Veiligheid

Vergelijkende studie over de blootstelling van vrouwen en mannen aan psychosociale risico’s (Frankrijk)

Op basis van statistische gegevens toonde het Anact (Frans Agentschap voor de verbetering van de arbeidsvoorwaarden) aan dat vrouwen en mannen niet met dezelfde beroepsrisico’s in aanraking komen. Maar hoe is de situatie precies voor de blootstelling aan psychosociale risico’s? Om dit te weten te komen, droeg Anact twee onderzoekers op om de gegevens van de Sumerpeiling op basis van ‘gender’ te analyseren.

In een rapport van april 2014 onderzoeken de auteurs met welke statistische benadering de verbanden tussen geestelijke gezondheid, blootstelling aan psychosociale risico’s en gender kunnen worden vastgesteld en verduidelijkt. Hieronder volgt een kort verslag over de belangrijkste leringen van het rapport dat als hypothese hanteerde dat psychosociale risico’s gendergebonden zijn.

Het verband tussen werk en gezondheid werd lange tijd alleen in het mannelijke neutrum onderzocht. De twee onderzoekers stellen de belangrijkste resultaten voor van de secundaire exploitatie van de Sumer 2010-peiling, hoofdzakelijk op basis van een analyse op basis van het geslacht. Ze gaan uit van het principe dat vrouwen en mannen niet met dezelfde uitdagingen op het gebied van gezondheid en geestelijke gezondheid op het werk te kampen krijgen, rekening houdend met hun verschillende en volgens hiërarchie ingedeelde positie en activiteiten op en buiten de werkvloer.
Vrouwen komen in aanraking met combinatie van psychosociale risico’s
Op basis van de Sumerpeilingen uit 2003 en 2010 benadrukken de auteurs dat de kans dat vrouwen in aanraking komen met spanning op het werk hoger is dan voor mannen. Er wordt van uitgegaan dat een werknemer wordt blootgesteld aan een situatie van ‘job strain’ of ‘spanning op het werk’ als hij in zijn werk zowel weinig beslissingsvrijheid en een sterke psychologische belasting kent. Dit verschil in de kansen van vrouwen en mannen vertoont tussen de Sumer 2003- en de Sumer 2010-peiling een dalende trend. De andere indicatoren voor blootstelling aan psychosociale risico’s die de onderzoekers onder de loep namen volgen die trend.

De grotere blootstelling van vrouwen aan psychosociale risico’s in vergelijking met mannen komt in alle beroepscategorieën tot uiting, hoewel ze iets minder duidelijk is bij bedienden en kaderleden. Arbeiders en bedienden krijgen het meest te maken met spanning op het werk, en niet kaderleden zoals men zou kunnen denken.
In beroepsgroepen waar overwegend vrouwen werken, komt vaak meer blootstelling aan psychosociale risico’s en een slechtere geestelijke gezondheid voor
Het rapport toont aan dat beroepsgroepen waar overwegend vrouwen werken, gekenmerkt worden door zowel meer blootstelling aan psychosociale risico’s als een kwetsbare geestelijke gezondheid. In de zeven beroepsgroepen waar de toestand van de geestelijke gezondheid het slechtst is, zijn vooral vrouwen aan de slag. Vier ervan betreffen arbeidsters- of bediendeberoepen: postbedienden, industriearbeidsters, poetsvrouwen en bankbediendes. De twee andere zijn administratieve beroepen in het openbaar ambt en het beroep van kaderlid bij een bank.
In beroepen ‘met een goede geestelijke gezondheid’ werken overwegend mannen
Aan het andere uiterste van het spectrum van de beroepen die volgens de toestand van de geestelijke gezondheid werden opgesplitst, bevinden zich tien beroepen waar de beste geestelijke gezondheid heerst en waar overwegend mannen zijn tewerkgesteld, met uitzondering van de verpleging.  Het gaat onder meer om kaderleden uit de overheidssector, ingenieurs en kaderleden uit de industrie. Kenmerkend voor hen is dat ze weinig in aanraking komen met psychosociale risico’s en hoog scoren op werktevredenheid. De auteurs zijn verbaasd dat ook arbeiders uit de bouwsector of openbare werken en bestuurders van personenvervoer tot die groep behoren.

Psychosociale risico’s zijn dus gendergebonden. Toch kan geen systematisch verband worden vastgesteld tussen gender en geestelijke gezondheid op het werk. Verpleegsters die toch geconfronteerd worden met psychosociale risico’s, verklaren niet dat hun geestelijke gezondheid eronder lijdt. Verpleegsters blijken het minst bezorgd te zijn over hun werkzekerheid en over het algemeen het meest tevreden over hun werk. Het is ook een beroep waar de gemiddelde leeftijd lager ligt.

De auteurs vragen om voorzichtig te zijn bij het interpreteren van de resultaten van de peilingen. Ze verduidelijken dat hoewel vrouwen meer worden blootgesteld aan psychosociale risico’s, bepaalde dimensies van hun arbeidsvoorwaarden en/of levensomstandigheden niet in kaart werden gebracht door de vragenlijst van de Sumerpeiling en een rol zouden kunnen spelen in hun fragielere geestelijke gezondheid.
Het volledige verslag kan worden geraadpleegd op dit adres.

Meer informatie op senTRAL:

Gepubliceerd op 01-12-2014

  54