Veiligheid

Veiligheidscultuur #3 - Waaraan moet een sterke veiligheidscultuur voldoen?



In dit derde artikel over de veiligheidscultuur – enquête, geeft Gerd-Jan Frijters een toelichting bij onderstaande bevinding: 
17% van de respondenten geeft aan zich niet goed te voelen in de werkomgeving. Meer specifiek, arbeiders, bedienden & ambtenaren voelen zich veel minder goed op het werk dan directie, HSE professionals en zelfstandigen.

 
In het onderzoek is een correlatie te zien tussen deze uitkomst en de betrokkenheid bij het uitstippelen van het veiligheidsbeleid. Gerd-Jan Frijters (oprichter en eigenaar van D&F Group b.v. en auteur van het boek Brainsafe) verduidelijkt daarom de eigenschappen van een generatieve veiligheidscultuur (gebaseerd op het Hearts & Minds model van SHELL). Hiermee kan je nakijken in welke mate jouw organisatie al dan niet goed scoort en beantwoordt aan de vernoemde eigenschappen.
 

Benader de werknemers op een positieve manier

Een sterke veiligheidscultuur is een organisatiecultuur waar op een positieve wijze aandacht wordt besteed aan werknemers. Dat betekent mensen betrekken bij (veiligheids- of welzijns) activiteiten en hen de ruimte geven zich te ontwikkelen op veiligheidsgebied. Dit creëert motivatie voor veiligheid, zeker als het topmanagement een inspirerende visie op veiligheidsgebied communiceert en die ook in de praktijk uitdraagt. Zo’n cultuur noemen we een veiligheidscultuur op generatief niveau. 

Motiveer veiligheidsgedrag

De generatieve organisatie schenkt continu aandacht aan motivatie achter veiligheidsgedrag. Er is een open communicatiestructuur, waarin onderling vertrouwen, respect en oprechte zorg voor elkaar de belangrijkste kenmerken zijn. Medewerkers zijn trots op de veiligheidsresultaten en zijn gemotiveerd om te leren en te blijven verbeteren. Dit bereik je o.a. door te overleggen met medewerkers, hun inbreng te appreciëren en duidelijk maken waarom het bedrijf in veiligheid investeert. 
Programma’s en systemen rondom veiligheid, gezondheid, welzijn en geluk, milieu, maatschappelijk verantwoord ondernemen, kwaliteit, efficiëntie en innovatie zijn geïntegreerd. 
Alle betrokkenen in en rondom de organisatie zijn intrinsiek gemotiveerd om veiligheidsresultaten te verbeteren, zonder dat hier een financiële beloning tegenover staat. Er is een diepgeworteld besef in alle lagen van de organisatie dat veiligheid een positief effect heeft op zaken als gezondheid, welzijn, kwaliteit, communicatie, sfeer en daarmee op de continuïteit van de organisatie. Veiligheid wordt dan ook als kernproces gezien en als zodanig geleid. Alle medewerkers voelen zich verantwoordelijk voor elkaar vanuit een oprechte zorg. 

Veiligheid dagelijks op de agenda

Er zijn dagelijks contactmomenten met medewerkers over veiligheid. Uitvoerende medewerkers worden actief betrokken bij veiligheidsactiviteiten. Het veiligheidsbewustzijn is bijzonder hoog en de attitude tegenover veiligheidsactiviteiten positief. Veiligheidsregels worden niet of nauwelijks top-down opgelegd. In plaats daarvan worden medewerkers gestimuleerd om zelf veilig en onveilig gedrag te benoemen en hiernaar te handelen. Dagelijkse uitvoerende handelingen worden in opperste concentratie, met alle aandacht voor de taak, uitgevoerd. Deze aanpak wordt door eenieder omarmd. 

Leer uit fouten en meld ze 

Fouten maken mag in deze organisatie, omdat daarvan geleerd kan worden. Hiermee kan een organisatie een open cultuur creëren waar werknemers ook over hun fouten kunnen communiceren, ook wanneer er géén gevolgen zijn. Alleen zo kan je er uit leren en ernstige gevolgen voorkomen. 
Er is een continue stroom van meldingen van gevaarlijke situaties en handelingen. Om werknemers te stimuleren in dit proces, moet de werkgever verzekeren dat namen en plaatsen losgekoppeld worden van de meldingen. Deze meldingen worden namelijk geanalyseerd met de nadruk op het waarom in plaats van op het wie, wanneer of wat. De melder ontvangt waardering voor de melding en krijgt periodiek informatie over de status van de uitgezette acties. Het management is persoonlijk betrokken bij de analyses. Iedere melding wordt in het werkoverleg van de volgende dag behandeld. Veiligheid is in elke vorm van werkoverleg het eerste punt op de agenda. De communicatie in het werkoverleg is tweerichtingsverkeer.

