde hinder. Een gewijzigde opstelling van het systeem of van de werkpost kan dan soelaas brengen.

- Bij een hogere individuele gevoeligheid voor aspecifieke prikkels kan het aangewezen zijn voor de werknemer om te rade te gaan bij de behandelende arts, en zijn of haar toevlucht te zoeken in een medicamenteuze oplossing. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij astmalijders, die hun symptomen kunnen onderdrukken met antihistaminica of puffers.

- Kantoorplanten zijn dan wel bevorderlijk voor het mentale welzijn, voor de luchtkwaliteit doen ze helaas quasi niets. De illusie dat deze een significant luchtzuiverend effect hebben, behoort helaas tot het rijk der fabelen. Eventjes het raam open zetten daarentegen, kan soms wonderen verrichten.

- Als laatste advies wil ik ook nog even meegeven dat het bovenstaande evenzeer geldt voor de airco in de auto. Het regelmatig onderhoud hiervan wordt nogal eens vergeten, wat bij vaak en langdurig pendelen ook kan leiden tot hardnekkige klachten van de bovenste luchtwegen.

Conclusie

Slecht afgestelde of onderhouden aircosystemen kunnen wel eens leiden tot hinderlijke gezondheidsproblemen bij de werknemers.

Het identificeren van de oorzaak vormt een belangrijke eerste stap in het remediëren van het probleem. Metingen spelen hierbij een belangrijke rol. 

Gepubliceerd op 05-12-2019

  1235