Veiligheid

Seksueel grensoverschrijdend gedrag op het werk: hoe reageren?

Door de affaire-Weinstein en de hashtag 'MeToo', of de zaak-De Pauw in Vlaanderen, is seksueel grensoverschrijdend gedrag brandend actueel geworden. Ook de bedrijfswereld ontsnapt er niet aan. Toch is het voor werkgevers vaak moeilijk om met dit probleem om te gaan. Hoe kan u als slachtoffer, getuige of werkgever ongewenst gedrag herkennen en erop reageren?

De hiërarchische verhoudingen en economische afhankelijkheid die inherent zijn aan de bedrijfswereld spelen een belangrijke rol in het ontstaan van een machtsrelatie. Deze situatie vormt een bedreiging voor het welzijn van de medewerkers, hun mentale en fysieke gezondheid, de kwaliteit van hun werk en de efficiëntie van de organisatie. Alle actoren in de onderneming moeten zich daar dan ook meer rekenschap van geven.

Wat is seksueel grensoverschrijdend gedrag?

Seksueel grensoverschrijdend gedrag wordt gedefinieerd als elk gedrag met een seksuele connotatie dat als doel of gevolg heeft dat de waardigheid van een persoon wordt aangetast of een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende omgeving wordt gecreëerd. Dit gedrag kan verbaal, niet-verbaal of lichamelijk zijn.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag kan ook tot uiting komen in de omgeving. Denk bijvoorbeeld aan een lokaal waar posters van naakte vrouwen hangen en waar de collega's onderling voortdurend schunnige moppen tappen.

Seksueel getinte uitspraken of grappen, of het raadplegen van pornosites op het werk vallen eveneens onder de definitie van seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Waarom beseffen slachtoffers vaak niet dat ze slachtoffer zijn?

Situaties van seksueel grensoverschrijdend gedrag worden vaak gekenmerkt door een zekere dubbelzinnigheid, waardoor het slachtoffer niet zeker weet of hij/zij wel een slachtoffer is. Seksueel grensoverschrijdend gedrag komt niet alleen tot uiting in aanrakingen, zoals men wel eens denkt. Een persoon kan het slachtoffer van ongewenst gedrag zijn zonder speciaal geviseerd te worden, door zich in een omgeving met een sterke seksuele connotatie te bevinden.

Bovendien kan een slachtoffer van ongewenst gedrag schijnbaar meedoen en zo bijdragen tot deze sfeer. Lachen of seksueel getinte uitspraken kunnen een teken van gêne zijn, van bij de groep willen horen of een verdedigingsmechanisme vormen.

Situaties die mogelijk een gevaar inhouden

Te vermijden gedrag op de werkvloer:
  • de aanwezigheid van seksueel getinte affiches of achtergronden op het computerscherm;
  • veelvuldige opmerkingen of complimentjes op het voorkomen van een medewerk(st)er;
  • ambigue of dubbelzinnige opmerkingen;
  • frequente aangebrande grappen.

Hoe reageren wanneer u met ongepast gedrag geconfronteerd wordt?

Slachtoffers zijn vaak verlamd en zien dan niet wat er aan de hand is. Vandaar het belang van preventieve informatie zodat medewerkers beter gewapend zijn wanneer zich problemen voordoen:
  • beschouw het gevoel van onbehagen dat u ervaart als een niet te negeren signaal;
  • zeg duidelijk dat een uitspraak of bepaald gedrag u stoort, en vraag dat het ophoudt;
  • durf grenzen te stellen: dat ligt voor iedereen anders en niet iedereen heeft dezelfde zin voor humor;
  • spreek erover met uw omgeving en eventueel met de arbeidsgeneesheer, de preventieadviseur of de vertrouwenspersoon van uw onderneming;
  • noteer de feiten en zorg voor chronologische sporen (e-mail, sms);
  • sluit u niet op in uzelf.

Bent u getuige van ongepast gedrag?

Iemand die getuige is van ongewenst gedrag kan zich in een moeilijke positie bevinden. Vaak voelt ook een getuige zich bedreigd en is hij/zij bang zijn/haar werk te verliezen. Als u getuige bent van ongewenst gedrag, zorg er dan voor dat u:
  • de ongepaste daden waarover een collega u in vertrouwen neemt, niet in twijfel trekt of minimaliseert;
  • aan de dader laat weten wanneer zijn gedrag ongepast is;
  • notities neemt en u hulp aanbiedt om de situatie te melden aan de werkgever;
  • beschikbaar blijft om een getuigenis op te stellen;
  • niet voor rechter speelt. Alleen het slachtoffer kan beslissen om de feiten aan te klagen.

Lunch & Learn webinar: op 19 februari geeft Evelyne De Mol (Attentia) een webinar over hoe een preventieadviseur kan omgaan met klachten over grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer. Zij zal onder meer uitleggen wat de wettelijke verplichtingen en de informatieplicht inhouden, en welke psychosociale interventiemogelijkheden en doorverwijskanalen er beschikbaar zijn.

Gepubliceerd op 04-01-2018

  100