Vragen en antwoorden bij de heropstart na de corona-lockdown

 Hier houden we alle vragen bij die we bij senTRAL via diverse kanalen ontvangen over de coronacrisis en de maatregelen tegen het COVID-19 virus. We trachten voor elke relevante vraag een antwoord te vinden bij arbeidsarts Edelhart Kempeneers, medisch directeur bij Attentia en auteur van senTRAL, alsook bij andere auteurs en onze collega's van de redactie van SocialEye. In deze pagina hebben we alle vragen verzameld over veilig heropstarten in de nieuwe realiteit na de lockdown. Hier vindt u de eerdere vragen en antwoorden die we tijdens de eerste fase in maart en april hebben behandeld, dus voor de meeste bedrijven weer aan de slag konden gaan.
 

Volgende thema’s worden hier behandeld:

  • Ziek op het werk met COVID-19-symptomen
  • Verspreiding via de toiletten
  • Microgolfovens
  • Ventilatie
  • Mondmaskers desinfecteren
  • Douches
  • Veilig omgaan met oppervlakken
  • Handgels
  • Meerdere personen in een voertuig
  • Collectieve lokalen
  • Winkels en magazijnen
  • EHBO
  • Externe opdrachten
 

Voor meer algemene antwoorden en richtlijnen verwijzen we naar de derde podcast met Edelhart Kempeneers (en hier vindt u daarvan de tekst).

 

- Wat moet een werkgever doen als een werknemer op het werk onwel wordt met mogelijke besmettingssymptomen? Wat als hij of zij niet op eigen kracht naar huis kan gaan?

EK: “Een dergelijke situatie acht ik eerder uitzonderlijk. Ik acht het weinig waarschijnlijk dat een werknemer gezond op het werk arriveert en enkele uren later niet meer op eigen kracht naar huis kan gaan. Als dit toch gebeurt, dan adviseer ik om de betrokken werknemer naar huis te laten brengen door een taxi of een andere werknemer. Je mag immers met twee personen samen in de wagen zitten. Het gebruik van mondmaskers is hierbij echter wel aan te bevelen. Als de persoon zwaar ziek zou zijn, is het uiteraard beter om een ambulance te laten komen. Vergeet ook niet om nadien de werkplek van de zieke werknemer grondig te ontsmetten.”

- Is er een verband tussen toiletgebruik en mogelijke virusbesmetting?

EK: “Het virus zit ook in de stoelgang, wat ook blijkt uit analyses van rioolwater. Dit zou ervoor kunnen zorgen dat bij het doorspoelen van een toilet het virus via aerosol beperkt verspreid wordt. Toch moet dit gerelativeerd worden: de belangrijkste transmissie gebeurt immers via hoesten, niezen en praten. Om de kans om besmetting alsnog zo klein mogelijk te maken bij toiletgebruik, adviseert Sciensano om de toiletbril te sluiten bij het doorspoelen van het toilet.”

- Welke corona-preventiemaatregelen neem je best met microgolfovens?

EK: "Ja, microgolfovens zijn inderdaad ook een mogelijke besmettingsbron, met name als een veelgebruikt oppervlak. Aanbeveling hier is om bijvoorbeeld wegwerp-ontsmettingsdoekjes te voorzien waarmee men voor het gebruik de drukknoppen en de deurhendel kan ontsmetten, ofwel instructies met de mogelijkheid om voor en na de handen te wassen met zeep en water of met alcoholgel."

- Kan je een microgolfoven gebruiken voor het desinfecteren van maskers?

EK: "De voorkeursmethode voor desinfectie van mondmaskers is gebruik van waterstofperoxide of UV-licht. Maar ook verhitten met een microgolfoven kan worden gebruikt als desinfectiemethode. Er moet dan wel op worden gelet dat het masker geen metalen onderdelen bevat (zoals een metalen neusclip). Het masker moet worden geplaatst in een stoomzakje of stoomschaal samen met 60 ml kraantjeswater, en gedurende 90 seconden op 1100 Watt bestraald worden. Hierna moet je het laten uitdrogen. Uit testen blijkt dat een correcte fit bewaard blijft, ook na 20 cycli. Onder geen enkele voorwaarde mag het masker droog bestraald worden: dit degradeert de filter en houdt bovendien een ernstig brandrisico in."

