Veiligheid

Vervuilde lucht in ondergrondse trein – en metrostations mogelijk schadelijk voor gezondheid

Het Franse ‘Agence nationale de sécurité sanitaire
de l’alimentation, de l’environnement et du travail’ (Anses) uit haar bezorgdheid over de luchtkwaliteit in ondergrondse trein- en metrostations. De hoeveelheid schadelijke stoffen in de lucht in die tunnels zou een risico kunnen inhouden voor de gezondheid van de werknemers die er aan de slag zijn. 

Fijne stofdeeltjes

Onze atmosfeer bevat niet alleen gassen, maar ook zwevende stoffen in vloeibare of vaste toestand (aerosols). Die organische en anorganische chemische stoffen groepeert men meestal onder de algemene noemer “zwevende deeltjes” of “Particulate Matter” (PM).
In het kader van een studie van de luchtkwaliteit categoriseerden onderzoekers die deeltjes op basis van hun “aerodynamische diameter”. Dat is de gemiddelde diameter van een bolvormig deeltje met soortgelijke aerodynamische eigenschappen. De benaming “PM10” verwijst naar deeltjes met een diameter kleiner dan 10 micrometer (1 µm = 10-6 m, hetzij een duizendste van een millimeter). De diameter van de fijne stofdeeltjes PM2.5 en PM1 is respectievelijk lager dan 2,5 en 1µm.

Luchtkwaliteit ondergronds

In Frankrijk worden sinds begin de jaren 2000 metingen van de luchtkwaliteit uitgevoerd in ondergrondse trein- en metrostations van Parijs, Lille, Lyon, Marseille, Rennes en Toulouse. Uit die metingen blijkt dat de PM10-concentraties er aanzienlijk hoger liggen dan in de buitenlucht.
De belangrijkste geïdentificeerde bestanddelen zijn metalen (waaronder ijzer), elementaire koolstof en organische koolstof. De analisten brachten ook andere vervuilende chemische stoffen in kaart: aromatische koolwaterstoffen (tolueen, fenantreen, fluoranteen, antraceen en pyreen) en in mindere mate benzeen, stikstofdioxide en benzo(a)pyreen. Soms zijn die vervuilende stoffen in ondergrondse stations in hogere concentraties aanwezig dan in de buitenlucht.

Oorzaak luchtvervuiling

Hoe komen deze hoge concentraties vervuilende stoffen in de lucht terecht? De vervuiling ontstaat voornamelijk door slijtage van de materialen (wrijving tussen wiel en rem van de wagons, de wrijving tussen het wiel en het spoor en het contact tussen het rollend materiaal en het stroomvoorzieningssysteem). De deeltjes zijn rijk aan metalen (voornamelijk ijzer) en koolstof. De luchtdeeltjes die aanwezig zijn in die ondergrondse zones, hebben tevens andere fysisch-chemische eigenschappen dan de deeltjes in de buitenlucht.

Toxiciteit

Over de toxiciteit van de zwevende deeltjes in ondergrondse trein- en metrostations is veel minder geweten dan over de toxische eigenschappen van de deeltjes in de stedelijke atmosfeer. Welke risico’s houden ze in voor de gezondheid van werknemers die aan die deeltjes zijn blootgesteld? Onderzoek wees al uit dat de fijnste deeltjes (PM2.5) die het ademhalingsstelsel binnendringen, zich op de longblaasjes kunnen afzetten.
 
Het Anses besluit dat chronische blootstelling aan stofdeeltjes in ondergrondse trein- en metrostations waarschijnlijk aanleiding geeft tot een ontsteking van de luchtwegen. Maar om een uitspraak te kunnen doen op epidemiologisch vlak, bestaan er tot nu toe te weinig gegevens. Toekomstig onderzoek bij werknemers in ondergrondse trein -en metrostations is nodig om de risico’s op lange termijn te kunnen bepalen. 
 
Anses waarschuwt dat dit probleem van toepassing is op alle werknemers die betrokken zijn bij de exploitatie en organisatie van transport en diensten, evenals op de handelszaken, de politie en de veiligheids- en preventiediensten. Maar de gezondheidsrisico’s zijn opmerkelijk hoger voor werknemers die instaan voor het onderhoud van de infrastructuren, gelet op de uitstoot van de dieseltreinen en de aard van de onderhoudswerkzaamheden zelf.
 
 

Gepubliceerd op 22-10-2015

  33