Is ontslag nodig bij niet slagen in VCA-B examen?

Wat moet een organisatie doen wanneer een werknemer niet slaagt in het VCA-B examen? De werknemer ontslaan is hier zeker niet vereist door VCA. Wel kan de organisatie herhaalde pogingen doen om de werknemer wel te doen slagen.

Werknemers die in de onderneming werkzaamheden uitvoeren, dienen in staat te zijn deze werkzaamheden op een veilige manier te kunnen uitvoeren.  De hiërarchische lijn dient hierop toe te zien en de werkgever dient te voorzien in de nodige opleiding en training.  Hoe de opleiding en training wordt georganiseerd is door de organisatie vrij te bepalen.  Enkel voor bepaalde opleidingen, bijvoorbeeld EHBO op preventieadviseur, zijn wettelijk verplichte opleidingen voorzien. De veiligheidschecklist aannemers VCA maakt dit explicieter en is strenger dan de wetgever.  Organisaties die VCA-gecertificeerd willen worden, moeten voorzien in verschillende in de VCA-checklist voorziene opleidingen.  Zo voorziet VCA dat alle medewerkers moeten slagen in het examen basisveiligheid VCA-B.  Dit VCA-B-attest en het hierbij voorziene examen dient binnen de drie maanden na indienstneming te worden afgelegd. Het VCA-attest heeft een duur van 10 jaar waardoor dit examen binnen de 10 jaar opnieuw dient te worden afgelegd.  Ook voor de leidinggevende is een examen voorzien. Leidinggevenden dienen ook binnen de drie maanden na indienstname te slagen in het examen voor operationeel leidinggevenden VCA-VOL.  Leidinggevenden zijn zij die ‘niet meewerken’.  Meewerkende ploegbazen bijvoorbeeld kunnen volstaan met een opleiding VCA-B.  Zelfstandigen en ZZP-ers dienen te beschikken over een VCA-VOL.  Er is dus al verwarring in de sector: werknemers dienen NIET een opleiding te volgen, zij dienen enkel te slagen in het examen en dit aan te tonen via het VCA-attest. 

VCA is dus strenger dan de wetgever.  VCA legt bepaalde criteria vast, namelijk het slagen in het VCA-examen (en niet het volgen van een VCA-B of een VCA-VOL opleiding).  Dit is verschillend voor VCA wat betreft de risicovolle taken RT, zoals het gebruik van een rolbrug, vorkheftruck, BA4/BA5, het betreden van besloten ruimten, enz.  Voor deze risicovolle taken voorziet VCA het volgen van een opleiding.  Afhankelijk of de werkgevers in de chemie of de petrochemie zullen worden tewerkgesteld moeten deze opleidingen en het hieraan gekoppeld examen door een VCA-erkend opleidingscentrum voor risicovolle taken worden gegeven.  De inhoud van dit examen is vastgelegd door VCA. Deze voorwaarden zijn dus strikt: iedereen moet beschikken over een VCA-B of VCA-VOL attest.  Wat nu als werknemers niet slagen in dit examen?   Moeten deze werknemers dan worden ontslagen?  Hierin is VCA niet duidelijk.  In principe kunnen deze werknemers niet meer op projecten werkzaam zijn.  Iedereen moet over deze opleiding VCA-B of VCA-VOL beschikken.  Maar wat met ongeletterden, mensen van buitenlandse origine, mensen met een minder hoog intellectueel niveau?  Of gewoon werknemers met een prima verstand maar niet vertrouwd met het afleggen met examens: deze mensen worden blootgesteld aan zeer hoge examenstress en het hierbij horende hoongelach van hun collega’s bij niet slagen.  Dit alles was in het verleden al problematisch en niet echt fair tegenover deze hardwerkende, maar dikwijls lager geschoolde arbeiders.
 
Recent maakte VCA van het schriftelijk examen een computerexamen. Hierbij werd het examen veel moeilijker als voorheen. Vele vragen zijn onduidelijk en zijn zelfs voor veiligheidspecialisten zoals mijzelf, onduidelijk opgesteld, verwarrend en moeilijk te begrijpen. Werknemers die dikwijls geen diploma secundair onderwijs hebben of het Nederlands niet als moedertaal hebben, krijgen het hierdoor zeer zeer moeilijk om te slagen. Dit geldt ook voor werknemers die tien jaar geleden zonder probleem slaagden in het schriftelijk VCA-B examen, maar er nu na verschillende pogingen niet in slagen om het computergestuurde VCA-B examen af te leggen. Wat moet de organisatie dan doen?  Ontslagen?  Neen dus. Hierbij moet een onderscheid gemaakt te worden tussen VCA-B en VCA-VOL. De problematiek voor het niet slagen geldt voornamelijk voor VCA-B. Bij het niet slagen in het VCA-B examen dient de organisatie herhaalde inspanningen te leveren om de werknemers met goed gevolg te laten slagen in het VCA-B-examen. Indien zij van de eerste keer niet slagen, kan een tweede poging worden ondernomen, eventueel in een aangepaste taal. Ook kan overwogen worden om een voorleesexamen te laten afnemen.  Als al deze acties, als al deze inspanningen van de organisatie, geen bevredigend resultaat geven, dient de werknemer niet te worden ontslagen. Deze werknemers kunnen dan bijvoorbeeld steeds werken onder toezicht van een VCA-VOL ploegbaas of deze werknemers worden verboden bepaalde risicovolle taken uit te voeren of te werken in bepaalde risicovolle omgevingen. 

Werknemers die niet slagen in de door VCA-erkende opleiding en hieraan gekoppeld examen risicovolle taken (opleidingen IS/AV) mogen deze risicovolle taken niet uitvoeren in de chemie en/of petrochemie. Deze werknemers mogen deze risicovolle taken wel uitvoeren in de niet (petro)chemie, op voorwaarde dat ze met goed gevolg een opleiding door een niet door VCA-erkende opleiding hebben gevolgd, al dan niet intern. 

Conclusie is dat werknemers die niet slagen in het VCA-B-examen niet moeten worden ontslagen, indien aantoonbaar voldoende maatregelen werden genomen om deze werknemers te laten slagen in het VCA-B-examen.

Lees meer op senTRAL:
De nieuwe VCA, wat is er eigenlijk veranderd?
Een blik op het nieuwe VCA-examen 

Jan Dillen
 

Gepubliceerd op 06-03-2019

Jan Dillen
Auditor @ Vincotte / VCA-coördinator / Auteur senTRAL
  487