(Referenties:
  • Bergman, M., et al., Impact of Three Cycles of Decontamination Treatments on Filtering Facepiece Respirator Fit. Journal of the International Society for Respiratory Protection, 2011. 28(1): p. 48-59
  • Fisher, E.M., et al., Evaluation of microwave steam bags for the decontamination of filtering facepiece respirators. PLoS One, 2011. 6(4)
  • Fisher, R., et al., Assessment of N95 respirator decontamination and re-use for SARS-CoV-2. MedRxiv preprint, April 24 2020
  • Heimbuch, B.K., et al., A pandemic influenza preparedness study: use of energetic methods to decontaminate filtering facepiece respirators contaminated with H1N1 aerosols and droplets. American Journal of Infection Control, 2011. 39(1): p. e1-e9
  • Viscusi, D.J., et al., Impact of three biological decontamination methods on filtering facepiece respirator fit, odor, comfort, and donning ease. Journal of Occupational and Environmental Hygiene, 2011. 8(7): p. 426-36
  • Zulauf, K.E., et al., Microwave-Generated Steam Decontamination of N95 Respirators Utilizing Universally Accessible Materials. MedRxiv preprint, April 25 2020)


- Kan je nog losse ventilatoren gebruiken in een werkruimte (bij warm weer)?
EK: “Ja, maar let dan goed op de luchtcirculatie die je daarmee creëert. Als de ventilator extra luchtstromen tussen de medewerkers veroorzaakt, verhoogt dit het risico op besmetting. Ik verwijs naar dit advies van het Nederlandse RIVM: Het is nog niet duidelijk of het gebruik van een ventilator in een gemeenschappelijke ruimte zorgt voor een grotere kans op besmetting. Uit voorzorg wordt daarom geadviseerd om enkel ventilatoren te gebruiken in gemeenschappelijke ruimten als er geen andere verkoeling mogelijk is, zoals door een goed onderhouden airconditioning. Let daarbij op dat de luchtstroom van de ventilator niet direct van de ene naar de andere persoon gaat.”
En deze ‘fact sheet’ van Sciensano over de overdracht van het virus via de lucht: “To this date, the scientific community continues to debate the potential of airborne transmission of SARS-CoV-2. Whilst it is undisputed that SARS-CoV-2 can survive in experimental aerosols (11,63) the implication in real-life circumstances is far less clear. So far, viral RNA has been found in air samples in some studies (61,64,65) but not in others (60,66,67). However, as aforementioned viral RNA does not equate infectious virus. Possible airborne transmission is also proposed as the underlying explanation for the superspreading event of a choir in Washington where a single person is suspected to have contaminated 53 out of the 61 choir members (68). Nevertheless, data from contact tracing seem to indicate that prolonged close contact, such as within households, is the largest risk factor for transmission (69,70).”
Het advies van de Europese koepel van vakverenigingen voor klimatisering en verwarming luidt : verhoog de ventilatiecapaciteit maar gebruik enkel frisse (buiten)lucht. Vermijd hercirculatie van de lucht! Als dat niet mogelijk is, gebruik een HEPA-filter met minimaal H13 voor extractie en propulsie van de luchtstromen.
Meer informatie hierover bij REHVA, FOD Volksgezondheid, Youtube, Sciensano en RIVM.


- Mogen medewerkers samen in dezelfde bestelwagen rijden? En zo ja, onder welke voorwaarden? Met plexischerm en/of mondmasker?

EK: “Volgens de nieuwe officiële richtlijnen is dit toegestaan. Als voorwaarde geldt wel dat de afstand tussen chauffeur en passagier zo groot mogelijk gehouden wordt. Concreet betekent dit dat de passagier diagonaal achter de chauffeur moet zitten. Als dit niet mogelijk is, dan moet men een mondmasker dragen. De installatie van een plexischerm moet men in overleg met de garage bekijken, want bij een eventueel ongeval op de weg kan dergelijk scherm voor een hoger veiligheidsrisico zorgen.”

Zie ook: Hoe coronaveilige afscherming plaatsen in een voertuig volgens instructies van overheid?

- Hoe kan men aanrakingen met oppervlakken vermijden? Zijn daar tips of hulpmiddelen voor?

EK: “Ik pleit hier voor pragmatisch handelen, afhankelijk van de concrete situatie. In winkels zien we een sterke toename van contactloos betalen. Op deurklinken kan men een hulpstuk plaatsen dat met de elleboog bediend kan worden. En in veel bedrijven zijn trekkoorden voor poorten voorzien. Hier kan men een lus bevestigen om de arm door te steken. Er zijn dus heel wat creatieve, pragmatische oplossingen mogelijk om potentieel besmettingsgevaar zo klein mogelijk te maken.”

