Veiligheid

Ziekteverzuim op recordniveau

Het ziekteverzuim is in 2014 naar een nieuw record geklommen. Gemiddeld is 5,12 procent van de werknemers ziek. Vooral het langdurend ziekteverzuim piekt, en is voor het eerst zelfs groter dan het kortdurend ziekteverzuim. De hoogste verzuimcijfers vinden we vooral bij de oudere werknemers (leeftijdscategorie van 55 tot 59 jaar). Dat blijkt uit cijfers van SD Worx.

Cijfers ziekteverzuim: continue stijging sinds 2002

De voorbije jaren is het ziekteverzuim alleen maar toegenomen, en dit zowel bij het kortdurend als het langdurend ziekteverzuim. Onder kortstondig ziekteverzuim verstaat men alle afwezigheden wegens ziekte die minder dan een maand omvatten. Zijn werknemers langer dan een maand ziek, spreekt men van langdurend ziekteverzuim. 

 20042005200620072008200920102011201220132014
KD verzuim2,13%2,25%2,26%2,38%2,40%2,45%2,42%2,44%2,44%2,51%2,50%
LD verzuim1,49%1,49%1,56%1,60%1,56%1,84%2,05%2,29%2,33%2,30%2,62%
Totaal3,62%3,74%3,82%3,98%3,96%4,29%4,47%4,73%4,77%4,81%5,12%

Sinds 2002 vertoont het kortdurende ziekteverzuim in België een nagenoeg constante stijging. Concreet betekent dit dat Belgische werknemers zich zowat een halve werkdag langer ziek melden dan tien jaar geleden. De afschaffing van de carensdag, in het kader van het eenheidsstatuut, heeft globaal echter niet geleid tot een spectaculaire toename van het kortdurend ziekteverzuim zoals eerst gevreesd. De cijfers van 2013 en 2014 lopen immers gelijk.

De stijgende trend van het ziekteverzuim geldt in het bijzonder voor het langdurend ziekteverzuim. Voor het eerst ligt het langdurend ziekteverzuim hoger dan het kortdurend!

Ziekteverzuim: sterke verschillen per sector

De sterke stijging van het ziekteverzuim doet zich vooral voor in de quartaire sector (2,8% kortdurend en 3,3% langdurend). Tot de quartaire sector of non-profit worden een aantal maatschappelijke functies gerekend zoals openbaar bestuur, onderwijs en onderzoek, zorg en welzijn, cultuur en recreatie, maatschappelijke organisaties, infrastructuur, milieudienstverlening en volkshuisvesting.
 
Binnen alle sectoren stijgt het langdurend ziekteverzuim met de leeftijd. Binnen de leeftijdsgroep van 55-59 jaar bedraagt het langdurend ziekteverzuim 4,90% in de quartaire sector. In de industriële sector stijgt het voor diezelfde leeftijdscategorie zelfs tot 4,95%.
 

Oorzaken van langdurend ziekteverzuim

De cijfers van het langdurend ziekteverzuim zijn de laatste jaren dus fel gestegen. De oorzaken zijn divers: naast de vergrijzing van de werknemerspopulatie spelen arbeidsomstandigheden, motivatie, engagement, stress, stijgende werkdruk, burn-out en fysieke aandoeningen een rol.

Uit de tevredenheidsonderzoeken van SD Worx bij werknemers blijkt dat langdurige verzuimers negatief scoren op vragen over stressniveau, tijdsdruk, en de mentale en lichamelijke belasting van hun job. Het sluit aan bij het model van Karasek: dat stelt dat werknemers stress krijgen door uitputtend werk met hoge taakvereisten, zonder dat ze echter de autonomie of mogelijkheid hebben om de uitvoering en de procedures van dat werk zelf te regelen.

Bij andere langdurige verzuimers blijkt hun hoeveelheid werk dan weer van aanvaardbaar niveau te zijn. Factoren waar deze werknemers echter het meeste onder lijden, en waarin ze het sterkst verschillen van niet-verzuimers, hebben te maken met een gebrek aan erkenning en respect. Ze hebben doorgaans ook weinig vertrouwen in het management en hun leidinggevenden. Vaak zijn deze werknemers het niet eens met de visie en de strategie van hun organisatie, waardoor er sprake is van een echte ‘mismatch’ met de onderneming. Deze mensen voelen zich niet op hun plaats in het bedrijf waar ze werken.
 

Hoe kunnen we deze trend keren?


SD Worx geeft ook een aantal tips om het ziekteverzuim aan te pakken. Een actief verzuimbeleid bestaat uit een preventieve aanpak rond motivatie, welzijn op het werk en de werkbaarheid van de job. De citroenloopbaan lijkt zijn beste periode gehad te hebben, terwijl we met ons allen langer zullen moeten werken en dus op hogere leeftijd actief blijven op de arbeidsmarkt. Belangrijk is dus de focus op duurzame loopbanen, innovatieve arbeidsprocessen en vernieuwde arbeidsrelaties. Oplossingen liggen ook in meer flexibiliteit (relatie werk-privé, flexibele werkuren, het nieuwe werken,…), aandacht voor talentbeleid (mensen inzetten op hun competenties) en motivatie van werknemers (engagement, fierheid en maatschappelijke meerwaarde van jobs).
 
Aan de andere kant is een actief reïntegratiebeleid nodig om werknemers snel terug inzetbaar te maken. Uit onderzoek blijkt immers dat werknemers die langer dan zes opeenvolgende weken afwezig zijn, het moeilijk krijgen om opnieuw actief te worden binnen het bedrijf. Ook de overheid lijkt dit te beseffen, aangezien minister van volksgezondheid Maggie De Block deze week aankondigde meer te willen focussen op de reïntegratie van langdurig zieken.

Minder werken blijkt echter niet succesvol. Deeltijdse medewerkers blijken immers vaker ziek te zijn dan voltijdse medewerkers. Vanuit een macrobenadering en langetermijnperspectief zal het grotendeels gaan om het managen van het spanningsveld tussen de werkbaarheid van de job en het flexibel inzetten van medewerkers.

Meer info op senTRAL:

Langdurig ziekteverzuim op recordpeil (Nieuws)
Zes tips om ziekteverzuim te voorkomen (Nieuws)

 

Gepubliceerd op 02-03-2015

  18