Veiligheid

Oudere leraars crashen mentaal

Het aantal ziektedagen bij leerkrachten staat op het hoogste peil sinds 2009. Burn-out, depressie en stress zijn de voornaamste oorzaken. Eén op de drie ziektedagen is een gevolg van psychische problemen. Vooral oudere leerkrachten en directiepersoneel gaan er vaak mentaal onderdoor. Dat blijkt uit het meest recente jaarrapport Ziekteverzuim van het Vlaamse Onderwijspersoneel, dat Het Nieuwsblad kon inkijken.

De leerkrachten waren in 2013 gemiddeld 14,5 dagen ziek, samen goed voor een totaal van 2.443.285 dagen. Dat is een lichte stijging tegenover het jaar voordien en het hoogste aantal sinds 2009. Opvallend is dat het aantal ziektedagen sterk toeneemt naarmate leerkrachten ouder worden.

Eén op de drie ziektedagen is een gevolg van psychische problemen. ‘Ook dat percentage is een lichte stijging tegenover het jaar voordien, maar het ligt wel lager dan een paar jaar geleden’, zegt de Vlaamse minister van Onderwijs, Hilde Crevits (CD&V). 
 

Oudere leerkrachten en directiepersoneel

Bij oudere leerkrachten groeit het belang van die mentale klachten. In de leeftijdscategorie 56 tot 65 jaar nemen ‘psychische aandoeningen’ bijna de helft (46 procent) van alle ziektedagen in. ‘Emotionele belasting en psychosociale aandoeningen hangen samen’, zegt Crevits in een reactie op het rapport. ‘Het is belangrijk dat scholen daar oog voor hebben en preventief werken.’

Ook het directiepersoneel is vatbaar voor burn-outs en depressies: terwijl het gemiddelde percentage afwezigheden om psychosociale redenen schommelt rond de 39 procent voor mannen en 31 procent voor vrouwen, loopt dat voor directies op tot 58 procent voor mannelijke directies en 52 procent voor vrouwelijke directies.
 
Als we binnen het directiepersoneel gaan kijken in de leeftijdsgroep van 56-65 jaar, is maar liefst 60 procent van de ziektedagen het gevolg van mentale klachten.

Mondige ouders

De mentale belasting van leerkrachten is erg hoog’, zegt Luc Swinnen, een arts die zich al twintig jaar specialiseert in stress en burn-out. ‘De ouders worden mondiger, ook de kinderen durven vaker de leraar in vraag te stellen. Je moet als leerkracht voortdurend op je hoede zijn, maken dat je al je beslissingen kunt verantwoorden. Bovendien heb je ook een pak meer papierwerk dan vroeger. En ondertussen zegt de buitenwereld: zo hard moet je toch niet werken, met al die vakantie? Dat vreet aan je.’

Swinnen vindt het begrijpelijk dat vooral oudere leerkrachten er mentaal onderdoor gaan. ‘Al die mentale belasting kun je verdragen tot pakweg je vijftigste, maar vanaf dan valt je schild ertegen stilaan weg.

Psycholoog? Taboe

Socioloog Mark Elchardus van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) pleit ervoor om de loopbaan van de leerkracht aan te passen. ‘Psychologische problemen moeten sneller gedetecteerd worden. In andere sociale beroepen, zoals bij politieagenten of verpleegsters, kun je op gezette tijdstippen naar een psycholoog voor een gesprek. In het onderwijs is dat nog taboe’, zegt hij.

Elchardus stelt ook voor om de aanstelling van de leraar uit te drukken in echte werktijd, zoals in bijna alle beroepen, ‘en niet meer in het aantal lesuren dat ze moeten geven’. Hij vindt ook dat we de ‘levensloop’ van het lerarenberoep moeten aanpassen. ‘Van bij de lerarenopleiding moet je al kunnen denken aan een dubbele loopbaan, met een herscholing en heroriëntatie rond je 40ste of 45ste. We zouden de opleidingen en de sociale zekerheid daarop moeten afstemmen.

Minister van Onderwijs Crevits zegt dat het rapport een belangrijke basis vormt voor de loopbaanbesprekingen in het onderwijs. ‘We moeten aandacht hebben voor de taakbelasting van leerkrachten en hoe we stress, depressie en burn-out kunnen vermijden’, zegt ze. ‘We moeten maken dat de job werkbaar blijft, zeker voor oudere leerkrachten, en samen met de sociale partners op zoek gaan naar formules die langer werken mogelijk maken.’

Het Rapport ziekteverzuim Vlaams onderwijspersoneel wordt gepubliceerd op de officiële website van Vlaanderen. U zoekt op “ziekteverzuim”. Momenteel staat het rapport voor 2013 nog niet online. De cijfers in dit artikel zijn afkomstig uit Het Nieuwsblad.
 


 

Gepubliceerd op 03-02-2015

  30