- Hoe gaat men om met trapleuningen?

EK: “Omdat trapleuningen op de werkplek veelvuldig gebruikt worden, moet de reiniging en ontsmetting ervan ook deel uitmaken van een reinigingsschema, zoals bij drukknoppen, klinken en leuningen. Trapleuningen geven dus zeker een groot besmettingsrisico.”

 


- Wij stellen als werkgever handgels ter beschikking van onze werknemers, maar hebben vragen m.b.t. de gevaarseigenschappen van dit product. Mag een werkgever vanuit een industriële verpakking de handgel in kleinere flesjes afvullen? Zoja, onder welke voorwaarden?

EK: Over deze handgels en de bijhorende risico's vindt u een uitgebreid artikel in senTRAL.


- Is het gebruik van de douche (individuele douches) nog toegestaan, bijvoorbeeld als men met de fiets naar het werk komt?

EK: “Het gebruik van douches blijft toegelaten, als de regels inzake social distancing toegepast kunnen worden. Je moet het aantal werknemers dus beperken die op hetzelfde moment de doucheruimtes gebruiken. Als je dit niet voldoende kan garanderen, dan mogen doucheruimtes niet gebruikt worden. Op zich ligt het risico op besmetting echter niet hoger in doucheruimtes dan in andere ruimtes.”

- Kan men bij de organisatie van trainingen in een klaslokaal best de vereisten voor het schoolonderwijs toepassen?

EK: “Je kan beide situaties niet met elkaar vergelijken. In schoolonderwijs spreekt men ook over ‘besmettingsbubbels’, waarbij men altijd dezelfde groep leerlingen behoudt in een groep. Bij kortdurende trainingen is er echter een andere dynamiek. Daarom suggereer ik om bij trainingen de algemene regels toe te passen, zoals social distancing en voldoende ventilatie. Afhankelijk van de trainingsinhoud (bijvoorbeeld bij EHBO-opleidingen) kan men extra richtlijnen voorzien.”


- Het dragen van een mondmasker is verplicht gesteld in winkels. Is het ook verplicht in een opslagruimte waar geen klanten komen, of volstaat het daar om de sociale afstand te respecteren? Onze medewerkers houden zich momenteel aan de regel: masker in de verkoopruimte en 1,5 meter in het magazijn. Als daar geen 1,5 meter gerespecteerd kan worden is ook daar het mondmasker verplicht. Is dat in overeenstemming met de wetgeving?

EK: "Dat is inderdaad correct. De mondmaskerplicht geldt inderdaad voor de 'drukke plaatsen', met name daar waar de afstand van 1,5 meter niet gegarandeerd kan worden. Dit is onder meer het geval in de winkels, op de plaatsen waar het publiek aanwezig is. Maar in het magazijn of op andere werkplaatsen waar enkel werknemers aanwezig zijn, is het dragen van een mondmasker niet verplicht als uit de risicoanalyse is gebleken dat de afstand van 1,5 meter hier wel bewaard kan worden."

- Zijn er specifieke aandachtspunten voor de organisatie van EHBO in een bedrijf? Hoe ziet de inhoud van de EHBO-koffer eruit?

EK: “Er zijn effectief nieuwe EHBO-richtlijnen in tijden van corona. Concreet betekent dit het respecteren van anderhalve meter afstand, behalve bij levensreddende handelingen. Zelfs in dergelijke gevallen moet je steeds handschoenen en een (chirurgisch of FFP2-) mondmasker dragen. Uiteraard moeten ook ontsmettingsmiddelen voor achteraf (alcohol 70 procent en/of natriumhypochloriet 0,2 procent) beschikbaar zijn, maar deze middelen behoren al standaard tot een EHBO-kit.”

- Welk materiaal en welke instructies moeten medewerkers krijgen die taken gaan uitvoeren in andere organisaties (onderhoudstechnici, consultants,…)?

EK: “Mijn advies is om per functiegroep een beschermingskit te voorzien, en dus afhankelijk van de precieze opdracht die medewerkers moeten uitvoeren. Zo kan het nodig zijn dat ze een extra mondmasker en alcoholgel meekrijgen. Soms is het ook nodig om dit voorafgaand met de klant te bespreken, want in sommige bedrijven zullen er andere richtlijnen of voorwaarden gelden voor bezoekers.”


Auteur: Edelhart Kempeneers, Geert Van Cauwenberge

Gepubliceerd op 24-07-2020

  547