Update Belgische normenreeks voor spraakalarmsystemen

Binnen de Belgische normalisatiecommissie NBN/CEN TC 72 ‘Branddetectie’ werkt een werkgroep aan een reeks installatienormen voor spraakalarmsystemen. Het eerste deel, NBN S 21-111-1, dat de selectiecriteria behandelt, werd in 2017 gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Onlangs werden ook de delen NBN S 21-111-2 en NBN S 21-111-3 in het BS gepubliceerd.
 
De noodzaak om een spraakalarmsysteem te installeren, vloeit voort uit een risico- en behoefteanalyse. In dat opzicht was er nood aan een leidraad voor de veiligheidsverantwoordelijken en alle andere partijen die hiermee belast zijn. Binnen de Belgische normalisatiecommissie NBN/CEN TC 72 ‘Branddetectie’ werkt een werkgroep aan een reeks nieuwe installatienormen voor spraakalarmsystemen.

Op dit moment zijn alle drie delen van de norm NBN S 21-111  gepubliceerd in het BS:
  • NBN S 21-111-1:2017 Branddetectie- en brandmeldsystemen - Spraakalarmsystemen - Deel 1: Selectiecriteria (BS 11/09/2017)
  • NBN S 21-111-2:2020 Branddetectie- en brandmeldsystemen - Spraakalarmsystemen - Deel 2: Regels voor de studie, het ontwerp en de plaatsing (BS 06/08/2020)
  • NBN S 21-111-3:2019 Branddetectie- en brandmeldsystemen - Spraakalarmsystemen - Deel 3: Beheer, kwalificaties en competenties (BS 06/08/2020)
NBN S 21-111-1: Selectiecriteria

Dit eerste deel van de norm omvat, ten behoeve van het opstellen van de risicoanalyse, een reeks basisvragen waarop een antwoord dient geformuleerd te worden. In functie van de reflecties en antwoorden op de voorgelegde vragen kan dan via het in dit deel van de norm voorziene organigram bepaald worden of een spraakalarmsysteem (en ook welk type) in het bouwwerk ingezet wordt. Hierbij gaat het in de eerste plaats over:

  • de te verwachten evacuatietijd van het gebouw, de hoeveelheid aanwezigen…
  • het ‘type van aanwezigen’: al dan niet zelfredzaam, wakend of niet, al dan niet vertrouwd met de omgeving, personen met beperkte mobiliteit of met bijkomende uitdagingen als slechthorenden…
  • relevante gegevens inzake het bouwwerk zelf: configuratie, evacuatiewegen, eventuele andere actieve beschermingsmaatregelen…
  • informatie aangaande de zone-indeling
  • vragen inzake de gewenste functie(s) van het systeem
  • vragen inzake de uitbating: het risicoprofiel van de site, eventuele speciale risico’s als SEVESO
  • de vereiste autonomie van de secundaire voeding
Verder wordt in dit deel van de norm ook gevraagd na te denken over de gewenste dekking in de verschillende delen van het bouwwerk (totale dekking, gedeeltelijke dekking, dekking van evacuatieroutes en lokale dekking). Het is mogelijk om in verschillende delen van het gebouw andere types van dekking toe te passen, dit in functie van de optredende risico’s.

Na een aantal jaren ‘gebruik in the field’, komt de vraag uit de markt en van de gebruikers om in dit deel nog dieper in te gaan op deze verschillende basisvragen voor de risico- en behoefteanalyse en dit nog concreter te maken. Er wordt dan ook inmiddels gewerkt aan een aanvulling / update van dit deel. Verwacht wordt dat dit tegen eind 2020 – midden 2021 klaar zal zijn.

NBN S 21-111-2: Regels voor de studie, het ontwerp en de plaatsing (technische eisen)

In het tweede deel van de norm, wat meteen ook het meest lijvige deel van het drieluik is, wordt uitgebreid toegelicht aan welke eisen het veiligheidsaudiosysteem moet voldoen.

In de basis staat voorop dat een spraakalarmsysteem aan drie elementaire eisen moet voldoen:

  • het systeem moet steeds operationeel zijn
  • de berichten moeten overal duidelijk verstaanbaar zijn
  • het systeem moet zelfbewakend zijn

Als vierde eis kan men nog toevoegen dat het geluidsysteem gebruiksvriendelijk moet zijn, of meer specifiek: dat alle gebruikers (en dus ook de eventuele externe security-diensten die de ingang bewaken) geschoold moeten zijn in het gebruik van het systeem, zodat er in geval van nood op dit punt ook geen tijdsverlies optreedt.

De volgende onderdelen komen uitgebreid en gedetailleerd aan bod:

  • de verschillende elementen die men minimaal moet hebben om van een spraakalarmsysteem te kunnen spreken
  • de zogenaamde ‘centrale apparatuur’ (VACIE)
  • de technische en producteisen waaraan de verschillende elementen dienen te voldoen (de productnormen NBN EN 54-4, NBN EN 54-16 en NBN EN 54-24)
  • de nadere bepalingen aangaande de voedingsspanning (zowel de primaire als secundaire voedingsspanning
  • de bepalingen over de luidsprekers: hoe deze te plaatsen, welke eisen er gesteld worden inzake geluidsdrukken en dergelijke
  • de opbouw en het vereiste geluidsniveau van de noodberichten
  • de bekabeling en de eisen inzake functiebehoud (en hoe dit te realiseren) volgens de verschillende mogelijke technieken (A/B-bekabeling, lustechnologie…). Dit wordt visueel ondersteund met duidelijke schema’s en voorbeelden (binnen en buiten het door de luidsprekers bediende compartiment)
  • controles en onderhoud

De drie basiseisen zitten verweven doorheen de verschillende chronologische stappen van het proces dat leidt tot de realisatie van een spraakalarmsysteem, gaande van de studie over het ontwerp tot de realisatie van een spraakalarmsysteem.

NBN S 21-111-3: Beheer, kwalificaties en competenties

Dit laatste deel beschrijft welke partijen de verschillende stappen in de realisatie van een spraakalarmsysteem mogen en kunnen uitvoeren, welke kwalificaties en competenties zij hiervoor moeten kunnen voorleggen en wie welke verantwoordelijkheden draagt.

Eens een spraakalarmsysteem geplaatst werd volgens de regels van de kunst en het objectief duidelijk werd tijdens de inbedrijfstelling (en na de initiële controle) dat het systeem aan de gestelde technische eisen uit deel 2 voldoet, is het uiteraard ook van belang dat het systeem gedurende de ganse exploitatietijd van het bouwwerk hetzelfde opgelegde niveau van veiligheid bewaart. De taken en verantwoordelijkheden van de beheerder mogen dus niet vergeten worden.

Dit derde deel omvat ook de ‘documentatiematrix’ die aangeeft welke partij voor welke noodzakelijke documenten en in welke stap van het proces verantwoordelijk is.


Auteur: Walter Geerts

Gepubliceerd op 12-11-2020

  141