Veiligheid

Opgepast met vuurwerk! Veiligheidsmaatregelen voor een veilig en spetterend eindejaar

Preventieadviseurs zorgen ervoor dat er een heel jaar lang gesensibiliseerd wordt m.b.t. veiligheid. Maar hebben we ook aandacht voor deze ‘veiligheidsmindsetting’ buiten de arbeidsuren, bv. bij het afvuren van vuurwerk tijdens de periode van de jaarwisseling? Dit artikel geeft een overzicht van de te nemen veiligheidsmaatregelen als u vuurwerk ontsteekt zodat u na de eindejaarsfeesten uw werk veilig en wel kunt hervatten.
Sensibilisering m.b.t. veilig gebruik van vuurwerk
Preventieadviseurs zorgen ervoor dat er een heel jaar lang gesensibiliseerd wordt m.b.t. veiligheid. De focus wordt steeds meer gelegd op veiligheidsbewustzijn en veiligheidsgedrag. Op de werkvloer worden zeer bewust gepaste PBM’s gedragen en worden veiligheidsregels strikt door iedereen gevolgd.

Iedereen is het er mee eens dat door tal van deze preventiemaatregelen de risico’s op persoonlijke schade sterk verminderd worden.

Maar hebben we ook aandacht voor deze ‘veiligheidsmindsetting’ buiten de arbeidsuren?
Houden we deze veiligheidsattitude ook hoog in het vaandel buiten het werk, bv. bij het afvuren van vuurwerk tijdens de periode van de jaarwisseling of tijdens andere feestelijkheden?
Zijn we ons bewust van de mogelijke gevaren van vuurwerk?

Vuurwerk: wees er voorzichtig mee...

Vuurwerk wordt traditiegetrouw met oud en nieuw afgestoken. Harde knallen, felle gekleurde lichtflitsen, overal is iets te zien en te horen. Voor vele mensen is dit een mooi en fijn moment, anderen zijn er bang voor … en terecht.

Als je de gebruiksaanwijzing niet leest voor je vuurwerk afsteekt, ...
Als je niet voorzichtig bent, ...
Als je de veiligheidsrichtlijnen niet toepast, ...

Elk jaar weer gebeuren er ongelukken waarbij de vingers, de handen, de ogen en het hoofd de meest getroffen lichaamsdelen zijn. Minder bekend is dat vuurwerk ook de oren tijdelijk of soms zelfs blijvend kan beschadigen.
De meeste slachtoffers van vuurwerk zeggen allemaal hetzelfde: “Wij raken vuurwerk nooit meer aan en voor ons hoeft het niet meer.”

Preventieadviseurs, sensibiliseer uw medewerkers over de gevaren van vuurwerk.
Geschiedenis van vuurwerk
Vuurwerk vindt zijn oorsprong in China en bestaat al meer dan 2.000 jaar. Het is vermoedelijk per ongeluk uitgevonden toen iemand per ongeluk salpeter morste tijdens het koken ervan.
De Chinezen gebruikten vuurwerk rond de jaarwisseling om boze geesten met veel lawaai te verdrijven zodat men er geen last meer van had in het nieuwe jaar.

Vuurwerk - Wat kan er mis gaan?
Hoewel het bij een vuurwerk altijd mis kan gaan, kan de kans op letsel als gevolg hiervan aanzienlijk worden verminderd (het gevaar kan zelfs volledig worden geëlimineerd) als je de gebruikershandleidingen en veiligheidsvoorschriften toepast.

De onderstaande figuur geeft een overzicht van de meest kwetsbare lichaamsdelen bij letsels veroorzaakt door vuurwerk.



Waar kan het verkeerd lopen bij het ontsteken van vuurwerk?

Vuurwerk dat kantelt: Dit is een van de ergst mogelijke problemen die zich bij een vuurwerk kan voordoen. Vaak is het vuurwerk niet goed bevestigd en kantelt het terwijl het afschiet. In de meest ernstige gevallen worden de schoten zelfs afgevuurd richting toeschouwers. Door de gebruikershandleiding goed door te nemen, kan de kans dat dit gebeurt worden teruggebracht tot bijna nul.

Schoten die afgaan op grondniveau: Af en toe krijg je een schot dat niet in de lucht komt. Dit kan komen door een fout of door een gebrek aan hefvermogen. Het kan ook worden veroorzaakt als een schot voortijdig ontploft in een van de verpakkingen of omhulsels. Neem altijd de veiligheidsafstand in acht die vereist is voor het vuurwerk, zonder uitzonderingen.

Gedeeltelijk vuurwerk: Samengesteld vuurwerk dat wordt afgevuurd wordt vaak niet volledig afgeschoten. Plotseling stopt het vuurwerk terwijl het maar gedeeltelijk is afgegaan. Dit kan voorvallen doordat een schot is geëxplodeerd terwijl het zich nog in de verpakking bevindt en dit kan de lont doen scheuren. Ga nooit opnieuw naar het vuurwerk om het terug te willen aansteken. Je weet nooit of de lont van binnen nog steeds smeult of er nog ander omhulsel brandt. Je kan dat niet zien van op afstand. Soms gebeurt het dat een gedeeltelijk afgevuurd vuurwerk opnieuw spontaan van start gaat.

Onverwachte ontsteking: Een onverwachte ontsteking kan voorkomen als de vuurwerkvonken van het ene vuurwerk het andere ontsteekt. Als je je vuurwerk goed hebt ingesteld en als ze allemaal goed beveiligd zijn, is dit nooit een probleem.