Voorzie training en workshops

Er zijn geregeld veiligheidstrainingen, of liever gezegd interactieve workshops, specifiek gericht op de eigen werksituatie. Hierin wordt eigen inbreng van medewerkers gestimuleerd en gewaardeerd. Trainingen zijn gericht op de technische, organisatorische en gedragsmatige kant van veiligheid. Nieuwe medewerkers worden gekoppeld aan een mentor en langdurig ondergedompeld in de generatieve veiligheidscultuur.

Bewust leiderschap

Het management en de direct leidinggevenden zijn zich zeer bewust van hun voorbeeldrol, zeker als het gaat om veiligheid. Zij zijn dagelijks op de werkvloer te vinden, uiteraard voorzien van de noodzakelijke persoonlijke beschermingsmiddelen, in dialoog met medewerkers over veiligheid. De focus ligt hierbij op het geven van positieve feedback aan de medewerker. De leiderschapsstijl is coachend en staat ten dienste van het uitvoerende werk. 
Vooral de rol van de eerstelijns leidinggevenden (supervisors) is cruciaal in deze veiligheidscultuur Omdat de directe leidinggevende grote invloed heeft op het gedrag van medewerkers. Daarom is het belangrijk om als werkgever eerst de direct leidinggevenden te sensibiliseren rond veiligheid, alvorens je tot de werknemers zelf te richten. Zo niet, loop je als werkgever het risico dat de boodschap verloren gaat. Hij of zij is zich bewust van het effect van zijn of haar communicatie op de medewerkers en kent de psychologische achtergronden achter gedrag. Gewenst gedrag wordt dagelijks bekrachtigd (met positieve aandacht en complimenten). Ook medewerkers complimenteren elkaar onderling bij veilig of proactief handelen. Evenzo spreken ze elkaar op een positieve manier aan bij een onveilige handeling.

Voer enkel veilig werk uit

Het werk wordt stilgelegd in geval van twijfels rondom de veiligheidssituatie. Iedere medewerker kan en mag deze beslissing nemen en wordt hierin gesteund door de leidinggevenden en management. Uitvoerende taken rondom veiligheid zijn in deze organisatie verdeeld over de medewerkers van de werkvloer. In alle functieomschrijvingen, van directeur tot schoonmaker, zijn verantwoordelijkheden en taken rondom veiligheid concreet en specifiek gedefinieerd. De veiligheidscoördinator heeft hierbij slechts een adviserende en stimulerende taak. 

De stem van de werknemer telt

Procedures en veiligheidshandboeken zijn minimaal, opgesteld in samenwerking met, en bekend bij alle medewerkers. De informatie in de handboeken ervaart iedereen als relevant, nuttig en herkenbaar. Er is een formeel auditprogramma, gericht op technische veiligheid, veiligheidsmanagement en gedrag. Het management herziet het programma jaarlijks, waardoor het continu verbetert.
 
De medewerkers op de werkvloer worden optimaal betrokken bij het uitvoeren van risicoanalyses, incidentenanalyses, meldingen, inspecties et cetera. Er loopt een voortdurend programma voor veiligheidsinspecties en gedragsobservaties. Alle medewerkers van de organisatie, inclusief management en leidinggevenden, doen hieraan mee. Veiligheidscommunicatie vloeit onbelemmerd door alle lagen van de organisatie. Al de activiteiten rondom veiligheid zijn erop gericht om de organisatie iedere dag een stukje te verbeteren.
 
Voor meer informatie over veiligheidscultuur kunt u Frijters' boeken Brainsafe® en De Tafel van Ne9en raadplegen. 

Reeds verschenen in deze reeks

In het eerste artikel werd de vraag gesteld of betrokken werknemers zich beter voelen op het werk. Mark Hoppenbrouwer licht het belang van betrokkenheid toe aan de hand van praktijkvoorbeelden. Bekijk artikel #1 op senTRAL
In een tweede artikel gaat Mark Hoppenbrouwers dieper is op het verband tussen tijdsdruk en veiligheid. Bekijk artikel #2 op senTRAL
 
Meer info op senTRAL:
Veiligheidscultuur (Thematische fiche) 
 

Gepubliceerd op 19-10-2015

  566