Onvoorspelbare dodelijke flashover

Op zondag 11 augustus 2019 is tijdens een ware inferno te Beringen het noodlot toegeslagen. Door een onverwachte flashover zijn twee brandweerlieden van Heusden-Zolder om het leven gekomen; een derde brandweerman liep daarbij zeer zware brandwonden op. Flashover is één van de meest gevreesde fenomenen bij brandweerlieden. Maar wat is een flashover eigenlijk?

Brand in open lucht versus brand in een compartiment

Wanneer we in open lucht een paar paletten hout in brand steken, dan kan een groot deel van de warmte door straling en convectie ontsnappen. De hete rookgassen ontsnappen ook en lossen op in de lucht. Als we dichter bij de vuurhaard komen, dan voelen we de stralingswarmte toenemen. Op een gegeven moment neem je zelf automatisch afstand van dit vuur omdat de stralingswarmte te hoog wordt. Dit wil je niet blijvend voelen, anders zou je jezelf verbranden.

Stel je nu voor dat we deze palettenbrand omgeven door wanden. Dan spreken we van een brand in een compartiment of in een afgesloten ruimte. Hier veranderen alle parameters drastisch en ze zijn onvoorspelbaar.
De muren, de vloer en het plafond absorberen een groot deel van de enorme hittestraling en warmen zeer vlug op. Niets van de hittestraling kan uit de ruimte ontsnappen. Op een gegeven moment beginnen de muren, de vloer en het plafond de hittestraling te reflecteren naar alle andere brandbare materialen aanwezig in dit compartiment. De ontstane rook en de hete rookgassen die hier ontstaan stijgen tot tegen het plafond en blijven daar hangen. De ruimte wordt steeds meer gevuld met deze hete rookgassen die de ruimte of het compartiment niet kunnen verlaten.


Opnieuw herhaalt dit proces zich en weer andere brandbare materialen worden door deze enorme hitte aangestraald. Er ontstaat pyrolyse van deze materialen. Pyrolyse, letterlijk ontleding met vuur, is een proces waarbij organisch materiaal wordt ontleed door het te verhitten tot hoge temperaturen zonder dat er zuurstof bij kan komen. Door dit continu proces van aanstralen van telkens weer ander brandbaar materiaal kan de brand zich zeer snel ontwikkelen en heel snel uitbreiding nemen in het volledige compartiment.

 

Figuur: Flashover of vlamoverslag

Voorwaarden voor een flashover of vlamoverslag

Er zijn maar drie voorwaarden nodig voor een flashover:

  • een hoge temperatuur;
  • voldoende brandbare gassen en/of ontledingsproducten (pyrolysegassen);
  • voldoende zuurstof.

 

Flashover

De temperatuur in de ruimte blijft stijgen en bereikt langzaam maar zeker de zelfontbrandingstemperatuur van de brandbare gassen in de rooklaag; deze schommelt tussen 250 °C en 350 °C. Het moment waarbij de zelfontbrandingstemperatuur bereikt wordt en de hete rookgassen explosief tot ontbranding komen, noemen we een flashover of vlamoverslag. Het tijdstip waarbij een flashover zich kan manifesteren is en blijft onvoorspelbaar, wat maakt dat het één van de meest gevreesde fenomenen is bij brandweerlieden.


Auteur(s):
 Kapt. Stefaan Onraedt


Meer op senTRAL:
Ontstaan en verloop van een brand
Kleine blusmiddelen: vuurdriehoek en -vijfhoek, brandverloop
Toolbox: Kleine blusmiddelen
 

Gepubliceerd op 21-08-2019

  59