Niet zeker zijn van het goed aansteken: Als je een lont aansteekt en het smeult maar er gebeurt niets, ga er dan niet naartoe. Het toch opnieuw willen proberen is een van de meest fundamentele oorzaken van ernstige letsels als het vuurwerk toch nog afgaat terwijl je letterlijk en figuurlijk ‘in the line of fire’ staat.
Veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van vuurwerk
  • Koop enkel vuurwerk met een gebruiksaanwijzing in je eigen taal en lees ze vooraf. Let op de aanwezigheid van het CE-teken.
  • Bewaar het vuurwerk thuis op een droge en afgesloten plaats, buiten bereik van kinderen.
  • Kies je afsteekplaats zorgvuldig, liefst een verharde, vlakke en stabiele ondergrond met voldoende afstand tot gebouwen, geparkeerde voertuigen en andere obstakels, bij voorkeur een open plaats.
  • Draag de gepaste PBM’s als je het vuurwerk aansteekt zoals o.a. een veiligheidsbril, veiligheidshandschoenen, een brandvertragende jas, hoofd- en oorbescherming.
  • Let op dat de toeschouwers voldoende afstand bewaren van de afsteekplaats, sta erop dat ze afstand bewaren. Het vuurwerk is trouwens ook veel mooier en beter te zien vanaf een afstand van 20 tot 30 meter.
  • Laat geen dieren toe op het vuurwerk, ze schrikken makkelijk van de knallen, neem voorzorgen.
  • Gebruik geen alcohol voor of tijdens het afsteken. Laat een nuchtere BOB het vuurwerk aansteken of laat de kurken pas na het vuurwerk knallen.
  • Hou steeds een brandblusser of water binnen handbereik.
  • Hou steeds rekening met de windrichting. Stel je zo op dat de wind van je weg waait. Denk hierbij ook aan de toeschouwers.
  • Ontsteek het vuurwerk met een sigaret of een aansteeklont. Gebruik geen open vlam (lucifer of aansteker). Met een open vlam brandt de lont immers sneller, zodat het vuurwerk nog sneller ontploft.
  • Hou je arm gestrekt bij het aansteken van de lont en buig het lichaam niet over het vuurwerk.
  • Werp knalvuurwerk dat aangestoken wordt weg naar een veilige plaats, nooit naar toeschouwers, dieren of naar objecten die hierdoor schade kunnen oplopen. Rol knalrollen uit op een veilige droge plaats en neem afstand na het aansteken.
  • Stabiliseer potten, batterijen, fonteinen en andere producten voor plaatsing op de grond met zware stenen of blokken zodat deze niet kunnen verschuiven of omvallen.
  • Plaats een vuurpijl in een buis die goed vastzit in de grond. De buis moet minstens even lang zijn als de stok van de vuurpijl. Glazen flessen zijn niet geschikt voor het afschieten van vuurpijlen.
  • Ontsteek elk vuurwerk afzonderlijk.
  • Als vuurwerk niet of niet helemaal afgegaan is, mag je het niet opnieuw aansteken. Wacht minstens 30 minuten. Giet er nadien een emmer water over heen.
  • Laat vuurwerk dat niet afgegaan is nooit liggen op de openbare weg.
  • Ruim de restanten op nadat je deze eerst hebt nat gemaakt zodat kinderen er geen contact mee kunnen hebben.
  • De meeste ongelukken met vuurwerk gebeuren elk jaar opnieuw op 1 januari. Denk nooit dat het je niet zal overkomen.
  • Loopt er toch iets mis. Bel dan de hulpdiensten op 112.
  • Spoel brandwonden uitgebreid met water totdat de hulpdiensten ter plaatse zijn en de verdere verzorging overnemen.
Een veilig eindejaar
Als je voor de eerste keer vuurwerk afschiet, wees dan niet bang. Als je alle redelijke veiligheidsmaatregelen neemt, zijn de kansen op problemen zeldzaam. Blessures komen bijna altijd voor bij personen die zich niet bezighouden met vuurwerkveiligheid.

Trek de ‘veiligheidsmindsetting’ van op het werk door naar je thuissituatie en hou het overal veilig. Iedereen die de bovenstaande veiligheidsmaatregelen toepast zal na de eindejaarsfeesten veilig en wel zijn werk kunnen hervatten.

Wij wensen iedereen van harte een spetterend nieuwjaar toe!
Meer op senTRAL
Aan welke reglementering is het op de markt aanbieden, fabriceren, opslaan, verkopen, vervoeren en gebruiken van springstoffen onderworpen?
Wat is vuurwerk?
Wat is de samenstelling van vuurwerk?
Welke chemische elementen zorgen voor de verschillende kleuren in vuurwerk?
Wat is de gevarenklasse van vuurwerk?
Welke gegevens moeten verplicht op de etiketten van vuurwerk staan?
Welke categorieën van springstoffen bestaan er?
Welke soorten vuurwerk zijn in de handel verkrijgbaar?
Wie zijn de toezichthoudende overheden?

U leest het hele artikel op senTRAL: Lees ook op senTRAL:
Dit artikel is mede tot stand gekomen dankzij de expertise van Gerd Aelbers, preventieadviseur bij FN Herstal.

Gepubliceerd op 20-12-2017

  145