Kunnen werknemers vrijgesteld worden van de mondmaskerplicht?

In deze ‘coronatijden’ is het dragen van een mondmasker verplicht onder bepaalde omstandigheden, vaak in een werkomgeving zoals in winkels en in de horeca. Maar wat als de werknemer een medisch attest voorlegt van de behandelend arts, dat hij of zij geen mondmasker moet dragen om medische redenen? En heeft de arbeidsarts daar een rol te spelen?
 


Onlangs besliste de arbeidsrechtbank van Hasselt dat een werknemer van een voedselverwerkend bedrijf, die weigerde op de werkvloer een mondmasker te dragen, de veiligheid van collega’s in gevaar bracht, en willigde om die reden het verzoek van de werkgever in om te mogen overgaan tot ontslag om dringende reden.

Het dragen van mondmaskers is een van de maatregelen die helpen om de verspreiding van het SARS-CoV-2-virus in te dijken, naast bijvoorbeeld het testen en isoleren van (mogelijk) besmette mensen, afstand houden, ventileren van ruimtes en ontsmetten van veelgebruikte oppervlakken, en het regelmatig wassen van de handen. De fysieke barrière die stoffen of chirurgische mondmaskers betekenen, zorgt ervoor dat speekseldruppels die het virus bevatten worden tegengehouden, of alleszins minder ver reiken. Omdat men al besmet én besmettelijk kan zijn voordat er symptomen optreden, moet iedereen preventief mondmaskers dragen daar waar er onvoldoende afstand gehouden kan  worden. Het Ministerieel Besluit van 30 juni laat echter uitzonderingen toe, wanneer iemand om ‘gegronde medische redenen’ geen mondmasker kan dragen. Deze mensen zijn dan mits een medisch attest vrijgesteld van mondmaskerdracht; ze moeten dan wel een gelaatsscherm dragen.

Medische redenen

Wat is nu een gegronde medische reden? Het merendeel van de aanvragen tot vrijstelling betreft mensen met klachten van de luchtwegen, die aangeven dat ze “niet kunnen ademen”. Ik heb de vraag voorgelegd aan meerdere longartsen; voor hen zijn astmaklachten, COPD of andere luchtwegaandoeningen geen gegronde medische reden. Het is eerder een comfortprobleem, waarbij de hogere ademweerstand bij het dragen van een mondmasker tijdelijk een gevoel van kortademigheid geeft. Maar mondmaskers leiden niet tot een daling van het zuurstofgehalte in het bloed, ze geven geen nadelige effecten wanneer ze lange tijd gedragen worden. 

Bij een discussie op een uitgebreid forum met bijna 16.000 artsen werden enkel trigeminusneuralgie (wat leidt tot ernstige aangezichtspijn bij contact) en bepaalde vormen van autisme als gegronde medische reden gezien, met evenwel ook begrip voor diegenen die claustrofobische klachten krijgen bij het dragen van een lapje stof voor de mond.

Het gros van de medische voorschriften door behandelende artsen zijn echter zogeheten “welwillendheidsattesten”.

Advies van de arbeidsarts

Omdat het dragen van een mondmasker op de werkvloer ook een vorm van bescherming is voor de overige werknemers, kan de werkgever de arbeidsarts om advies vragen. Die kan dan oordelen of de vraag tot vrijstelling al dan niet gegrond is. Indien niet, dan krijgt de werknemer enkel een formulier van gezondheidsbeoordeling met een advies van geschiktheid, en moet die het mondmasker dragen wanneer dat zo bepaald is volgens de richtlijnen van de overheid. Indien wel, dan mag de werknemer in principe niet tewerkgesteld worden op de werkpost, en zou hij of zij ofwel overgeplaatst moeten worden naar een andere werkpost, ofwel op tijdelijke overmacht komen. De arbeidsarts kan dan wel inschatten of in zulke gevallen het dragen van een gelaatscherm voldoende bescherming biedt.

Uitzonderlijk

De vragen tot vrijstelling van het dragen van een mondmasker zijn tot dusver gelukkig eerder uitzondering dan regel; na een korte aanpassingsperiode blijken de meeste werknemers het masker goed te (ver)dragen. In die eerder zeldzame gevallen van vraag tot vrijstelling kan de werkgever de arbeidsarts inschakelen voor een advies. Tot dusver heb ik in alle dergelijke vragen door overleg met de werknemer, de werkgever en de behandelende arts, een oplossing kunnen vinden waarbij de vraag van de werknemer serieus werd genomen, maar ook de veiligheid van de andere werknemers gewaarborgd kon blijven.

 

 

Gepubliceerd op 21-10-2020

  121