Veiligheidsvoorschriften bij het opladen van Li-ionbatterijen in garages en bedrijfsruimten

We gebruiken steeds meer elektrische apparaten met een lithium-ionbatterij. Bij het opladen van deze apparaten, onder andere in bedrijfsruimten, kunnen diverse risico’s ontstaan. Brand door batterijen is daar een van. Lithium-ionbatterijen vereisen andere blusmiddelen dan gewoon water. Daarom is het noodzakelijk om (brand)preventie- en veiligheidsvoorschriften in acht te nemen, bijvoorbeeld in garages en fietsenstallingen waar elektrische voertuigen worden opgeladen.
 
 
Accu’s of batterijen in alle vormen, maten en gewichten

Batterijen met een kleine spanning, zoals de veelgebruikte AA- en AAA-alkalinebatterijen, kunnen onder de ‘juiste’ omstandigheden brand veroorzaken. Dat kan gebeuren als een metaaldeeltje het onbedekte uiteinde van een 9V-batterij raakt, of als een paperclip of een ander metalen voorwerp zoals staalwol, in contact komt met meer dan één AA-batterij.

Maar we gebruiken steeds vaker krachtige en compacte accu’s of batterijen in allerlei werktuigen. Ook de elektrische fiets met allerlei technische snufjes, een hybride auto of een volledige elektrische wagen zitten vol met lithiumbatterijen. Deze op lithium gebaseerde energieopslagapparaten hebben intrinsiek veel potentiële risico’s.

Brand door batterijen

Brand kan zijn oorzaak vinden in een thermische of elektrische overbelasting, alsook door een mechanische beschadiging. De temperatuur in de batterij loopt op, en daardoor ontstaan er schadelijke en brandgevaarlijke gassen.

Er zijn drie hoofdoorzaken bij brand van batterijen:

  • lithium-ionbatterijen oxideren van binnenuit, of je ze nu gebruikt of niet; deze beschadiging of zelfs slechte fabricatie van de batterij kan leiden tot een falen; dit fenomeen noemen we “thermal runaway”
  • door verhoogde temperatuur neemt deze oxidatie toe
  • een mechanische fout
 
Test op fietsbatterijen naar een geschikt blusmiddel voor batterijbranden

Op de Limburgse brandweerschool hebben we begin dit jaar, samen met een batterijdeskundige van Bebat, proeven gedaan met lithium-ionbatterijen van een elektrische fiets. In de hoedanigheid van brandweerkapitein was ik daarbij betrokken, om mijn adviezen te verstrekken. Ik schrok enorm van wat ik daar zag gebeuren. Eenmaal de reactie op gang gebracht door verhitting van deze batterijen met een elektrische verwarmingsplaat, is het stoppen van de explosieve brand van de batterijcellen absoluut geen eenvoudige klus, en bovendien heel gevaarlijk om te doen. Je gaat vanzelf achteruit. In de nieuwe elektrische fietsen kunnen wel 18 verschillende opslagbatterijen zitten, en zelfs meer.

In contact met water, toch het meest gebruikte blusmiddel, reageren deze batterijen zeer heftig en branden ze zelfs nog heviger. Water werkt dus volledig averechts. Alleen aerosolachtige blusmiddelen of afdekking met zand of met silicaatkorrels kunnen deze reactie onderbreken en een blussend effect hebben.

Preventie

Op dit moment zijn er vanuit het oogpunt van brandveiligheid in de wetgeving nog geen specifieke maatregelen opgenomen met betrekking tot het opladen van elektrische fietsen en elektrische auto’s.

Als preventieadviseur moeten we meer preventieve aandacht besteden aan bedrijfsruimten waar elektrische fietsen en elektrische wagens tijdens de werkuren opgeladen (mogen) worden. Het opladen van deze toestellen gebeurt ook soms zonder dat de werkgever er weet van heeft, en niet met de meegeleverde oplaadkabels.

 
Enkele tips
  • Voer een extra brandrisicoanalyse  uit op alle locaties waar batterijen, batterijladers, elektrische fietsen en elektrische auto’s staan.
  • Laad auto’s op een veilige afstand van gebouwen op. Een veilige afstand is 8 meter.
  • Laad de elektrische wagen niet op in bedrijfshallen of in een gesloten ruimte. Indien dat toch het geval is, kan het wel in een compartiment met onder- en bovenverluchting, waar ook bijkomende branddetectie aanwezig is en een automatisch aerosol-blussysteem.
  • Stal ook  elektrische fietsen buiten de bedrijfshallen en zorg voor unieke en merkgebonden oplaadkabels. Gebruik tijdens het laden van je fiets of auto enkel en alleen de bijgeleverde kabel. Die is namelijk bedoeld voor het merk van je fiets of auto en de bijhorende batterij. Mocht deze oplader of kabel stuk zijn, bestel dan ook opnieuw een origineel exemplaar.
  • Een elektrische fiets wordt het best bij kamertemperatuur bewaard.
  • Sla alle andere bedrijfsgebonden batterijen op in een brandveiligheidskast of breng ze onder in een apart en veilig compartiment.
  • Voorzie in gepaste blusmiddelen om in geval van een beginnende brand onmiddellijk tussenbeide te kunnen komen.
  • Zorg voor voldoende personen die opgeleid zijn in het gebruik van kleine blusmiddelen, die accuraat het meest geschikte blusmiddel correct kunnen aanwenden. Deze opleidingen kunnen en mogen in company plaatsvinden, met respect voor alle milieu-en veiligheidsvoorschriften.
  • Tracht ervoor te zorgen dat een batterij nooit volledig leeg is. Bij volledige ontlading wordt de lithium-ionbatterij onherroepelijk beschadigd.

Auteur: Kapt. Stefaan Onraedt

Gepubliceerd op 12-10-2020

  49