Wintertijd, zomertijd en welzijn op het werk

De Europese Commissie wilt de afwisseling tussen wintertijd en zomertijd afschaffen. Maar kiezen we dan best voor permanente zomertijd of permanente wintertijd? En welke keuze is de meest verstandige als we willen rekening houden met het welzijn van werknemers?  We verzamelden de visies van verschillende experts. 

Op Europees niveau wil een meerderheid van de Europeanen een permanente zomertijd. Dat geldt ook voor de Belgische deelnemers. In Nederland geniet de permanente wintertijd de voorkeur. Zowel in België als in Nederland lopen onderzoeken om te achterhalen welke tijdsregeling het welzijn van de werknemers en de gezondheid in het algemeen het meest ten goede komt. 

focus_winteruur

Uurwisseling is slecht voor de gezondheid

Bij de overschakeling naar de wintertijd kunnen we een uur langer slapen. Dat heeft bijvoorbeeld als positief effect dat we kort na de overschakeling alerter zijn in het verkeer. Maar die effecten doven snel uit en brengen ook negatieve gezondheidseffecten met zich mee. 

Edelhart Kempeneers, Medisch directeur bij Attentia, wilt de afwisseling tussen de twee tijden zo snel mogelijk zien verdwijnen: “Uit cijfers van Attentia blijkt dat mensen die al stress ervaren, zich kort na de omschakeling naar het winteruur 50,4% (2017) meer gestresst voelen.”

De klokwijzers een uur vooruitzetten, is zowaar nog gevaarlijker. Amerikaanse onderzoekers stellen vast dat het risico op een hartaanval met 71% stijgt de dag na de overschakeling naar zomertijd. “In ons land krijgen ongeveer 15.000 mensen per jaar te maken met een hartaanval. Gemiddeld zijn dat er 41 per dag. Houden we rekening met het Amerikaanse onderzoek, dan kunnen we op 31 maart 2019, 29 extra hartaanvallen verwachten. Ook in de week na de omschakeling werkt dit effect nog door. Het risico blijft dan 17 procent hoger dan gemiddeld doorheen het jaar en dat is in absolute cijfers goed voor nog eens 49 extra hartaanvallen.”, aldus Kempeneers in Knack. 
 

Ook de verkeersveiligheid lijdt onder de omschakeling. De dag na de invoer van de zomertijd gebeuren er dubbel zo veel verkeersongevallen. Dat concluderen onderzoekers in het tijdschrift Sleep Medicine. Volgens hen is de toegenomen vermoeidheid de grootste boosdoener. Bovendien blijft het bij de zomertijd ’s ochtends een uur langer donker. “Passen we die vaststelling opnieuw toe op ons eigen land, dan kunnen we voorspellen dat het zomeruur op maandag 1 april 2019 verantwoordelijk zal zijn voor 105 extra ongevallen met in totaal 136 slachtoffers, waarvan twee dodelijke”, aldus Kempeneers. 
 

Stef Willems van Vias raadt echter aan om de keuze voor winteruur of zomeruur niet te laten afhangen van verkeersveiligheidsoverwegingen. Volgens hem is er te weinig wetenschappelijk onderzoek voorhanden om te voorspellen hoe mensen zich gaan gedragen als er slechts een tijdsregeling bestaat.  
 

Wintertijd of zomertijd? 

Experts zijn het erover eens dat we de wijzers van de klok beter op dezelfde manier laten tikken doorheen het hele jaar.  Maar welk regime moeten we dan kiezen: zomertijd of wintertijd? 

 

Ondanks dat de zomertijd de voorkeur geniet bij een meerderheid van de bevraagde Europeanen en Belgen, raden experts aan om te kiezen voor de wintertijd.  

klok-man-trek

De wintertijd sluit namelijk beter aan bij ons bioritme. Als we kiezen voor permanente zomertijd, dan zou de zon midden in de winter pas om 9u45 opkomen en lopen we twee uur voor op de zonnetijd. Bij de wintertijd lopen we slechts 1 uur voor op de zonnetijd.  Ilse Devolder (Slaapcentrum van Universiteit Antwerpen) raadt aan om zo dicht mogelijk bij de zonnetijd te blijven: “Biologisch gezien is het beter dat we meteen na het opstaan licht hebben, om het best te functioneren. Het is ook zo dat we het meest gevoelig zijn voor licht in de eerste uren van de dag, dus hoe meer licht we dan gehad hebben, hoe beter we 's avonds zullen kunnen slapen. Het omgekeerde zien we trouwens ook: hoe langer we 's avonds in (al dan niet fel) licht blijven, hoe moeilijker we algemeen gezien inslapen." 

Ook voor ons psychosociaal welzijn kiezen we beter voor de wintertijd, aldus Marijke Gordijn, expert chronobiologie (Universiteit van Groningen): “‘De ontregeling van de onze biologische klok leidt tot kortere slaap, slechtere slaapkwaliteit, meer vermoeidheid en een groter risico op stemmingsproblemen”. Nu al kampt ongeveer 4% van de bevolking met een winterdepressie. Bij een permanente zomertijd bestaat het risico dat het aantal depressies stijgt. 

Econoom Ivan Van de Cloot (Itinera Institute) wijst ten slotte op de negatieve gevolgen van de zomertijd op onze productiviteit: “bij het ingaan van de zomertijd beleven de werknemers een dipje. Hun productiviteit gaat er tijdelijk op achteruit, omdat hun bioritme verstoord is en ze een uur vroeger uit de veren zijn.” 

 

Meer info op senTRAL: 5 tips om vermoeidheid op het werk te voorkomen

Bronnen: 
-Kempeneers, E., Daar is het winteruur (helaas) alweer, 26 okt. 2018.
-Dieter De Cleene - Eos Wetenschap, Kies voor wintertijd, 20 sept. 2018.
-HSE Actueel, Sectoren willen onderzoek effecten winter- of zomertijd op gezondheid en veiligheid, 19 december 2018.
-Michaël Torfs, Wim De Maeseneer – VRT NWS, Waarom we beter permanent de wintertijd ingaan? Vier experts spreken, 27 okt. 2018.

  43